Το θωρηκτό «ΑΒΕΡΩΦ» και το κρασί της Γουμένισας

Το θωρηκτό «ΑΒΕΡΩΦ» και το κρασί της Γουμένισας

Περί Αλός

Χρήστος Ίντος, Παιδαγωγός, Ερευνητής

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ναυτική Επιθεώρηση»,

έκδοση Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού/ΓΕΝ,

τεύχος 602, σσ. 102-105, ΔΕΚ 2017-ΦΕΒ 2018.

Αναδημοσιεύεται στο Περί Αλός με την έγκριση της Ν.Ε.

 

Υποπλοίαρχος Γεώργιος Κακουλίδης
ΦΩΤΟ: Wikipedia.org

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Μαχητής του Κιλκίς» στις 7 Νοεμβρίου 2017, περίοδο κατα την οποία το Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ήταν παραβεβλημένο στον λιμένα Θεσσαλονίκης. Περιγράφει ένα πολύ ενδιαφέρον περιστατικό στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Ναύαρχος Γεώργιος Κακουλίδης και έλαβε χώρα το 1918, όταν το «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» μετά την λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου κατέπλευσε στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ναυάρχος Κακουλίδης, Πόντιος στην καταγωγή συμμετείχε ως Υποπλοίαρχος στον Μακεδονικό Αγώνα ενώ στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού τάχθηκε με τους Βενιζελικούς, με αποτέλεσμα την δίωξη και απόταξή του. Αποκαταστάθηκε και σταδιοδρόμησε μέχρι Αρχηγός Στόλου και στην συνέχεια πολιτεύθηκε.

Τις ημέρες αυτές είναι αγκυροβολημένο στην προκυμαία της Θεσσαλονίκης το ελληνικό θρυλικό σκάφος «ΑΒΕΡΩΦ». Είναι εκείνο που με καπετάνιο τον ναύαρχο Κουντουριώτη κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, 1912-1913, έγινε ο φόβος και ο τρόμος των τουρκικών σκαφών στο Αιγαίο, απελευθέρωσε τα νησιά και συνέβαλε αποφασιστικά στη νίκη των Ελλήνων.

Ως Μουσείο αραγμένο στα νερά του Σαρωνικού ήταν επισκέψιμο διηγούμενο στους νεοέλληνες την ιστορία του, τα κατορθώματά του, τις επιτυχίες των Ελλήνων, όταν ομονοούν και έχουν στόχους και οράματα. Τώρα ήρθε κοντά μας, στο Θερμαϊκό, εκεί όπου ο ανεψιός του Κουντουριώτη, ο ναύαρχος Βότσης, τορπίλισε το 1912 την τουρκική ναυαρχίδα, το Φετίχ Μπουλέν, προαναγγέλλοντας τη νίκη των ελληνικών όπλων, την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας.

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι τελείωσαν με αίσια αποτελέσματα για την Ελλάδα. Το σκάφος συνέχισε τη δράση του και κατά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, 1914-1918, και ο κυβερνήτης μέλος της γνωστής Τριανδρίας (Βενιζέλος– Δαγκλής-Κουντουριώτης), οδήγησε και πάλι την Ελλάδα στη νίκη.

Με τη λήξη του Α΄ ΠΠ, το «ΑΒΕΡΩΦ» συνοδευόμενο από το επίσης θρυλικό σκάφος «ΚΙΛΚΙΣ», στις 31 Οκτωβρίου 1918 κατέπλευσε στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν μέλος αρμάδας συμμαχικών σκαφών που έφθασε στα αγιασμένα νερά της Βασιλεύουσας, δείχνοντας στην εκ νέου ηττημένη Τουρκία, πως μπορεί να έχανε

μετά αιώνες κατοχής την Κωνσταντινούπολη.

Τα ελληνικά πολεμικά σκάφη αγκυροβόλησαν στην Πόλη μετά την υπογραφή της Ανακωχής του Μούδρου (17/30-10-1918). Η Ελλάδα συγκαταλέγονταν στις νικήτριες δυνάμεις του Μεγάλου Πολέμου.

Ο κατάπλους του «ΑΒΕΡΩΦ» στην Πόλη δεν ήταν ο μόνος μετά τη λήξη του πολέμου. Ακολούθησε και άλλος μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920). Το ένδοξο σκάφος στολισμένο αγκυροβόλησε απέναντι από την Αγία Σοφία. Η Ελλάδα είχε φθάσει στην Τσατάλζα και τον Εύξεινο Πόντο «και άπλωνε το χέρι της στην Πόλη».

Ο αρχηγός του πληρώματος, ναύαρχος Γεώργιος Κακουλίδης (1871-1946), είχε την τιμητική του. Δεξιώθηκε πάνω στο θωρηκτό αξιωματούχους των Συμμαχικών Δυνάμεων, διπλωμάτες, απεσταλμένους από την Ελλάδα, κληρικούς, επιστήμονες, τραπεζίτες, επιχειρηματίες.

Μεταξύ των καλεσμένων του ναυάρχου ήταν και ο Γάλλος δημοσιογράφος Μισέλ Παγιαρές, φιλέλληνας, εκδότης εφημερίδας και συγγραφέας.

Ο δημοσιογράφος χαιρετώντας τον ναύαρχο σταμάτησε άφωνος. Ευγενικά ο Κακουλίδης του είπε: «Έχουμε συναντηθεί πριν πολλά χρόνια και δεν λησμονούμε τις υπηρεσίες που προσφέρατε στην Πατρίδα μας». Ο Γάλλος αντείπε, πως, «δεν έκανε τίποτε περισσότερο από το να γράψει την αλήθεια, στην οποία και έχει αφιερωμένη την πένα του».

Στη διάρκεια της εκδήλωσης ο ναύαρχος πλησίασε τον δημοσιογράφο, τον έπιασε από το μπράτσο και του ψιθύρισε στο αυτί: «Έχω εδώ ένα καλό κρασί της Γουμέντζας». Πριν τελειώσει το λόγο του ο ξένος με ενδιαφέρον και αγωνία ρώτησε:

- Και που το βρήκατε;.

- Μου το έστειλαν από τη Θεσσαλονίκη. Το ξέρετε;

- Έχω πιεί μια μέρα στη Γουμέντζα και μάλιστα

πολύ.

- Πως το βρίσκετε; Ρώτησε ο ναύαρχος.

- Καλό, περίφημο. Ήπια τότε, σας είπα, πολύ,

αντείπε ο Γάλλος.

- Ώστε έχετε πάει στη Γουμέντζα;

- Πήγα. Έχω γυρίσει όλη τη Μακεδονία. Έχετε

πάει και σεις ναύαρχε;

- Έχω πάει. Καταπράσινος τόπος.

- Ναι! Γεμάτος αμπέλια και μωρεόδενδρα.

Οι δύο άνδρες ήπιαν κρασί Γουμένισσας, οι άλλοι καλεσμένοι έπιναν σαμπάνιες. Κάθισαν στις πολυθρόνες, ήρθε στο κέφι ο Παγιαρές και ο ναύαρχος ρώτησε.

- Ώστε πήγατε και στην Γουμέντζα;

- Είχα και έναν υπηρέτη και θα ορκιζόμουνα σε όλους τους Αγίους ότι είσθε πιστό αντίγραφό του.

- Τι λέτε;

- Θα έβαζα και το κεφάλι μου.

- Ένας υπηρέτης!

- Τον είχα και διερμηνέα.

- Ήξερε και γαλλικά;

- Πολύ ωραία. …..

- Τόσο πολύ του μοιάζω;

- Και πως τον έλεγαν τον σωσία μου; Ρώτησε ο ναύαρχος.

- Αποστόλη. Μου έσωσε μάλιστα τη ζωή, εκμυστηρεύτηκε ο Γάλλος.

- Όταν σκόνταψε και γονάτισε το μουλάρι σας στην άκρη ενός γκρεμού … και γέλασε ο ναύαρχος με την καρδιά του.

Ο Παγιαρές τινάχθηκε όρθιος. Τα μάτια του ορθάνοιχτα από την κατάπληξη.

- Σεις ναύαρχέ μου;! .. Ο Αποστόλης! … Ναύαρχος και υπηρέτης! … Πως μπορούσα να το φανταστώ;! Είναι καταπληκτικό … Είναι απίστευτο .. Δεν έχει ξαναγίνει … Ο παλιός μου Αποστόλης! .. Αν το γράψω στο Ζουρνάλ των Παρισίων θα χαλάσει κόσμο. … Λαός που έχει τέτοιους Αξιωματικούς, δεν χάνεται ποτέ …

Την ωραία αυτή ιστορία την διέσωσε ο Μακεδόνας την καταγωγή πολεμιστής, συγγραφέας, πολιτικός, υπουργός, γενικός διοικητής Μακεδονίας, αείμνηστος Γεώργιος Μόδης και την συμπεριέλαβε στη σειρά του έργου του «Μακεδονικές Ιστορίες», εκδόσεις «ΠΑΠΥΡΟΣ », α. έ. ε., σ. 42-46.

Γεώργιος Κακουλίδης
ΦΩΤΟ: Υπηρεσία
Ιστορίας Ναυτικού

Ο ναύαρχος Γεώργιος Κακουλίδης (1871- 1948) ήταν ποντιακής καταγωγής. Ο παππούς του φιλικός, ήταν γραμματέας του Αλέξανδρου Υψηλάντη και ο πατέρας του εισαγγελέας την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα. Ο Γεώργιος αφού υπηρέτησε στο ρωσικό ναυτικό, εντάχθηκε στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και τοποθετήθηκε από το Ελληνικό Αρχηγείο Στρατού την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα στο Ελληνικό Προξενείο Θεσσαλονίκης με το ψευδώνυμο Αποστόλης. Κακοντυμένος προσέφερε τις υπηρεσίες του στην ελληνική υπόθεση για τη διάσωση του Μακεδονικού Ελληνισμού και κανείς δεν υποπτεύθηκε και δεν το φαντάστηκε, πως πρόκειται για Έλληνα Αξιωματικό και μάλιστα του Ναυτικού.

Ξανασυναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, πάνω στο «ΑΒΕΡΩΦ». Ναύαρχος ο Κακουλίδης, επίσημος προσκεκλημένους ο Παγιαρές με τον πεθερό του Λαφόν, πρόξενο της χώρας του στην Πόλη. Η συνάντηση έγινε ενδιαφέρουσα και συγκινητική με μια φιάλη κρασί Γουμένισσας, που λάτρεψαν ναύαρχος και δημοσιογράφος τότε, στον Μακεδονικό Αγώνα και στη συνάντησή τους στο «ΑΒΕΡΩΦ» μετά τον Α΄ Παγκόσμιο.

Η Γουμένισσα και το κρασί της σε μια σπουδαία γνωριμία και σε μοναδικές ιστορικές ώρες. Όταν το θρυλικό σκάφος που απελευθέρωσε το Αιγαίο και τα νησιά του το 1912-13 ξεκουράζονταν το 1920 στα Αγιονέρια της Πόλης μπροστά στην Αγια-Σοφιά με αναπεπταμένη την Γαλανόλευκη.

Σήμερα το «ΑΒΕΡΩΦ» στη Θεσσαλονίκη επ΄ ευκαιρία της 105ης επετείου της απελευθέρωσης της πάλαι ποτέ Συμβασιλεύουσας, της Μακεδονικής πρωτεύουσας. Το επισκέπτονται χιλιάδες Ελλήνων για να γνωρίσουν τον θρύλο.

Ένα μικρό μέρος της μεγάλης ιστορίας του ήταν και όσα προαναφέραμε. Η δράση του ναυάρχου του Κακουλίδη στην περιοχή Γουμένισσας κατά τον Μακεδονικό Αγώνα κοντά στον Παγιαρές και η συνάντησή τους στο «ΑΒΕΡΩΦ» μπροστά στην Αγιά Σοφιά με κρασί Γουμένισσας.

ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/04/blog-post.html

Περί της κατασκευής του πυρπολικού του λόρδου Κόχραν

Περί της κατασκευής του πυρπολικού του λόρδου Κόχραν

Από τα «ΚΕΙΜΗΛΙΑ» του Περί Αλός

Αντιναυάρχου Κ. Νικοδήμου

Απόσπασμα από το βιβλίο του Κ. Νικοδήμου

«Απομνημονεύματα Εκστρατειών και Ναυμαχιών

του Ελληνικού Στόλου, Εν Αθήναις, Τυπογραφείον

Δ.ΑΘ. Μαυρομμάτη, 1862, σσ. 111-113.

Τόμας Κόχραν, λιθογραφία του Jules Bouvier (1827)
National Library of Wales. ΦΩΤΟ: el.wikipedia.org

Ο λόρδος Κόχραν εκτός των άλλων ευεργεσιών τας οποίας υπέσχετο δια των εκδουλεύσεών του να κάμη εις την Ελλάδα, υπέσχετο να μετασκευάση και πυρπολικά επιτηδειοτέρα των ελληνικών, και ου μόνον να πυρπολή δι αυτών τα εχθρικά πλοία, αλλά και να κυριεύει δι’ αυτών τας εις παράλια κείμενα φρούρια[1]. Μετασκεύασε λοιπόν εν πλοίον εις πυρπολικόν του οποίου η μετασκευή ήτο ως ακολούθως.

Εντός του κύτους (αμπαρίου) έκτισε τείχος και άφησεν εις το εσωτρόπιον τόσον κενόν όσο κατείχεν η θύρα (μπουκαπόρτα) του αμπαρίου επί του καταστρώματος, εντός δε του τείχους έθεσε δύω οχετούς κατασκευασμένους από  σανίδας, αι άκραι δε αυτών απέληγον η μεν μία πλησίον του εσωτροπίου, η δε άλλη διαπερώσα τον φραγμόν της καμάρας, έμενεν εκεί˙ οι οχετοί ούτοι είχον θέσιν κατωφερή, το δε τείχος ήτο τόσον πολύ ώστε εχρησίμευε και δια έρμα του πλοίου.

Περί του εφοδιασμού του

Ο εφοδιασμός αυτού εγίνετο ως ακολούθως.

Εις τον κενόν τόπον του κύτους, εις το εσωτρόπιον, έστρωνον πανίον και επ’ αυτού έθετον σάκους πλήρεις πυρίτιδος, το όλον δε της πυρίτιδος υπερέβαινε τας 150 οκάδας, επάνωθεν δε των σάκων έθετον μεγάλας βόμβας πλήρεις και αυτάς με πυρίτιδα, εχούσας εις τας οπάς φυτίλιον και εσφραγισμένας καλώς.

Εις δε τους οχετούς έθετον πυρίτιδα και εις εκάστην αυτών άκραν εκ των υπαρχουσών εις την κάμαραν εν κιβώτιον μήκος έχον σχεδόν ποδός γαλλικού, έκαστον δε κιβώτιον είχε φυτίλιον˙ όταν λοιπόν, η χρεία το εκάλει να τεθή το πυρ εις το πυρπολικόν, εις πυρπολιστής, έπρεπε να καταβή εις την κάμαραν και να θέση το πυρ εις τα φυτίλια των κιβωτίων και από αυτά να διαδοθή το πυρ. Αι ενυπάρχουσαι εις τα κιβώτια καυστικαί ύλαι ήσαν κατασκευασμέναι ούτως ώστε αφού θέση το πυρ, να εξέλθη της κάμαρας και να έμβη εις την λέμβον αβλαβής.

Το εσωτερικόν του κύτους και το υποκάτωθεν του καταστρώματος το ήλειφον με κατράμη.

Το πυρπολικόν τούτο εξελθόν εις εκστρατείαν με τον ελληνικόν στόλον, δεν επυρπολήθη ούτε εις πλοίον ούτε εις φρούριον δια να ιδή το κοινόν εάν οι λόγοι του λόρδου Κόχραν εδύναντο να πραγματοποιηθώσιν εις κυρίευσιν φρουρίων ή εις πυρπολισμόν πλοίου εχθρικού.

Καθόσον δε εκ της πείρας εδιδάχθην, λέγω ότι το πυρπολικόν τούτο δε ηδύνατο να γίνη χρήσιμον, δια την ατέλειαν της κατασκευής του (αποδεικνύεται δε αύτη εκ της διαφοράς της κατασκευής του ελληνικού πυρπολικού)˙ οψέποτε λοιπόν το πυρπολικόν τούτο ήθελε πλησιάσει εις εχθρικόν πλοίον και θέσει πυρ δια να το πυρπολήση, ως έχον την κατασκευήν όλην εις εν μέρος και μόνον από πυρίτιδας και βόμβας, η υπέρμετρος ποσότης της πυρίτιδος ήθελεν ανοίξει το κάτω μέρος του πλοίου και βυθισθή, αι δε βόμβαι ως κείμεναι επί της πυρίτιδος, αντί να υψωθώσι και ριφθώσιν επί του εχθρικού πλοίου, ήθελον συμβυθισθή με τον πυρπολικόν χωρίς να κάμουν ουδεμίαν ενέργειαν.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Κ. Νικοδήμου

«Απομνημονεύματα Εκστρατειών και Ναυμαχιών

του Ελληνικού Στόλου, Εν Αθήναις, Τυπογραφείον

Δ.ΑΘ. Μαυρομμάτη, 1862, σελ. 113.

Περί κυριεύσεως φρουρίων με πυρπολικά πλοία, νομίζω περιττόν ν’ αναφέρω τι, διότι ως είναι γνωστόν, άλωσις φρουρίων γίνεται με ρίψιμο πολλών σφαιρών και βομβών εις αυτά, με στενήν πολιορκίαν ή με εφόδους.

Ο Λόρδος Κόχραν, συνάξας από διάφορα μέρη της Ελλάδος πολλάς χιλιάδας καλάμων δια μετασκευήν πυρπολικών, ουδεμίαν εποιήσατο χρήσιν αυτών ούτε εις το πυρπολικόν το παρ’ αυτού κατασκευασθέν, ούτε άλλο πυρπολικόν με τους καλάμους κατασκεύασε.

ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/03/blog-post.html

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Ότε συνεπεστάλη και ο συγγραφεύς μετά του Ιωάννου Μηλαήτου, Ιωάννου Μαμούνη και Κωνσταντίνου Κοτζιά παρά της επιτροπής των ψαριανών δια να χαιρετήσωσι την άφιξην του λόρδου Κόχραν εις την Ελλάδα, ούτος πληροφορηθείς από τους συναδέλφους μου ότι είμαι πυρπολιστής, έσφιγξε την χείρα μου και με είπεν «ότι θα συναγωνισθώμεν και ότι θα κατασκευάσω πυρπολικά τα οποία να πυρπολούν τα πλοία και τα παράλια φρούρια». Η επιτροπή τω παρετήρησε, πως είναι δυνατόν να πυρποληθούν φρούρια; Αυτός δε ανταπήντησεν ότι το πυρπολικόν θα πλησιάζη το φρούριον, και αφού τεθή το πυρ εις αυτό, αι βόμβαι τας οποίας θα έχη θα υψούνται και θα επιπίπτωσιν εις το φρούριον και άλλας με οικίας θα πυρπολώσιν άλλας δε θα συντρίβωσιν˙ οι δε εν τοις φρουροίς οθωμανοί θα κυριεύωνται από πανικόν φόβον και θα αναχωρώσιν, ως παράδειγμα δε έφερε το φρούριον της Χαλκίδος. Τα τοιαύτα θα θεωρούνται μυθώδη, αλλά βεβαιώ τους αναγνώστας ότι έγραψα γυμνήν και καθαράν την αλήθειαν, έγραψα δηλ. ό,τι εκ στόματος του ιδίου λόρδου Κόχραν ήκουσα.

Το Περί Αλός προτείνει:

Ο Ναύαρχος Κόχραν και η απάτη στο Χρηματιστήριο. Πιέσατε ΕΔΩ

Οι «άγνωστες» εφευρέσεις του Κόχραν. Πιέσατε ΕΔΩ

Έχουμε γενέθλια! Το Περί Αλός έγινε 8 ετών!

Χρόνια Πολλά!

Το Περί Αλός έγινε 8 ετών!

ΦΩΤΟ: Adriana Tomzhinski

https://www.flickr.com/photos/adrianaswt/albums

Αγαπημένοι μου συνεπιβάτες σαν σήμερα στις 7 Φεβρουαρίου 2011 δημιούργησα το Περί Αλός με σκοπό να κρατήσω ζωντανές πτυχές της Ναυτικής Ιστορίας. 

Το πνευματικό μου τέκνο αγαπήθηκε από όλους εσάς. Αυτό μου το δείξατε, το γράψατε και πολλοί από εσάς σταθήκατε θερμοί υποστηρικτές. Κι αυτό δεν το ξεχνώ. Ακόμα και σε καιρούς χαλεπούς το επιλέξατε άλλοτε για «λιμανάκι» να αράξετε διαβάζοντας και άλλοτε για «καραβάκι» προκειμένου να ταξιδέψετε σε άγνωστες σελίδες της Ναυτικής Ιστορίας.

Σας ευχαριστώ για την υποστήριξη και την αγάπη σας που όλα αυτά τα χρόνια απλόχερα προσφέρατε.

Εύχομαι να είστε όλοι υγιείς, όλβιοι, χαμογελαστοί, να λαμβάνετε γνώση, αγάπη και  φως!
Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/02/8.html

Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου

Συγγραφεύς – Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας

ΛΥΣΗ Ναυτικού Κρυπτόλεξου Νο 3 Ναυμαχίες της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821

ΛΥΣΗ Ναυτικού Κρυπτόλεξου Νο 3

Ναυμαχίες της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821

Περί Αλός

Εντοπίζονται  16 ναυμαχίες.

ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΣ: Πάτρας (Φεβ. 1822), Ερεσσού (Μάϊ. 1821), Μεθώνης (Απρ. 1825), Μυκάλης (Αύγ. 1824), Κάβου Μπαμπά (αρχαία  πόλις  Λεκτόν-παραλία Τρωάδος, - Μάι. 1828), Σούδας (Ιούν. 1825), Σπετσών (Σεπ. 1822) και Αλικαρνασού (Αύγ. 1824).

ΚΑΘΕΤΩΣ: Γέροντα (Αύγ. 1824), Αργολικού (Σεπ. 1822), Καφηρέα (Μάι. 1825),

Άνδρου (1825), Τενέδου (Οκτ. 1822), Ωρεών (Οκτ. 1823), Αστυπαλαίας (Νοέ. 1824) και  Ναυαρίνου (Οκτ. 1827).

Δείτε το Κρυπτόλεξο Νο 3 ΕΔΩ

Ναυτικό Κρυπτόλεξο Νο 3 Ναυμαχίες της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821

Ναυτικό Κρυπτόλεξο Νο 3

 Ναυμαχίες της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821

Περί Αλός

Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Ελαιογραφία του Ivan Aivazovsky (1817-1990)
Marine College, St. Petersburg, Russia.

Πόσες ναυμαχίες και ναυτικές συγκρούσεις που έλαβαν χώρα κατά την περίοδο της Ελληνικής Επαναστάσεως μπορείτε να βρείτε;

Μέσα στο διάγραμμα κρύβονται οριζόντια και κάθετα τα ονόματα διαφόρων περιοχών όπου διαδραματίστηκαν ναυτικά γεγονότα της περιόδου εκείνης. Μπορείτε να εντοπίσετε τις περιοχές; Πόσες και ποιές είναι;

(Τα ονόματα δίδονται σε πτώση γενική).

Η λύση ΕΔΩ

Σας αρέσουν τα παιγχνίδια; Επισκεφθείτε:

Ναυτικά ΚΟΥΙΖ του Περί Αλός. Πιέσατε ΕΔΩ

Ηλεκτρονικά πάζλ του Περί Αλός. Πιέσατε ΕΔΩ

Το κοινωνικό υπόβαθρο των Δοκίμων στο Βρετανικό Ναυτικό

 Το κοινωνικό υπόβαθρο των Δοκίμων στο  Βρετανικό  Ναυτικό

Περί Αλός

του Ηλία Μεταξά

Οικονομικού Αξιωματικού Ε.Ν.

Απόσπασμα από το υπό έκδοσιν Πόνημα του Ηλία Μεταξά, ‘

Ναυτικοί Βαθμοί και Στολές – Ιστορία και Παράδοσις’.

Δημοσιεύεται για πρώτη φορά στο Περί Αλός, με την άδεια

του συγγραφέως τον οποίο κι ευχαριστώ θερμώς.

Ακολουθείται η ορθογραφία και η σύνταξη του συγγραφέως Η. Μεταξά

   

 

Midshipman Sir Henry William Bayntun (1780)

Λάδι σε καμβά. Thomas Hickey (1741-1824)
http://www.wikigallery.org/

Οι  Άγγλοι, και από το 1707 ως Βρετανοί, Midshipmen προήρχοντο  από  έναν ευρύτατο κοινωνικό κύκλο. Ο σημαντικότερος εξ όλων αυτών ήταν ο  μετέπειτα Βασιλεύς WILLIAM 4ος (1765-1837). Το 1779  ο νεαρός Πρίγκηψ  σε ηλικία μόλις 14 ετών είχε καταταγεί ως Δόκιμος. Είχε σταδιοδρομήσει  επιτυχώς σε διάφορα πλοία. Το 1786 απέκτησε τον βαθμό του Post Captain  και έγινε Κυβερνήτης στην Φρεγάτα ‘Pegasus’ στην Καραϊβική με Ύπαρχο  του τον NELSON, όπου έγιναν και στενοί φίλοι. O τελευταίος σε κάποια επιστολή του ανεφέρετο κολακευτικώς διά τον Πρίγκηπα ότι ήταν πολύ αυστηρός και πειθαρχικός και είχε ένα από τα  καλλίτερα διοικούμενα πλοία.

   Το 1790 ο Πρίγκηψ προήχθη στον βαθμό του Υποναυάρχου σε ηλικία μόλις 25 ετών, αλλά δεν του ανετέθη πλέον μάχιμη διοίκηση εν  θαλάσση δι’ ευνοήτους πολιτειακούς λόγους χάριν προστασίας του. Εν τούτοις ελάμβανε  όλες τις  προαγωγές του κανονικά. Το 1811 έλαβε τον υψηλότερο έως τότε βαθμό του Admiral of  the Fleet.  Όμως στις λεγόμενες υψηλές κoινωνικές τάξεις της Αριστοκρατίας ουδείς του έδινε σημασία και σεβασμό, ούτε τον προσκαλούσαν στα σπίτια τους. Συζούσε με μίαν ηθοποιό του θεάτρου, είχε δε αποκτήσει πολλά εξώγαμα τέκνα τριγύρω. Ήταν μεγαλόσωμος, κατ’ ουσίαν ογκώδης. Γινόταν γελοίος με τους ‘άγαρμπους’ τρόπους του, την περιέργεια του διά τις ‘προσωπικές’ σχέσεις της αριστοκρατίας, την έλλειψη εχεμυθείας από μέρους του και όλα τα συμπαρομαρτούμενα.

    Το 1827 ο Πρωθυπουργός George CANNING (1770-1827) είχε αναβιώσει, ειδικώς διά τον Πρίγκηπα WILLIAM, το παμπάλαιο αξίωμα του ‘Lord High Admiral’ οπότε και του απένειμε αυτόν τον Μεσαιωνικό τίτλο. Διέλυσαν το Admiralty Board  και  διόρισαν 4 Αξιωματικούς  ως Συμβούλους του. Προφανώς  αυτή η πολιτική κίνηση του Πρωθυπουργού υπέκρυπτε κάποια σκοπιμότητα. O  L.H.A. ήταν μάλλον ένας ρομαντικός θεσμός (από αυτούς που αρέσουν στους Άγγλους) παρά το ότι αυτή η θέση (Τίτλος ή Αξίωμα) είχε ήδη ατονίσει προ αμνημονεύτων εποχών. Εις αυτόν απέστειλε την αναφορά του ο Αντιναύαρχος Εdward CΟDRINGΤΟΝ την επομένη της Εθνοσωτηρίου Ναυμαχίας του Ναυαρίνου.

     Ήταν ένας τίτλος θεωρητικός, κενός περιεχομένου, πομπώδης άνευ διοικήσεως και ισχύος. Απλώς του τον προσέφεραν τιμητικώς μόνον χάρις στην ιδιότητα του ως αδελφού του Βασιλέως και κατ’ επέκτασιν Διαδόχου του Θρόνου. Ο  WILLIAM έφερε και τον τίτλο Δούξ του Clarence.

    Το 1828 ο Πρίγκηψ με την αφέλεια η οποία χαρακτηρίζει τους Θαλασσινούς, κατά την διάρκεια ασκήσεων επέβη του πλοίου ‘Royal Sovereign’ ύψωσε το σήμα του L.H.A. και ανέλαβε την διοίκηση του Στόλου. Αυτό ήγειρε θύελλα αντιδράσεων υψηλοτάτου επιπέδου  από πολλές πλευρές, συμπεριλαμβανομένου του Βασιλέως και του Πρωθυπουργού. Ο Πρίγκηψ ηναγκάσθη να παραιτηθεί από το Ναυτικό και απετραβήχθη ιδιωτεύων.    

     Τον Ιούλιο 1830 απέθανε ο αδελφός του, οπότε τον διεδέχθη στον Θρόνο  ως WILLIAM  4ος. Ο Λαός τον αποκαλούσε με συμπάθεια ‘Sailor -King’ δηλαδή Ναύτης-Βασιλεύς, αλλά και με σκωπτική διάθεση ‘Sailor-Billy’ ή ακόμη και  ‘Silly-Billy’. Δηλαδή Ναύτης-Μπίλι  ή Ανόητος-Μπίλι.

    Αρκετοί άλλοι Δόκιμοι προήρχοντο από τις ανώτατες τάξεις της αριστοκρατίας. Συνήθως οι πιο πολοί  εξ αυτών ήσαν οι νεώτεροι υιοί και όχι οι πρωτότοκοι οι οποίοι ήσαν και οι βασικοί κληρονόμοι των γαιών και των πύργων. Ο HOWE ήταν εγγονός Υποκόμη. Ο Sir William CORNWALLIS (1744-1819) υιός Κόμη κ.ο.κ. Φυσικά όλα αυτά τα Αριστοκρατόπαιδα αποτελούσαν ένα πολύ μικρό ποσοστό στο σύνολο των Δοκίμων. Οι προοπτικές  προαγωγών δι’ αυτούς ήσαν πολύ καλές έναντι των συναδέλφων τους διότι είχαν ση-μαντική επιρροή μέσα στο Σώμα. 

Βασιλεύς William IV

Έργο του Sir Martin Archer Shee

Λάδι σε καμβά (1800)  NPG 2199

© National Portrait Gallery, London 

   Η Αριστοκρατία των γαιοκτημόνων προσέφερε ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό Δοκίμων. Είχε υπολογισθεί ότι το 27% των Αξιωματικών ήσαν τέκνα αυτής της Τάξεως. Ποσοστό έως και 25%, ήσαν τα παιδιά των επαγγελματιών και επιστημόνων. Ο NELSON ήταν ο τριτότοκος υιός ενός  παππά από το Norfolk  και η οικογένεια του είχε ισχυρές επαφές μέσα στο Royal Navy. Τα  παιδιά των Αξιωματικών ήσαν το 25% του συνόλου των υπηρετούντων Αξιωματικών. Υπήρχαν πολλές καλοβαλμένες Ναυτικές Οικογένειες. Π.χ. SAUMAREZ, HOOD, PARKER. Το να υπάρχει ένας Πλοίαρχος ή Ναύαρχος μέσα στην οικογένεια ήταν ιδιαίτερο ‘προσόν’ διά τις προαγωγές του νεαρού  και πολλάκις εγένοντο καταχρήσεις των ‘μέσων’. Ο διάσημος Ναύαρχος George BRYDGES (1719-92), Βαρώνος του Rοdney, το 1780 είχε ‘φτιάξει’ τον υιό του Πλοίαρχο σε  ηλικία 15 ετών. Αυτός ο νεαρός αργότερα πέρασε Ναυτοδικείο διά πλημμελήν εκτέλεση καθηκόντων. Κατεδικάσθη σε απαγόρευσιν  οιασδήποτε προαγωγής του στο μέλλον. Θεωρείται ως ο Πλοίαρχος που υπηρέτησε και παρέμεινε  το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα σε αυτόν τον βαθμό, από οποιονδήποτε  άλλον, στην ναυτική  ιστορία.  Άλλοι

Αξιωματικοί είχαν πατέρες ιατρούς, δικηγόρους, Αξιωματικούς του Στρατού  και δημοσίους υπαλλήλους. Πολλοί λιγότεροι είχαν πατέρες εμπόρους ή εργαζομένους, ίσως αυτοί να ήσαν το 10% των Αξιωματικών. Ίσως υπήρχαν ακόμη περισσότεροι  Δόκιμοι, τέκνα μικροαστικών οικογενειών, οι  οποίοι τελικώς  δεν κατάφεραν να γίνουν Αξιωματικοί και λόγω ελλείψεως μέσου. Υπήρχε  όμως και μία πολύ μικρή μερίς από παιδιά εργατών και τεχνιτών μεταξύ των Δοκίμων. Όμως ελάχιστοι εξ αυτών κατάφερναν να προαχθούν σε Αξιωματικούς, αλλά με άλλους  τρόπους. Κάποιοι νέοι Midshipmen εξεμεταλλεύοντο τον βαθμό τους και κακομετεχειρίζοντο το Κατωτέρο Πλήρωμα.Ο χρονικογράφος William RONINSONμε το ψευδώνυμο Jack  NASTYFACE αναφέρει :

 “ Είχαμε  έναν Δόκιμο 12-13 χρονών παλιοχαρακτήρα. Ή μόνη του ευχαρίστηση ήταν να ψάχνει να βρίσκει ή να ‘φτιάχνει’ παραπτώματα διά να προσβάλει και να τιμωρεί τους Ναύτες. Τον είχα δεί συχνά να καλεί  ηλικιωμένους Ναύτες πίσω από ένα πυροβόλο, να τους χτυπά με γροθιές και κλωτσιές  και  αυτοί να μη τολμούν να  μιλήσουν ”.

   

Στολές Lord High Admiral και Admiral
ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Engelmann, Graf, Coindet, & Co
National Maritime Museum, Greenwich, London

Ο RONINSON είχε καταταγεί εθελοντικώς στο R.N.τον Μάϊο 1805 (πράγμα ασυνήθιστο τότε), είχε πολεμήσει στο Trafalgar  αλλά  ελιποτάκτησε  το 1811. Το 1836 είχε εκδόσει το βιβλίο του ‘Memoirs of  an English Seaman’ στο οποίον περιέγραφε την απαίσια ζωή των Κατωτέρων Πληρωμάτων της εποχής. Διά να μη προκαλέσει σκάνδαλο και ενδεχομένως να κινδυνεύσει και ο ίδιος έγραφε με το πιο πάνω ψευδώνυμο. 

    Στα ενδιαιτήματα των Δοκίμων η ατμόσφαιρα ήταν πιο ελαφρά. Υπήρχαν οι άκακες πλάκες και τα καψόνια στα ‘στραβάδια’ όπως : “ Πήγαινε να ακούσεις το σκυλόψαρο που γαυγίζει”. Υπήρχαν ακόμη εκείνοι οι παληκαράδες και οι αντιπαθείς οι οποίοι ‘πούλαγαν τσαμπουκά’. Όσοι όμως το παρατραβούσαν και  παρέβαιναν τον ‘Κώδικα της Τραπεζαρίας’ οι υπόλοιποι συνενοούντο και  όλοι μαζί τους ξυλοφόρτωναν.

   Κάποιοι Κυβερνήτες καθιέρωναν τακτικά προγράμματα εκπαιδεύσεως διά τους Δοκίμους τους. Π.χ. στο‘Amazon’ το 1802, συνεκεντρώνοντο στο Πρυμναίο Κατάστρωμα Πηδαλιουχίας (Quarterdeck) κάθε  απόγευμα. Τις Δευτέρες μάθαιναν να χύνουν μολύβι και να φτιάχνουν σφαίρες ή έκαναν πρακτική στην κορυφή του πρυμιού  άλμπουρου. Τις Τρίτες ησκούντο στον φορητό οπλισμό, υπό την εποπτεία του Λοχίου Πεζοναυτών. Τις Τετάρτες μάθαιναν ναυτικούς κόμπους και γάσες από τον Ναύκληρο. Τις Πέμπτες πάλι στην κορυφή του πρυμιού άλμπουρου. Τις Παρασκευές ησκούντο στα κανόνια. Τα Σάββατα πα-ρακολουθούσαν πάλι τα μαθήματα του Ναυκλήρου.

  Οι Δόκιμοι τηρούσαν λεπτομερώς το Ημερολόγιο Πλοίου. Το 1811 στην Φρεγάτα ‘Hyperion’ ο Πλοίαρχος William Pryce CUMBY (1771-1837) τους διέταζε κάθε απόγευμα να του παρουσιάζουν τα δικά  τους ημερολόγια  με τις προσωπικές τους παρατηρήσεις. Τους  τιμωρούσαν διά  να συγκρατείται το υψηλό (άτακτο) πνεύμα τους και ο υπέρμετρος ενθουσιασμός τους, τα οποία ενδεχομένως να οδηγούσαν σε ατυχήματα. Μία συνηθισμένη τιμωρία ήταν να κάθονται στον σταυρό του μεσαίου καταρτιού διά μερικές ώρες. Μία άλλη ήταν το ‘Φιλί της Κόρης του Gunner’. Τον έβαζαν επάνω στην κάννη του πυροβόλου και τον μαστίγωνε ο  ίδιος ο Πυράρχης, ή ένας από τους Πυροβολητές του. Γενικώς απεφεύγετο η μαστίγωση των Δοκίμων, και μάλιστα δημοσίως, όπως εγένετο με τους κοινούς  Ναύτες. Πρόσεχαν ιδιαιτέρως τους πολύ νέους.

  Οι Midshipmen έτρωγαν το ίδιο φαγητό με τους Ναύτες, εκτός εάν είχαν αρκετά δικά τους χρήματα ώστε να αγοράσουν δικό τους φαγητό ή από εκείνο που έτρωγαν οι άλλοι Αξιωματικοί. Κάποιος Δόκιμος HALL, αναφέρει  ότι ο Κυβερνήτης του Edward HARVEY (1783-1865) έστελνε πάντοτε στους Δοκίμους το υπόλοιπο της πουτίγκας του. Τα γεύματα εσερβίροντο στο Καρρέ τους από δύο ή τρία Καμαρωτάκια. Προς τα τέλη του 18ου αιώνος στα Πλοία Γραμμής  οι Δόκιμοι είχαν δύο θαλάμους, στο κατώτερο κατάστρωμα μεταξύ  της μέσης και της πρύμης. Διηρούντο σε Δεξιοτοίχους και Αριστεροτοίχους. Στις μικρότερες Φρεγάτες  πάλι ενδιαιτώντο στο κατώτερο κατάστρωμα, πλώρα από τις καμπίνες των Αξιωματικών. Οι Δόκιμοι και οι Εθελοντές 1ης Κλάσεως είχαν τα ‘κοινωνικά’ δικαιώματα των Αξιωματικών και μπορούσαν  να  παραμένουν στο Quarterdeck.

   Ειρήσθω εν παρόδω ότι στο αντίστοιχο ‘Marine Royale Francaise’ τις ίδιες εποχές η συντριπτική πλειοψηφία των Δοκίμων προήρχετο από την Αριστοκρατία. Διά να καταταγεί ο νεαρός έπρεπε να αποδείξει την Οικογενειακή του καταγωγή και να προσκομίσει και το κατάλληλο Πιστοποιητικόν Ευγενείας. Σε περιόδους  πολέμων ή άλλων αναγκών, υπήρχε μεγάλη έλλειψις Αξιωματικών, όποτε ηναγκάζοντο να προσλάβουν εμπείρους Αξιωματικούς εκ του ‘Μarine Marchand’. Πολλές φορές διά να τηρήσουν και τα προσχήματα, τους απένειμαν έναν μικρόβαθμο ‘Τίτλον Ευγενείας’, συνήθως του ‘Chevalier’ ή ‘Seigneur’ και τους χορηγούσαν και το σχετικόν Έγγραφον Πιστοποιητικό.

George Bridges Rodney, Α΄Βαρώνος Rodney

(1718-1792) Λάδι σε καμβά.

Έργο του Joshua Reynolds.

NPG 1398

 © National Portrait Gallery, London

    Το μεγάλο πρόβλημα των αρμοδίων Υπουργών και των Βασιλέων διαχρονικώς, ήταν η εξεύρεσις κάποιου πολύ υψηλοβάθμου Ευγενούς διά να του αναθέσουν την Διοίκηση κάποιας Μοίρας ή την Αρχηγία του Στόλου. Διότι οι υπ’ αυτόν λοιποί Αξιωματικοί δεν θα τον λογάριαζαν, δεν θα τον υπήκουαν εάν αυτοί είχαν υψηλότερο Τίτλον Ευγενείας. Δεν ‘μέτραγε’ ο Βαθμός τους, αλλά η Αριστοκρατική τους θέση και η Ιεραρχία τους εντός της Βασιλικής Αυλής. Πολλές φορές ‘χάριζαν’ βαθμούς ‘Αmirals’ ή και ‘Marechals’ σε εντελώς ασχέτους με το Ναυτικό, επειδή ανήκαν σε μεγάλους Οίκους. Ελάμβαναν όμως τα  μέτρα τους και τους έβαζαν δίπλα τους κάποιους φυσιολογικούς Ανωτάτους Αξιωματικούς. Εάν όλες αυτές οι ‘αβροφροσύνες’ είχαν ευνοϊκόν αποτέλεσμα διά την Γαλλίαν, η Ιστορία μας διδάσκει ότι κάποιο άλλο Ναυτικό κυριαρχούσε στους Ωκεανούς επί 2,5 αιώνες.           

  Πηγή: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/01/blog-post.html                                                                                                

Β   Ι   Β   Λ  Ι  Ο  Γ   Ρ   Α   Φ   Ι   Α

1) ‘Rank and Rate-Royal Naval Officer’s Insignia since 1856’, του Ε.C. Coleman, Crowood Press Ltd.,Wiltshire, 2009. 

2) ‘Uniforms of the R. N.’, της Brenda Ralph Lewis, Antique Arms & Militaria, Vol.1,   1979.

3) ‘British Naval Dress’, τoυ Dudley Jarrett, J.M. Dent and Sons Ltd. , London , 1960.

4) ‘Sailor’s Word Book -A Dictionary of Nautical Terms’, του W.H. Smythe, London, 1856.

5) ‘Ναυτικοί Βαθμοί και Στολές’, ‘του’ Ηλία Ν. Μεταξά, υπό έκδοσιν, Πειραιεύς, 2016.

6) ‘Nelson’s Navy’, του Brian Lavery, Conway Maritime Press, London , 1989.

7) ‘England’s Sea Officers’,του Michael Lewis, History Professor Royal Naval College, George Allen &  Unwin L.t.d. London, 1939.     

8) ΄Τhe  British Fleet’, toy Commander Charles N. Robinson, George Bell  &  Sons, London , 1895.                                                               

9)  ‘The King’s  Navy’, του  Frank Bowen, Methuen & Co. Ltd, London , 1925.

Το Περί Αλός προτείνει:

Διαβάστε τη συγκλονιστική μαρτυρία του τότε Δοκίμου Οικονομικού Η. Μεταξά Ε.Ν. ο οποίος επέζησε από το ναυάγιο του Υ/Κ «ΛΑΚΩΝΙΑ» και ,μεταξύ άλλων, έσωσε 2 μικρά παιδιά :

Το ναυάγιο του Υ/Κ “ΛΑΚΩΝΙΑ” Πιέστε ΕΔΩ:

Καθώς και έτερα άρθρα του συγγραφέως:

Η προέλευση των αμφιμασχαλίων Πιέσατε ΕΔΩ

Η ΦΡΕΓΑΤΑ Πιέσατε ΕΔΩ

Η προσωπικότης του Αντιναυάρχου Edward Codrington Πιέσατε ΕΔΩ 

                                                              

Ο Ναύαρχος Κόχραν και η απάτη στο Χρηματιστήριο Πιέσατε ΕΔΩ                                                                

Οι «άγνωστες» εφευρέσεις του Κόχραν Πιέσατε ΕΔΩ