ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Σάββατο, 20 Αυγούστου 2016

Οι κινήσεις του βενετικού στόλου στο Ιόνιο Πέλαγος τις παραμονές της πολιορκίας του 1716 και η ναυμαχία της Κασσιώπης

ΜΕΡΟΣ Α

Περί Αλός

Γιώργος Σ. Ζούμπος
Μαθηματικός
Δρ Τμ. Ιστορίας Ιονίου Παν/μίου

Ομιλία του συγγραφέως στο
Ναυτικό Σταθμό Κέρκυρας, Σάββατο
30/8/2016. Δημοσιεύεται στο Περί Αλός
με την έγκριση του Γεωργίου Ζουμπού.
Πρώτη δημοσίευση  στο Corfu History.




Μαρμάρινο άγαλμα του Στρατάρχου
Johann Matthias von der Schulenburg
στην Κέρκυρα. Έργο του γλύπτου
Antonio Corradini.
ΦΩΤΟ: commons.wikimedia.org

Ναυτικός σταθμός Κέρκυρας    Σάββατο 30 Ιούλη, ώρα 21.00’
Τριακόσια χρόνια συμπληρώνονται στις 11 Αυγούστου 2016 (π.η.) από τη λύση της πολιορκίας της Κέρκυρας στα 1716. Η επιτυχής απόκρουση της οθωμανικής επίθεσης αποτελεί ένα από τα σημαντικά γεγονότα τα οποία σηματοδοτούν το τέλος του έβδομου (και τελευταίου) βενετο-οθωμανικού πόλεμου. Από το 1718, οπότε υπογράφεται η συνθήκη του Πασσάροβιτς ανάμεσα σε Αυστρία-Βενετία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι το 1797, τα Ιόνια Νησιά γνωρίζουν μια ασυνήθιστα μακρά περίοδο ειρήνης.

 

Σε τροχιά παρακμής
Στις 26 Γενάρη του 1699, στο χωριό Κάρλοβιτς της Σλοβενίας, η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η Βενετία υπογράφουν την ομώνυμη συνθήκη ειρήνης με την οποία ο Σουλτάνος αναγνωρίζει τη Βενετική κυριαρχία στη Δαλματία, Πελοπόννησο, Λευκάδα και Αίγινα και παραιτείται από κάθε φόρο επί της Ζακύνθου. Ταυτόχρονα η Βενετία αναγνωρίζει την οθωμανική κυριαρχία στη Στερεά Ελλάδα και στα νησιά του Αιγαίου και εκκενώνει το φρούριο της Ναυπάκτου.           

Εκείνη την εποχή η Βενετία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρίσκονται σε τροχιά παρακμής.  Η Γαληνοτάτη αντιμετωπίζει, ήδη από τον 16ο αιώνα, μεγάλο ανταγωνισμό στη διεξαγωγή του εμπορίου της στην Ανατολική Μεσόγειο. Σημαντικές δυσκολίες σε αυτό το πεδίο οφείλονται και στους συνεχείς πολέμους, εξαιτίας των οποίων σε μια σειρά από περιοχές, που είχαν βρεθεί εντός εμπόλεμων ζωνών, παρεμποδίζεται η ναυτιλιακή δραστηριότητα. Εξάλλου οι έξι διαδοχικοί πόλεμοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη Βενετία μείωσαν την ισχύ και των δύο δυνάμεων εξαιτίας των μεγάλων εξόδων και των σημαντικών ζημιών που προκάλεσαν.

 
Έναρξη πολεµικών επιχειρήσεων
Κατά την περίοδο 1710-1713 διεξάγεται ο τρίτος ρωσο-οθωμανικός πόλεμος ο οποίος λήγει με τη συνθήκη του Προύθου στις 12 Ιούλη 1711 (π.η.). Με βάση τους όρους της Συνθήκης αυτής υπογράφεται στα 1713 η Συνθήκη ειρήνης της Αδριανούπολης.

Οι ρωσο-οθωμανικοί πόλεμοι διεξάγονται για την κυριαρχία στη Μαύρη Θάλασσα και τις παρακείμενες περιοχές. Κατά το  17ο-18ο αιώνα αποτελούν συνέχεια των προσπαθειών της Ρωσίας να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις  της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας  και του υποτελούς σε αυτήν χανάτου της Κριμαίας. Οι επιδιώξεις των Ρώσων υπαγορεύονται από τα οικονομικά συμφέροντα των κυριάρχων τάξεων των γαιοκτημόνων και των εμπόρων.  

Έπειτα από τη συνθήκη του Προύθου  η Οθωµανική Αυτοκρατορία στρέφεται ενάντια στη Βενετία, για την οποία ισχυρίζεται ότι υποκινεί σε επανάσταση τους Μαυροβούνιους και συλλαμβάνει οθωµανικά πλοία στη Μεσόγειο. Οι ενέργειες αυτές θεωρούνται παραβιάσεις της συνθήκης του Κάρλοβιτς. 

Στις 7 Δεκέµβρη του 1714 η Πύλη κηρύττει τον πόλεµο κατά της Γαληνοτάτης Δηµοκρατίας. Το Μάη του 1715, ο Μέγας Βεζύρης Αλής µε 100.000 άνδρες εισβάλλει στην Πελοπόννησο (που είχε καταλάβει από το 1684 ο Morosini), ενώ ο Καπουδάν Πασάς Janum Hogia πολιορκεί από τη θάλασσα το Ναύπλιο, τη Μονεµβασιά, τη Κορώνη, τη Μεθώνη, την Πάτρα και τα Κύθηρα. Σύντομα οι Οθωµανοί είναι κύριοι της Πελοποννήσου και των Κυθήρων. Ο κίνδυνος είναι άµεσος για την Κέρκυρα, τελευταίο προµαχώνα της Χριστιανικής Δύσης. Το Γενάρη του 1716 οι πληροφορίες που έρχονται στη Βενετία αναφέρουν ότι οι Οθωµανοί συγκεντρώνουν στην Κρήτη και την Πελοπόννησο πολυάριθμες στρατιωτικές δυνάμεις και τεράστιες ποσότητες πολεµικού υλικού. 
 
 
 

Άποψη Κέρκυρας. Χαλκογραφία του J.C Weigel (1720)
ΠΗΓΗ: http://druine.free.fr/corfou/histoire.htm
Στην Κέρκυρα
Στις αρχές του 1716 την Κέρκυρα φρουρούν 2.442 στρατιώτες, υπαξιωµατικοί και αξιωµατικοί. Οι οχυρώσεις είναι σε κακή κατάσταση και υπάρχει µεγάλη έλλειψη εφοδίων. Είναι κάποιες από  τις συνέπειες της οικονοµικής κρίσης, στην οποία έχει πέσει η Βενετία µετά τον εικοσιπενταετή πόλεµο της Κρήτης που της κόστισε 120 εκατοµμύρια χρυσά δουκάτα και απώλειες 200.000 ψυχών. Στη Βενετία, αρχίζει αµέσως η στρατολόγηση Ιταλών και Γερµανών.

Τη διοίκηση των στρατιωτικών δυνάµεων στην Ανατολή καλείται ν’ αναλάβει ο Σάξονας στρατηγός Johann Matthias von der Schulenburg που βρίσκεται στη Βενετία τις τελευταίες µέρες του Δεκέµβρη του 1715. Του απονέμεται ο τίτλος του Στρατάρχη της Δηµοκρατίας και φτάνει στην Κέρκυρα το Φλεβάρη του 1716. Μαζί είναι ο υπασπιστής του Κερκυραίος αντισυνταγµατάρχης Δηµήτριος Στρατηγός. Η πόλη έχει τότε πληθυσµό που φτάνει τις 16.000.

Λίγες εβδομάδες αργότερα η Οθωµανική Αυτοκρατορία βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση και με την Αυστρία ενώ ο οθωµανικός στρατός αφού περνά το Δούναβη κατευθύνεται στο Σεµλίνο. Την αυστριακή άμυνα διευθύνει ο πρίγκηπας Ευγένιος της Σαβοΐας ο οποίος γράφει στις 8 Απρίλη προς το Σούλεµπουργκ ότι είναι βέβαιος πως οι Οθωµανοί θα κινηθούν µε στόχο την Κέρκυρα. Όμως παρά τις πολλαπλές ενδείξεις οι οποίες ενισχύουν την άποψη του Ευγένιου της Σαβοΐας, η γνώμη του Γενικού Καπιτάνου Andrea Pisani, είναι ότι οι Οθωµανοί δε θα τολµήσουν επίθεση στην Κέρκυρα.

Στις αρχές του 1716 ο Andrea Pisani εκλέγεται από το Μέγα Συμβούλιο της Βενετίας στο αξίωμα του Γενικού Καπιτάνου της Θάλασσας, αξίωμα με θητεία η οποία διαρκεί όσο και ο πόλεμος. Είναι σε καιρό πολέμου η ανώτερη μετά το Δόγη προσωπικότητα του κράτους με απεριόριστες εξουσίες, έχοντας επιπλέον και απόλυτη εξουσία στις ναυτικές και τις χερσαίες δυνάμεις. Το αξίωμα του Γενικού Προνοητή της Θάλασσας αναλαμβάνει την ίδια εποχή ο Antonio Loredan.

Ο οθωμανικός στόλος, ο οποίος εμφάνισε έντονη δραστηριότητα ανανέωσης μετά τη Συνθήκη του Προύθου, εγκαταλείπει τα Δαρδανέλια στις αρχές Μάη 1716 με προορισμό την Εύβοια και στη συνέχεια παραπλέει την Πελοπόννησο κατευθυνόμενος προς το Ιόνιο.

 
Ο θαλάσσιος χώρος των Αλυκών Ζακύνθου σήμερα.
Εδώ τον Ιούνη του 1716 αγκυροβόλησε η βενετική Βαριά Αρμάδα
 για ύδρευση και παρέμεινε για λίγο σε αναμονή διαταγών.
ΦΩΤΟ: gozakynthos.gr

Ενίσχυση του βενετικού στόλου

Με την έναρξη του πολέμου η Βενετία ενισχύει το στόλο της, του οποίου και τα δύο τμήματα ξεχειμωνιάζουν στην Κέρκυρα και επιπλέον ζητά ναυτική βοήθεια από τους χριστιανούς ηγεμόνες της Δύσης. Στο πλαίσιο της προσπάθειας αναβάθμισης της βενετικής ναυτικής ισχύος, το χειμώνα του 1715 αγοράζονται δύο ιστιοφόρα. Επιπρόσθετα στις αρχές Δεκέμβρη της ίδιας χρονιάς καθελκύεται μια γαλεάσα, αρματώνεται μια άλλη και στη συνέχεια ναυπηγούνται δώδεκα κορβέτες.

Οι κορβέτες που ναυπηγούνται εκείνη την εποχή κινούνται με κουπιά και πανιά, έχουν μήκος περίπου 20 μέτρα, πλήρωμα 60 άνδρες και οπλισμό 8 πυροβόλα. Η απόφαση για τη ναυπήγησή τους οφείλεται στον αργό ρυθμό ναυπήγησης μεγάλων πλοίων και στην ατμόσφαιρα αβεβαιότητας που επικρατεί.

Μια σειρά ισχυρών πλοίων ναυπηγούνται κατά τη διετία 1715-1716. Το Φλεβάρη όμως του 1716 ανατινάζεται από ατύχημα στον όρμο των Γουβιών το Regina del Mar. Επρόκειτο για πλοίο της γραμμής Α΄ τάξης, ναυπήγησης 1715, των 1400 τόνων με 80 πυροβόλα. Τη στιγμή της καταστροφής στο πλοίο βρίσκονταν 146 ναυτικοί. Από αυτούς επέζησαν τέσσερις.

Απόπλους των δύο αρμάδων

Ο βενετικός στόλος της εποχής εκείνης αποτελείται από δύο τμήματα, τη «Λιανή Αρμάδα» που συγκροτούν τα κωπήλατα πλοία και τη «Βαριά Αρμάδα» η οποία αποτελείται από ιστιοφόρα πλοία  και διαιρείται σε τρεις μοίρες με εννιά πλοία της γραμμής η κάθε μία. Τα πλοία της γραμμής συνοδεύονται από τα σηματοφόρα (ένα για κάθε μοίρα), τα πυρπολικά και άλλα βοηθητικά σκάφη όπως  κορβέτες, βομβάρδες, ανιχνευτικά, νοσοκομειακά και φορτηγά.  


Κινήσεις της Βαριάς Αρμάδας από 14 Μάη
ως 11 Ιούνη  1716
14, 28 και 31 Μάη: Τμηματικός απόπλους

από την Κέρκυρα των ιστιοφόρων υπό
τη διοίκηση των Flangini, Corner, Vendramin
11 Ιούνη: Συγκέντρωση της Βαριάς Αρμάδας

στη Ζάκυνθο (γραφικά: Σπύρος Ιωνάς)

Στα τέλη του Απρίλη ενισχύσεις στέλνονται από τη Βενετία στην Κέρκυρα, με μια νηοπομπή υπό τον πλοίαρχο Vendramin. Στη συνοδεία της νηοπομπής αυτής  συμμετέχει το εξοπλισμένο εμπορικό Santo Crocefisso και πολλά σκάφη μεταφέροντας 1400 στρατιώτες και εφόδια. Η νηοπομπή φτάνει στην Κέρκυρα μέσα στο Μάη του 1716. Το Santo Crocefisso στη συνέχεια προωθείται στη Ζάκυνθο όπου στις αρχές Ιούνη ενώνεται με την υπόλοιπη Βαριά Αρμάδα. 

Ενώ οι επισκευές των οχυρώσεων και οι προετοιμασίες για την άμυνα  της Κέρκυρας είναι σε εξέλιξη, η Βαριά Αρμάδα, της οποίας οι ελλείψεις στη σύνθεση των πληρωμάτων φθάνει το 15%, αποπλέει τμηματικά για τη Ζάκυνθο:

 Στις 14 Μάη δέκα ιστιοφόρα υπό τον πλοίαρχο Flangini, στις 28 του μήνα έντεκα ιστιοφόρα υπό τον Έκτακτο Καπιτάνο των Ιστιοφόρων Andrea Corner – ο οποίος έχει τη γενική διοίκηση της Βαριάς Αρμάδας - και την τελευταία μέρα του μήνα πέντε πλοία υπό τοn πλοίαρχο Pietro Vendramin.

Στις επόμενες μέρες οι πληροφορίες για τις κινήσεις των Οθωμανών στην απέναντι στεριά προκαλούν έντονο προβληματισμό στις βενετικές αρχές της Κέρκυρας. Το Σάββατο 13 Ιούνη ο Schulenburg φεύγει από την Κέρκυρα με τη «Λιανή Αρμάδα» για να επιθεωρήσει την άμυνα της Πάργας. Η «Λιανή Αρμάδα» διοικείται από το Γενικό Καπιτάνο Andrea Pisani και περιλαμβάνει 11 γαλέρες και 8 γαλιότες. Στην Κέρκυρα παραμένουν 3 γαλέρες και 2 γαλιότες. Η Αρμάδα καταπλέει στην Πάργα την επόμενη μέρα και στη συνέχεια σαλπάρει για τη Ζάκυνθο.

Την Πέμπτη 11 Ιούνη οι τρεις μοίρες της Βαριάς Αρμάδας έχουν ήδη συγκεντρωθεί στη Ζάκυνθο. Ο Corner επιβαίνει στο Madonna della Salute,  πλοίο της γραμμής Α΄ τάξης με εκτόπισμα 1400 τόνων, ναυπήγησης 1714, με πλήρωμα 740 ανδρών και οπλισμένο με 70 πυροβόλα. Στη Ζάκυνθο  πληροφορείται ότι η οθωμανική αρμάδα βρίσκεται στις νότιες ακτές της Πελοποννήσου. Στέλνει αμέσως αναφορά στο Δόγη και στους κυβερνήτες κοινοποιεί διαταγή με την οποία καθορίζει:
Τη σειρά με την οποία θα πλεύσουν τα πλοία σε γραμμή παραγωγής και σε τάξη μάχης.

Τα σινιάλα με τα οποία θα διατάζεται αναστροφή ή επαναστροφή πορείας και οποιοσδήποτε άλλος ελιγμός χρειαστεί.

Τα σινιάλα για την επίθεση πυρπολικών και τα πλοία που θα τα συνοδεύουν σε αυτήν την περίπτωση.

            Στις 15 Ιούνη η Λιανή Αρμάδα φτάνει στη Ζάκυνθο όπου βρίσκει τη Βαριά να διαδρομεί ανάμεσα Ζάκυνθο και Σαπιέντζα περιμένοντας την εμφάνιση του οθωμανικού στόλου. Εκεί ο Pisani πληροφορείται προς μεγάλη του έκπληξη την υπάρχουσα κατάσταση, καθώς πίστευε ότι ο εχθρός βρισκόταν ακόμα στα Δαρδανέλια. Αποφασίζεται η Βαριά Αρμάδα να εφοδιαστεί με νερό και να αγκυροβολήσει στις Αλυκές Ζακύνθου παρακολουθώντας τις κινήσεις του εχθρού. Στις 20 Ιούνη ένα βενετσιάνικο ανιχνευτικό εντοπίζει την οθωμανική αρμάδα στο λιμάνι της  Σαπιέντζας αποτελούμενη από εβδομήντα περίπου σκάφη - από τα οποία τα 12 είναι πολεμικά  γραμμής Α΄ τάξης (σουλτάνες) των 96 πυροβόλων. Δύο μέρες αργότερα,  στις 22 Ιούνη, έρχεται η είδηση ότι αυτή απέπλευσε κατευθυνόμενη δυτικά της Ζακύνθου. Ακολουθεί συμβούλιο όπου αρχικά ο Flangini προτείνει να επιτεθούν στον οθωμανικό στόλο αξιοποιώντας τους ευνοϊκούς εποχιακούς Β.Δ. ανέμους. Με το φόβο ότι οι ίδιοι άνεμοι θα εμποδίσουν την υποχώρηση σε περίπτωση ήττας,  τελικά αποφασίζεται η Λιανή Αρμάδα να αναχωρήσει άμεσα για την Κέρκυρα, ενώ η Βαριά να παραμείνει για να καλύψει τη Ζάκυνθο κινούμενη δυτικά και σε περίπτωση ναυμαχίας να έχει ευνοϊκή θέση. Με την κάθε Αρμάδα βρίσκεται και ένα πλωτό νοσοκομείο. Αυτό μάλιστα που ακολουθεί τη Λιανή μεταφέρει τους 160 σοβαρότερα ασθενείς.

Η απόφαση αυτή αποδεικνύεται, εκ των υστέρων,  λάθος. Ο ίδιος Ν.Α. άνεμος που επέτρεψε στη Βαριά Αρμάδα να βρεθεί ανάμεσα Κεφαλονιά και Ζάκυνθο, επέτρεψε και στους Οθωμανούς να κατευθυνθούν στην ανοιχτή θάλασσα και στη συνέχεια να εισπλεύσουν στον κερκυραϊκό Κόλπο από βόρεια.



Οι κινήσεις της Λιανής Αρμάδας  από 13 Ιούνη
ως 2 Ιούλη 1716:  
13/6: Απόπλους από Κέρκυρα
14/6: Άφιξη στην Πάργα
15/6: Κατάπλους στη Ζάκυνθο
23/6: Απόπλους. Άφιξη στους Βαρδιάνους
της Κεφαλονιάς
26/6: Απόπλους για Κέρκυρα
29/6: Άφιξη στην Πάργα
2/7: Στην Κέρκυρα (γραφικά: Σπύρος Ιωνάς)

 
Προς την Κέρκυρα
Η Λιανή Αρμάδα αποπλέει από τη Ζάκυνθο στις 23 Ιούνη (η Βαριά έχει αποπλεύσει από την προηγούμενη), το ίδιο βράδυ αγκυροβολεί στους Βαρδιάνους της Κεφαλονιάς ενώ την επόμενη μέρα, ο απόπλους εμποδίζεται από τον αντίθετο άνεμο. Καθώς η Βαριά Αρμάδα πλέει Δυτικά της Κεφαλονιάς, συγκρούονται από εσφαλμένο ελιγμό τα ιστιοφόρα Fede και Colomba. Το Fede υφίσταται ζημίες στο ακρόπλωρο και σπάει το μπομπρέσο. Ρυμουλκείται στο Αργοστόλι για επισκευή, ενώ αναβάλλεται πάλι ο απόπλους της Λιανής Αρμάδας και ο Pisani επιφυλάσσεται να κινήσει τις νόμιμες διαδικασίες κατά των υπευθύνων μόλις φθάσει στην Κέρκυρα. Έχει κάθε λόγο να είναι  εξοργισμένος καθώς παρόμοια ζημία είχε υποστεί λίγες μέρες ενωρίτερα το ισχυρότερο από τα ιστιοφόρα, το Corona, μετά από σύγκρουση με ένα βοηθητικό.

Τότε πληροφορείται από τον αντιπλοίαρχο Trevizan, που είχε σταλεί με αγγλικό σκάφος για αναγνώριση δυτικά της Ζακύνθου, ότι ο οθωμανικός στόλος αποτελούμενος από εβδομήντα ιστιοφόρα, δώδεκα γαλέρες, είκοσι γαλιότες και τριάντα τέσσερα  μεταγωγικά, πλέει δυτικότερα με προορισμό την Κέρκυρα.

Στις 26 Ιούνη γίνεται συμβούλιο και αποφασίζεται να αποπλεύσει άμεσα για την Κέρκυρα η Λιανή Αρμάδα, το πλωτό νοσοκομείο να μείνει στους Βαρδιάνους και να ρυμουλκηθεί στο Αργοστόλι ενώ το Fede να αποπλεύσει μόλις τελειώσουν οι επισκευές. Διατάσσεται επίσης ο Τrevizan να επιβιβαστεί σε μια φελούκα (γρήγορη μικρή βάρκα με λατίνια που χρησιμεύει για τη μεταφορά ταχυδρομείου) και να προφθάσει τη Βαριά Αρμάδα μεταφέροντας διαταγή προς τον Corner να κατευθυνθεί ΒΔ της Κέρκυρας.

Η Λιανή Αρμάδα καταπλέει στην Πάργα στις 29 Ιούνη και στη συνέχεια προσορμίζεται στα Σύβοτα για να εφοδιαστεί με ξυλεία. Ο Schulenburg θεωρεί φρονιμότερο να εγκαταλείψει την Αρμάδα και φεύγει με δύο γαλέρες για την Κέρκυρα όπου φθάνει στις 30 Ιούνη. Η υπόλοιπη Αρμάδα, αφού παίρνει νερό από τις Μπενίτσες, φτάνει στην Κέρκυρα στις 2 Ιούλη.

 
Η πορεία του οθωμανικού στόλου 

Η Οθωμανική Αρμάδα, αφού αποφεύγει επαφή με τη Βενετική, περνά δυτικά της Κέρκυρας, κατευθύνεται βόρεια πλαγιοδρομώντας και φτάνει στον κάβο Santa Maria di Leuca στο βασίλειο της Νάπολης. Στη συνέχεια αγκυροβολεί στην Αυλώνα περιμένοντας ενισχύσεις και κατάλληλο άνεμο για να εισπλεύσει στον κερκυραϊκό κόλπο. Στις 2 Ιούλη έρχονται στην Κέρκυρα οι πρώτες πληροφορίες για την παρουσία των Οθωμανικών πλοίων στο Β. Ιόνιο. Την επόμενη μέρα φθάνει ο καπετάνιος της φελούκας του Γενικού Προνοητή ο οποίος μόλις διέφυγε την αιχμαλωσία και αναφέρει την παρουσία των Οθωμανών στα νερά των Οθωνών. 


Η πορεία του οθωμανικού στόλου
από τη Σαπιέντζα ως την Κέρκυρα
(γραφικά: Σπύρος Ιωνάς)

Συγκαλείται συμβούλιο χωρίς τους κυβερνήτες των ιστιοφόρων οι οποίοι βρίσκονται εν πλω. Γίνεται ενημέρωση για την κατάσταση που επικρατεί και αποφασίζεται η Λιανή Αρμάδα να παραμείνει κάτω από την προστασία των πυροβόλων του Παλιού Φρουρίου. Ταυτόχρονα αποφασίζεται να γίνει προσπάθεια να ενημερωθούν τα πλοία Leon Trionfante και Sacra Lega, τα οποία αναμένονται από τη Βενετία με εφόδια και στρατό, καθώς και ο Έκτακτος Καπιτάνος των Ιστιοφόρων ώστε να ρυθμίσει τις κινήσεις της Βαριάς Αρμάδας. Στέλνεται σχετική επιστολή στον Corner και αναφορά με τα πρακτικά του Συμβουλίου στο Δόγη.

Το Leon Trionfante, που θα μας απασχολήσει λίγο παρακάτω, είναι πλοίο της γραμμής Α΄ τάξης που καθελκύστηκε  στις 2 Μάη 1716 και ανέλαβε υπηρεσία τον Ιούνη. Εκτοπίσματος 1800 τόνων με 80 πυροβόλα. Το Sacra Lega θα φτάσει στην Κέρκυρα μετά το τέλος της πολιορκίας. Πρόκειται για  πλοίο της γραμμής  Β΄  τάξης, των 750 τόνων, ηλικίας 28 χρόνων, οπλισμένο με 60 πυροβόλα.

Το βράδυ του Σαββάτου 4 Ιούλη τα δύο κάτεργα που περιπολούν στη θαλάσσια περιοχή της Κασσιώπης αναφέρουν ότι τα οθωμανικά πλοία προσεγγίζουν το βόρειο στενό. Στις 11 το πρωί της Κυριακής 5 Ιούλη η Λιανή Αρμάδα των Οθωμανών εισπλέει στο κανάλι της Κασσιώπης. Εναντίον της κινείται η Λιανή βενετική Αρμάδα με τη γαλέρα μπαστάρδα, δεκατρείς γαλέρες και δυο γαλεάσες. Αναγκάζεται όμως να επαναπλεύσει προς το Μαντράκι μόλις εμφανίζεται από το στενό η Βαριά οθωμανική Αρμάδα. Να επισημάνουμε εδώ ότι  η   «γαλέρα μπαστάρδα» είναι μεγαλύτερη από τις συνηθισμένες γαλέρες. Χρησιμοποιείται από τους διοικητές μοιρών και κατά παράδοση, ο Γενικός Καπιτάνος της Θάλασσας υψώνει τη σημαία του σε τέτοιο πλοίο.

Ακολουθεί συμβούλιο με το Γενικό Καπιτάνο και τους Διοικητές του Στόλου όπου αναλύεται η νέα κατάσταση και κρίνεται ορθότερο από κάθε άποψη με το πρώτο σκοτάδι να αποπλεύσει εκ νέου η Λιανή Αρμάδα με μία από τις γαλεάσες διοίκησης με σκοπό

             «… να κατευθυνθεί προς συνάντηση των ιστιοφόρων μας για να ενωθεί με αυτά, διότι υπάρχουν πληροφορίες ότι μέχρι χτες το βράδυ δεν μπόρεσαν να προχωρήσουν λόγω της μπουνάτσας παρά μόνο μέχρι τα νερά των Παξών, και αν δεν τα συναντήσουμε να ληφθούν εκείνα τα άλλα μέτρα που θα θεωρηθούν πιο κατάλληλα ώστε να γυρίσουμε με μεγαλύτερη δύναμη…».
 
Τέσσερα πλοία θα μείνουν στο Μαντράκι και τα πληρώματά τους, 1557 άνδρες, θα ενισχύσουν τη φρουρά.

Την επόμενη μέρα 6 Ιούλη οι πρώτες κινήσεις των Οθωμανών είναι να καλύψουν τις αποθήκες εφοδίων του Βουθρωτού και να βυθομετρήσουν τα νερά κοντά στο Βίδο, το Κονδυλονήσι, το Λαζαρέτο και όλη την ακτή από το Μαντούκι ως τον Ύψο. Τα καράβια τους αγκυροβολούν καλύπτοντας το χώρο από την απέναντι ηπειρωτική στεριά ως τον Ύψο και στις 8 Ιούλη αρχίζει η απόβαση στην παραλία του Ύψου.

 

Απόπλους της Λιανής Αρμάδας

Την ημέρα της άφιξης των Οθωμανών, Κυριακή 5 Ιούλη, περίπου στις 9 η ώρα το βράδυ, η Λιανή βενετική Αρμάδα υπό το Γενικό Καπιτάνο Andrea Pisani, με δεκαπέντε  γαλέρες, μια γαλεάσα και μερικές γαλιότες αποπλέει από το Μαντράκι με τις δουκικές σημαίες υψωμένες. Η διαδικασία απόπλου διαρκεί περίπου τρεις ώρες, ενώ προκαλείται πανικός μεταξύ του πληθυσμού της πόλης και πλήθη συρρέουν να προστατευθούν στο Παλιό Φρούριο.



Κινήσεις της Λιανής Αρμάδας από
 5 ως 18 Ιούλη 1716:
5/7, βράδυ: Απόπλους από το Μαντράκι
7/7: Στα νερά των Οθωνών
7/7 απόγευμα: Ο καιρός αναγκάζει τη Λιανή
Αρμάδα να προσορμιστεί στην Αγία Αικατερίνη
8/7: Γίνεται αντιληπτή η μάχη στο Στενό
13/7: Συνάντηση με τη νηοπομπή υπό τον Valmanara
14/7: Αρχίζει το ταξίδι της επιστροφής στην Κέρκυρα
18/7: Άφιξη στην Κέρκυρα
(γραφικά: Σπύρος Ιωνάς)

Τα πλοία του Pisani πλέουν νότια μέχρι τον Ασπρόκαβο και στη συνέχεια, αφού δεν συναντούν τα ιστιοφόρα, κατευθύνονται προς τις Μερλέρες – τη σημερινή Ερείκουσα και τις γύρω βραχονησίδες - έχοντας ανοιχτεί 40 μίλια στο πέλαγος. Επί τρεις μέρες η Αρμάδα πλέει μέσα σε πυκνή ομίχλη, ώστε ακόμα και αν διασταυρωνόταν με τα ιστιοφόρα δεν θα υπήρχε οπτική επαφή. Δεν υπήρχε οπτική επαφή ούτε ανάμεσα στις γαλέρες και για να αποφευχθούν συγκρούσεις χτυπούσαν συνέχεια τα ταμπούρλα και έπεφταν μερικές κανονιές για να μην ξεκόψουν.

Την Τρίτη 7 Ιούλη, ενώ η Λιανή Αρμάδα βρίσκεται στα νερά των Οθωνών, καλούνται σε συμβούλιο, στη γαλέρα μπαστάρδα, οι διοικητές του στόλου:

Andrea Pisani (Γενικός Καπιτάνος), Marco Loredan (Έκτακτος Προνοητής της Αρμάδας), Alvise Foscari (δεύτερος Προνοητής της Αρμάδας), Manin Capello (Καπιτάνος των Γαλεασών), Manin de Cavalli (διοικητής των Κατεργαραίων) και Nicolo Erizzo (Κομισάριος της Αρμάδας).

Αποφασίζεται να κατευθυνθούν προς τις ακτές του βασίλειου της Νάπολης προκειμένου να συναντηθούν με συμμαχικά πλοία που πιθανόν έπλεαν προς την Κέρκυρα. Τότε ο Pisani στέλνει αναφορές ενημερώνοντας για τα συμβαίνοντα στην Κέρκυρα, στους διοικητές των συμμάχων, στον πρεσβευτή της Δημοκρατίας στη Ρώμη, στη Γερουσία και στο Γενικό Προνοητή της Δαλματίας, ενώ προειδοποιεί ότι οι νηοπομπές που κατευθύνονται στην Κέρκυρα, πρέπει να χρησιμοποιήσουν το κανάλι της Λευκίμμης για να φτάσουν στην πόλη. Όμως ο καιρός αναγκάζει την Λιανή Αρμάδα, αργά το ίδιο απόγευμα, να προσορμιστεί στη βόρεια Κέρκυρα, στις ακτές της Αγίας Αικατερίνης.

Η επόμενη μέρα είναι Τετάρτη 8 Ιούλη, και κατά το μεσημέρι ακούγονται κανονιές προς τη μεριά του καναλιού της Κασσιώπης.

Για να δούμε όμως τι συνέβαινε εκείνο το μεσημέρι ας μεταφερθούμε λίγες μέρες πίσω.

 
Το ταξίδι της Βαριάς Αρμάδας από τη Ζάκυνθο

Στις 22 Ιούνη η Βαριά Αρμάδα αποπλέει από τη Ζάκυνθο (μία μέρα πριν την αναχώρηση της Λιανής) και το βράδυ βρίσκεται στο Σχοινάρι, βορεινότερο άκρο του νησιού. Εκεί αντιμετωπίζει αλλαγή του ανέμου από ΝΑ σε ΒΔ και το προσπερνάει την επόμενη μέρα με νέα αλλαγή του ανέμου. Η Αρμάδα περιπολεί στην περιοχή και το βράδυ της 27ης του μήνα φθάνει το έγγραφο του Γενικού Καπιτάνου το οποίο αναφέρει ότι τα οθωμανικά καράβια κατευθύνονται προς την Κέρκυρα και η Βαριά Αρμάδα πρέπει να βρεθεί «σοφράνο της Κέρκυρας από μεριάς μαΐστρου».



Κινήσεις της Βαριάς Αρμάδας  από
22 Ιούνη ως το βράδυ της
Δευτέρας έως 6 Ιούλη 1716:
22/6: Απόπλους από Αλυκές Ζακύνθου
23 ως 27/6: Περιπολία ανάμεσα Κεφαλονιά
και Ζάκυνθο
25/6: Σύγκρουση του Fede με το Corona
6/7 βράδυ: Η Βαριά Αρμάδα βρίσκεται
20 μίλλια ΝΔ των Οθωνών
(γραφικά: Σπύρος Ιωνάς)

Παρά την καθυστέρηση στην περιοχή των Παξών, καθώς επικρατούν μπουνάτσες για 2-3 μέρες, η Βαριά Αρμάδα βρίσκεται το βράδυ της Δευτέρας 6 Ιούλη είκοσι μίλια νοτιοδυτικά των Οθωνών. Είναι η τρίτη βραδυά της Πανσελήνου και με τη βοήθεια του Σιρόκου πλέει Β-BΔ περνώντας από το Ιόνιο στην Αδριατική. Με το χάραμα της 7ης Ιούλη βρίσκεται κοντά στο φρούριο του Otranto όπου ο Corner πληροφορείται ότι η Λιανή οθωμανική Αρμάδα και τα ιστιοφόρα είναι ήδη αγκυροβολημένα σε ευθεία γραμμή στον κερκυραϊκό κόλπο, ενώ η Λιανή βενετική Αρμάδα είναι αγκυροβολημένη στο Μαντράκι. Ο Σιρόκος, που εξακολουθεί να φυσά, εμποδίζει την Αρμάδα να στραφεί προς την Κέρκυρα και την αναγκάζει να πλεύσει προς τα νερά της Σάσωνος όπου φτάνει το βράδυ.

Κατά τις 8 η ώρα ο αέρας αλλάζει και σημειώνει ο Corner στην αναφορά του «… θέλησε η ευσπλαγχνία του Κυρίου να εισακούσει τις διάπυρες ευχές μου και φύσηξε ο περιπόθητος μαϊστρος». Ο Corner συγκαλεί αμέσως συμβούλιο στο οποίο συμμετέχουν οι Diedo, Flangini και Marco Corner. Αγνοώντας τη θέση της βενετικής Λιανής Αρμάδας, την ακριβή θέση των οθωμανικών πλοίων και έχοντας το φόβο ότι πιθανόν το Βίδο να έχει καταληφθεί, αποφασίζεται – παρά τις αντιρρήσεις που εκφράζονται - η είσοδος της Αρμάδας στον Κερκυραϊκό Κόλπο να γίνει από το στενό της Κασσιώπης, προσπαθώντας να αποφευχθεί συμπλοκή. Ακόμα και σε περίπτωση ναυμαχίας, πρέπει να γίνει προσπάθεια για γρήγορη απαγκίστρωση. Γενικά να μην επιχειρηθεί κάτι το ιδιαίτερα ριψοκίνδυνο, αλλά να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε τα πλοία να φτάσουν στο λιμάνι της Κέρκυρας και να ασφαλιστούν κάτω από την κάλυψη των πυροβόλων του φρουρίου.


Άποψη παραλίας της Κασσιόπης.
Αύγουστος 2012. ΦΩΤΟ: Dimitris Makris
http://www.panoramio.com/photo/77239711

Η Αρμάδα βάζει πλώρη προς Νότο και  διασχίζει μέσα σε δεκαέξι περίπου ώρες τα εξήντα ναυτικά μίλια που χωρίζουν τη Σάσωνα από την Κέρκυρα. Το βραδυνό  ταξίδι γίνεται με φρεσκαρισμένο Μαΐστρο που δίνει στην Αρμάδα ταχύτητα 5 κόμβων περίπου, σε μια ολόφωτη θάλασσα με τα Ακροκεραύνια Όρη να διαγράφονται στα αριστερά της. Με το ξημέρωμα η Αρμάδα αντικρίζει στο βάθος του ορίζοντα τον ορεινό όγκο του Παντοκράτορα. Καθώς σηκώνεται ο Ήλιος, η ένταση του Μαΐστρου μειώνεται και η ταχύτητα περιορίζεται.

Στις 2 το μεσημέρι της Τετάρτης 8 Ιούλη, η προφυλακή πλέει καταμεσής του στενού της Κασσιώπης.
ΠΗΓΗ: Περί Αλός http://perialos.blogspot.gr/2016/08/1716.html
 

Το Β και τελευταίο ΜΕΡΟΣ συντόμως στο Περί Αλός
 
 

Τρίτη, 26 Ιουλίου 2016

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ της ‘ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ’ (CURL) στα ΣΕΙΡΙΤΙA ΜΕΡΟΣ Β


ΜΕΡΟΣ Β

Περί Αλός

του Ηλία Μεταξά
Οικονομικού Αξιωματικού Ε.Ν.
 
Δημοσιεύεται για πρώτη φορά, στο Περί Αλός,
με την άδεια του συγγραφέως τον οποίο κι
ευχαριστώ θερμώς. Περί Αλός
 
Ακολουθείται η ορθογραφία του συγγραφέως Η. Μεταξά




Uniforms of the Royal Marines:
Gunner, R.M.A.; Colour-Sergeant,
R.M.L.I.; Major, R.M.A.
(ΠΗΓΗ: Lieut.-Col. and Brevet Col.
CYRIL FIELD, R.M.L.I., The British
Navy Book, LONDON:
ΒLACKIE& SON, Ltd. 1859,
published 1915, p. 236

…συνέχεια από  το Α ΜΕΡΟΣ


ΤΑ ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΤΡΑΥΜΑΤΑ του ΝELSON

 
Όσον αφορά τους σοβαρωτάτους τραυματισμούς του NELSON, θα  αναφέρουμε συνοπτικώς  και τις  δύο περιπτώσεις : 
        1)   Στις 10-07- 1794 ως COMMODORE και Διοικητής της Ναυτικής Ταξιαρχίας πολιορκούσε το Calvi-CORSICA. Ενώ ευρίσκετο στην ξηρά δίπλα σε μία Πυροβολαρχία εβλήθησαν από μίαν εχθρική κανονόμπαλα. Εκτινάχθησαν χαλίκια και άμμος τα οποία τον τραυμάτισαν στο πρόσωπο και έχασε το δεξιό του μάτι. Προφανώς θα εκάλυψε ενσικτωδώς την πληγή του. Ίσως κάποιοι ρομαντικοί, να ήθελαν  εκείνο το ματωμένο αποτύπωμα του επάνω στα πρώτα γαλόνια να απετέλεσε την αρχή του ‘μύθου’ περί την ‘Κουλούρα’.   
        2)   Ήδη είχε προαχθεί σε Rear Admiral of  the Blue. Την νύκτα της 25-07-1797 απεπειράθη να εκτελέσει επιδρομή διά να καταλάβει το Οχυρό του λιμένος της Santa Cruz-Tenerife, στο σύμπλεγμα των Ισπανικών Καναρίων Νήσων. Εκεί ναυλοχούσε και η Εμπορική Γαλέρα ‘Principe de Asturias’, φορτωμένη με ασήμι από τις Φιλιππίνες.  Παρά το ότι αντιμετώπιζε δεκαπλασίαν εχθρικήν δύναμη, δεν εδίστασε, και απετόλμησε μίαν από  τις πλέον επικίνδυνες επιχειρήσεις της ιστορίας. Κατά την ανταλλαγή πυρών ένα θραύσμα από Grape-Shot  εθρυμμάτισε τον δεξιό αγκώνα του. Ηναγκάσθησαν να τον ακρωτηριάσουν με το πριόνι χωρίς αναισθητικό. Όμως όταν  του έκοβαν το κρέας με κρύο μαχαίρι, κατά τρόπον φρικτό, υπέφερε εξαιρετικά. Παρά την αποτυχίαν του,  τον υπεδέχθησαν  ως πραγματικό νικητή. Έλαβε πολύμηνον αναρρωτικήν άδεια έως τον Απρίλιον 1798. Πάντως συνέχισε να υποφέρει επί μακρόν. Ένεκα  της φοβερής εμπειρίας του, συνιστούσε στο μέλλον αυτές οι επεμβάσεις να εκτελούνται με πυρωμένο μαχαίρι.
      Διά  να μη πηγαινοέρχεται η δεξιά Περιχειρίς (μανίκι) του κενή και να  παρουσιάζει θλιβερήν εικόνα, ο  ίδιος εξήλωσε το επάνω στενό σειρίτι του, το ξεχείλωσε λίγο και το έστριψε. Το έφτιαξε κάπως ως ένα είδος θηλίτσας. Αυτήν ακολούθως την πέρναγε από το κομβίον του χιτωνίου του. Τοιουτοτρόπως το άδειο μανίκι του δεν παρέμενε κρεμασμένο, αλλά σταθερό εφαπτόμενο στο στήθος του.        
       Πάλι κάποιοι ευφάνταστοι είδαν την  θηλίτσα - κρεμαστάρι ως το προοίμιον  του ‘CURL’, και  της  δικής μας ‘Κουλούρας’. Είναι απορίας άξιον, από ποίαν πηγή έμαθαν αυτά τα τραγικά γεγονότα οι Υπαξιωματικοί του Ναυτικού μας. Και κατά ποίαν λογικήν,  επί δεκαετίες λένε αυτούς τους μύθους όταν προπαιδεύουν τους Νεοσυλλέκτους. Κάποτε πρέπει να πρυτανεύσει η αληθινή ιστορία.

 
Η  ΕΞΕΛΙΞΗ των ΝΕΩΝ  ΓΑΛΟΝΙΩΝ και της ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ  στο R.N.

                                              
      Aυτά  τα πρώτα Γαλόνια, με την πάροδον όχι μεγάλου χρονικού διαστήματος, διεμορφώθησαν ως κάτωθι :       


 
 
      Στο Ηνωμένο Βασίλειο την ιδίαν εποχή μία άλλη Επιτροπή, παραλλήλως με εκεί-νην του Υποναυάρχου Henry John ROUS (1795-1877) μελέτησε και βελτίωσε το Εδεσματολόγιο και μία τρίτη Επιτροπή επεξεργάζετο τα στρατολογικά θέματα των πληρωμάτων. Δηλαδή τρόπο κατατάξεως, διάρκεια θητείας, μισθολόγιον, δικαίωμα συν-ταξιοδοτήσεως στα 22 χρόνια υπηρεσίας κ.λ.π. Ο ROUS παλαιότερα ήταν εκείνος ο Κυβερνήτης του ‘Harlequin’ που είχε τους Ναύτες του ενδεδυμένους ως αρλεκίνους. Κατά το 1863 έγιναν μερικές αλλαγές στις σειρίδες των κάτωθι βαθμών  :

 


  
Οι Civilian Officers= Αξιωματικοί Κλάδων, δεν είχαν το ‘προνόμιον’ να φορούν το EXECUTIVE  RING, αυτός ήταν ο επίσημος όρος με τον οποίον αποκαλούσαν το CURL = Κουλούρα. Αυτό ήταν το προνόμιο αποκλειστικά των ‘ΕΧΕCUTIVE  OFFICERS= Mαχίμων. Η απουσία του Curl από τα Γαλόνια των Αξιωματικών Κλάδων ήταν το μοναδικό τους γνώρισμα ότι δεν ήσαν Μάχιμοι. Όμως έπρεπε να εξευρεθεί ένα διακριτικόν έμβλημα, ώστε να εμφανίζεται με σαφήνεια ποίοι ήσαν και ποία καθήκοντα εκτελούσαν μέσα στο Royal Navy. Mε πιο απλά λόγια, σε ποίον κλάδον ανήκαν.

  Τον Δεκέμβριο 1863 προσετέθησαν ανάμεσα στα χρυσόχροα γαλόνια που έδειχναν τον βαθμό, τεμάχια από βελούδο συγκεκριμένου χρώματος τα οποία συμβόλιζαν τον κάθε Κλάδο. Μπορούσαν να είναι και από απλό ύφασμα. Αναλυτικώτερα :

  Ο Κλάδος Ναυτιλίας είχε Γαλάζιο χρώμα. Ο Μηχανικός Κλάδος Μωβ. Ο Οικονομικός Κλάδος Λευκό. Ο Ιατρικός Κλάδος Κόκκινο. Οι Οδοντίατροι Πορτοκαλί. Οι Διδάσκαλοι Γαλάζιο. Οι Ναυπηγοί Ασημογκρί. Οι Νοσοκόμοι Βυσσινί. Οι Ηλεκτρολόγοι Πράσινο σκούρο. Οι Πυροτεχνουργοί Μπλέ σκούρο.Tο Βρετανικό Ναυτικό διετήρησε τα ίδια χρώματα έως το 1891.

    Οι Civil Branch Officers είχαν ένα επί πλέον διακριτικό γνώρισμα, δεν φορούσαν σταυρωτά χιτώνια αλλά μονόπετα, τα δε κομβία τους ήσαν ραμμένα ως εξής :
Οι Μηχανικοί σε δύο δέσμες των 4 κομβίων. Οι Ιατροί σε τρείς δέσμες των 3 κομβίων. Οι Οικονομικοί σε τέσσερεις δέσμες των 2 κομβίων. Το Λευκό χρώμα του Οικονομικού Κλάδου έκτοτε καθιερώθη παγκοσμίως σχεδόν σε όλα τα Ναυτικά, Πολεμικά και Εμπορικά. Μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις αποτελεί η Ιταλία που έχει το κόκκινο χρώμα.

Σταδιακώς και τα Χιτώνια όλων των Αξιωματικών,Executives και Non-Executives έγιναν εντελώς όμοια. Έτσι πλέον παρέμεινε μόνον η Κουλούρα ως μέσον διακρίσεως τους. Όμως οι χρωματιστές ταινίες ήταν μία πολύ καλλιτέρα μεθοδος διακρίσεως των δύο μεγαλιτέρων και βασικών Κατηγοριών. Διότι βάσει των χρωμάτων τους, ξεχωρίζαν επιπροσθέτως και τους διαφόρους Κλάδους, Σώματα και Ειδικότητες και μεταξύ τους. Φυσικόν επόμενον ήταν, ο ολιγώτερον ικανός τρόπος διακρίσεως, δηλαδή το Executive Ring να απαλειφθεί. Τουναντίον, όχι μόνον δεν κατηργήθη, αλλά παρέμεινε και μάλιστα επεξετάθη και  σε όλους τους άλλους ‘Μή  Μαχίμους’.      

    Ο πλέον πιθανός λόγος ήταν ότι ήδη είχε καταστεί αναπόσπαστο χαρακτηριστικό γνώρισμα της παραδοσιακής Ναυτικής Στολής. Οπουδήποτε, ένα θέμα δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον, τότε επικρατεί  ο συντηρητισμός. Και αυτό συμβαίνει στα Ναυτικά που τιμούν την Παράδοση τους.  
     Τον Οκτώβριο1918 κατηργήθη η διάκριση στα γαλόνια και στην ονομασία των βαθμών μεταξύ των Μαχίμων και των υπολοίπων Αξιωματικών Kλάδων και Σωμάτων. Μετά την πολύνεκρη ναυμαχία της JUTLAND  31-5-1916 και 01-6-1916, έγιναν μελέτες, αναλύσεις και στατιστικές. Ευρέθη ότι η  μεγάλη πλειονότης των νεκρών δεν ανήκε στους λεγομένους Μαχίμους, αλλά σε εκείνους τους Κλάδους και Ειδικότητες οι οποίοι ελογίζοντο, πάντοτε λανθασμένως, ως Μη Μάχιμοι. Ασχέτως το ότι θαλασσοπνίγονταν και αυτοί μαζί με τους Μαχίμους.
   Η Κυβέρνησις της Αυτού Μεγαλειότητος του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας απεφάσισε να άρει την αδικία που εγένετο επί πολλά χρόνια εις βάρος των δήθεν ‘Ακάπνων και Αμάχων’. Οι Οικονομικοί Αξιωματικοί και οι Ιατροί αντικατέστησαν τις παλαιές ονομασίες των βαθμών τους. Προσέθεσαν  δίπλα στην Ειδικότητα τους τις ίδιες ναυτικές ονομασίες που είχαν και οι ‘Executives’στους  δικούς τους βαθμούς.  Δηλαδή έγιναν και αυτοί πιο ‘Military’ και φόρεσαν πάνω από τα σειρίτια τους το πολυπόθητο ‘Executive Curl’ (Κουλούρα).Την ίδια χρονιά καθιερώθη ο βαθμός του Paymaster Ditector General.
     Οι Ανώτατοι Αξιωματικοί των λοιπών Σωμάτων έκαναν τις ίδιες τροποποιήσεις στις Επωμίδες και στα Επώμια τους, όπως είχαν κάνει και οι Ανώτατοι Μηχανικοί τρία χρόνια ενωρίτερα. Η μόνη διάκριση που παρέμενε ήταν το χρωματιστό βελούδο ανάμεσα  στις  χρυσές σειρίδες τους, όπως διά τους ναυπηγούς, ηλεκτρολόγους, νοσηλευτάς. Το Ελληνικό Ναυτικό, ενώ  εμιμείτο το Βρετανικό σχεδόν σε όλα τα θέματα, στο συγκεκριμένο είχε ενεργήσει καθυστερημένα, όπως θα δούμε κατωτέρω.
     Τα διακριτικά εμβλήματα των βαθμών κατασκευάζονται από χρυσοποίκιλτες ή κατά περίπτωσιν από αργυροποίκιλτες  Σειρίδες ή Σειρίδια ή Σειρίτια. Κατά το κοινώς λεγόμενoν γαλόνια. Αναλόγως του μήκους τους έχουν διαφορετικές ονομασίες στην Αγγλικήν  ορολογία, ως εξής  :
Ring    =   επιχειρίδιον, σειρίτι γύρω-γύρω από το μανικέτι.                             
Stripe  =   σειρίτι μεγαλύτερο από 5 εκ., αλλά όχι συνεχές γύρω-γύρω από το μανίκι.  
Βar      =   σειρίτι κοντό, μικρότερο από 5 εκατοστόμετρα.
Επανερχόμενοι στον τρόπο ραφής της Κουλούρας και στις διαστάσεις της. Προέκυψε το ερώτημα, προς ποίαν κατεύθυνση θα έστριβε το σειρίτι ώστε να σχηματίσει τον περίφημο Κύκλο. Πάλι με τεράστια καθυστέρηση, μόλις το 1919 στο Ναυαρχείον  απεφάσισαν ότι το Σειρίτιον και στα δύο Ακροχειρίδια θα στρίβει πάντοτε προς τα εμπρός.  Κατά την προσφιλήν τους έκφρασιν ‘Steam Ahead’.
      Πάλι το 1919 απεφάσισαν να στενέψουν το φάρδος των λεπτών σειρίδων των Ανωτάτων. Από τα  5/8 της ίντσας κατέβηκαν στο 1/2  αυτής. Ισχυρίζοντο ότι είχαν λάβει την έγκρισιν του Βασιλέως GEORGE 5ου (1865-1936). Στην πραγματικότητα δεν τον είχαν ερωτήσει, με αποτέλεσμα να τους εκδικηθεί με τον τρόπο του. Επέμεινε ότι  τα Μέλη της Βασιλικής Οικογενείας θα εξακολουθούσαν να φορούν τα καταργηθέντα φαρδύτερα σειρίτια  των 5/8 της ίντσας. Αυτή η διαφορά διετηρήθη μέχρις ότου ανήλθε στον Θρόνο το 1953 η ELIZABETH 2α (1926 - ….)
       Παραλλήλως είχε προκύψει και έτερον πρόβλημα. Ο Commodore 2nd Class, είχε μόνον ένα σειρίτι, το φαρδύ. Δηλαδή την καθ΄ημάς ‘Πλάκα’. Επομένως  δεν διέθετε κανένα στενό σειρίτι πάνω από την ‘Πλάκα’, ώστε αυτό να στρίβει διά να δημιουργήσει το πολυπόθητο διά πολλούς ‘Curl’ = ‘Κουλούρα’. Όμως εξευρέθη λύσις.   



Captain Edward Vernon (1723-1794) by Francis Hayman
Φώτο: http://collections.rmg.co.uk/collections/objects/14542.html
       Κατεσκεύασαν έναν πλήρη Κύκλο από το στενό σειρίδιον της μισής ίντσας. Το φαρδύ σειρίτι (‘ΠΛΑΚΑ’) είχε πλάτος 1 ίντσα και ¾, δηλαδή 4,45 εκατοστά. Βεβαίως, αυτού του είδους η ‘Κουλούρα’ δεν ήταν δυνατόν να εδράζεται, έστω και ολίγον μέσα στην Πλάκα, όπως συμβαίνει με τα Γαλόνια των Ανωτέρων και Κατωτέρων Αξιωματικών.  Μπορούσε όμως κάλλιστα να εφάπτεται επί της ‘Πλάκας’. Όπως ακριβώς συμβαίνει με τα Ελληνικά γαλόνια  του Αρχιπλοιάρχου. Όμως οι Βρετανοί επέλεξαν να την ράψουν ανεξάρτητα υπεράνω της Πλάκας, αφή-νοντας ένα ελάχιστο κενό 2-3  χιλιοστών μεταξύ τους.  Ειρήσθω εν παρόδω ότι από το 1957 ο Commodore  2nd Class  ονομάζεται σκέτος ‘COMMODORE’.
                                                         
H KOYΛΟYΡΑ  στα  ΞΕΝΑ  ΝΑΥΤΙΚΑ

     Την ‘Κουλούρα’ έχουν υιοθετήσει τα  περισσότερα Πολεμικά Ναυτικά στον κόσμο. Υπάρχουν βεβαίως και αρκετές  εξαιρέσεις που φέρουν έναν πεντάκτινον  αστέρα. Οι  πιο σημαντικές είναι της Αμερικής, Ρωσίας, Γερμανίας, Χιλής  κ.α. Από τα μικρά, η Αλβανία έχει αστεράκι. Στο Αμερικανικό Ναυτικό τον Αστέρα φέρουν μόνον οι λεγόμενοι ‘Line Officers’. Κατ’ αυτούς είναι οι Μάχιμοι αλλά και οι Μηχανικοί. Οι Αμερικανοί Αξιωματικοί  των λοιπών Κλάδων και Σωμάτων, αντί του Αστέρος φέρουν το ιδιαίτερον έμβλημα εκάστου Κλάδου τους.

      Δηλαδή κάτι περίπου ανάλογο με εκείνα τα Διακριτικά εκάστης Ειδικότητος ή Τέχνης που έφεραν μέχρι το 2010 οι ‘Έλληνες Αξιωματικοί του Π.Ν., οι προερχόμενοι εκ των πληρωμάτων Στόλου, όπως ήταν η παλαιοτέρα ονομασία τους. Με τον μακροσκελέστατο Νόμο 3883/22-09-2010, δημοσιευθέντα στο Φ.Ε.Κ. 167  α΄/24-09-2010  καθιερώθησαν ως Σώμα υπό  την  νέαν ονομασία τους « EΙΔΙΚΟΤΗΤΩΝ ». Ως διακριτικόν φέρουν λεπτή ταινία πλάτους 3 χιλιοστών, βαθυκυάνου χρώματος, γαζωμένη κάτω από το τελευταίο χρυσόχρουν γαλόνι του βαθμού τους.                                     

       Στο παγκοσμίου κύρους περιοδικό “JANE’s ‘’ έτους 1996 φαίνονται 47 Ναυτικά να έχουν την Κουλούρα και άλλα 14 το Αστεράκι. Φυσικά υπάρχουν και τα άλλα Ναυτικά με τελείως διαφορετικά εμβλήματα. Π.χ. το Γερμανικό επί Κάϊζερ και μέχρι τον Α΄ Π.Π. είχε το Στέμμα. Το Ιαπωνικό έχει το Χρυσάνθεμο. Το Φινλανδικό τον Λέοντα. Το Ισραηλινό την Άγκυρα κ.ο.κ.  

      Η Γαλλία, πάντοτε ξεχωριστή, είχε ανέκαθεν σκέτες σειρίδες  χωρίς κανένα έμβλημα υπεράνω αυτών. Πάντως και αυτοί το άλλαξαν προσφάτως, από τον Ιούλιο 2008 προσέθεσαν πάνω από τα σειρίτια των Αξιωματικών και των Υπαξιωματικών τους μίαν Άγκυρα.

     Υπενθυμίζουμε ότι το Ελληνικό Β.Ν. ένεκα της καταλυτικής επιρροής του Λ. Παλάσκα και του Η. Κανελλοπούλου φορούσε αυτούσια τα Γαλλικά γαλλόνια από το 1864 μέχρι το 1890. Εν τούτοις, υιοθέτησε σταδιακώς μεν, αλλά  εκ  των πρώτων την Βρετανική 'Κουλούρα'. Αρχικώς τουλάχιστον, την έθεσε στο κορυφαίο λεπτό σειρίδιον πλάτους 1,5 εκατοστού των Ανωτάτων.

    Πιο συγκεκριμένα, με το Β.Δ. της  31-05-1868 την φόρεσε ο Υποναύαρχος (ο υψηλότερος τότε βαθμός). Τούτο  εδημοσιεύθη στο Φ.Ε.Κ. 28/18-06-1868.

     Μετέπειτα  οι δύο  νεοεισαχθέντες  βαθμοί  του Αντιναυάρχου και του Ναυάρχου με το Β.Δ. της 16-5-1877. Το οποίον εδημοσιεύθη στο  Φ.Ε.Κ. 48/30-ο6-1877. 

     Τελικώς, βάσει του Β.Δ. της 13-01-1890 δημοσιευθέντος  στο Φ.Ε.Κ. 13/16-01-1890,την φόρεσαν και  οι  λοιποί   Μάχιμοι  Ανώτεροι και Κατώτεροι  Αξιωματικοί  την  07ην  Ιουνίου 1890.

     Οι Μηχανικοί  Πληρωμάτων Στόλου, έγιναν Σώμα με τον Νόμο  ΩΞΓ/20-11-1880, ο οποίος εδημοσιεύθη στο Φ.Ε.Κ. 115/27-11-1880.   

     Πολλά χρόνια αργότερα, εκείνοι  οι Μηχανικοί οι οποίοι είχαν αποφοιτήσει από την Σχολή Ναυτικών Δοκίμων,

προσέθεσαν  την Κουλούρα πάνω  από  τα σειρίτια τους.  Βάσει του Π.Δ. της 28-04-1933, δημοσιευθέντος  στο Φ.Ε.Κ.  106/ο3-05-1933

     Οι Οικονομικοί Αξιωματικοί  κατήργησαν τις προηγούμενες ονομασίες τους.  Προσέθεσαν  στην Ειδικότητα τους τον αντίστοιχο Βαθμό των Μαχίμων και έγιναν όπως είναι σήμερα, με τον Νόμο 4411/23-ο8- 1929.   

     Το σύνολον των  Μη  Μαχίμων  Αξιωματικών  των Κλάδων, εδικαιώθησαν πολύ αργότερα.  Φόρεσαν την Κουλούρα  βάσει του Β.Δ. της 29-11-1945, το οποίον  εδημοσιεύθη σ το Φ.Ε.Κ. 302/12-12-1945.       



Ο Ναύαρχος Sir George ELLIOT.
Έργο του Sir George Hayter
δόθηκε στο National Portrait
Gallery, στο Λονδίνο το 1931.

    Όσον αφορά τον ως άνω μνημονευθέντα Γραμματέα του Ναυαρχείου, ο οποίος ενεπνεύσθη τον συγκεκριμένο ναυτικό κόμπο, ήταν ο Ναύαρχος Sir George ELLIOT (1784-1863). Είχε διακεκριμένη πολεμική δράση, ο  δε  ΝELSON  τον περιέγραφε ως έναν εκ  των καλλιτέρων Αξιωματικών του Ναυτικού. Είχε τιμηθεί με το παράσημο του ‘Κing Commander of  the Order of Bath’. Υπηρέτησε ως Γραμματεύς από 29/11-1830 έως 22/12/1834. Προφανώς κατά την διάρκειαν αυτήν, εγένοντο οι διαβουλεύσεις διά το τι είδους έμβλημα επρόκειτο να κοσμήσει τα διακριτικά (γαλόνια)των βαθμών. Οπότε είναι πάρα πολύ λογικό να επεκράτησε η άποψη του G.ELLIOT διά  το ‘CURL’.
ΠΗΓΗ: Περί Αλός http://perialos.blogspot.gr/2016/07/curl.html
 

                                                                                

 Β   Ι   Β   Λ  Ι  Ο  Γ   Ρ   Α   Φ   Ι   Α

1) ‘Rank and Rate-Royal Naval Officer’s Insignia since 1856’, του Ε.C. Coleman, Crowood Press Ltd.,Wiltshire, 2009. 

2) ‘Uniforms of the R. N.’, της Brenda Ralph Lewis, Antique Arms & Militaria, Vol.1,   1979.

3) ‘British Naval Dress’, τoυ Dudley Jarrett, J.M. Dent and Sons Ltd. , London , 1960.

4) ‘Sailor’s Word Book -A Dictionary of Nautical Terms’, του W.H. Smythe, London, 1856.

5) ‘Ναυτικοί Βαθμοί και Στολές’, ‘του’ Ηλία Ν. Μεταξά, υπό έκδοσιν, Πειραιεύς, 2016.

6) ‘Nelson’s Navy’, του Brian Lavery, Conway Maritime Press, London , 1989.

7) ‘England’s Sea Officers’,του Michael Lewis, History Professor Royal Naval College, George Allen &  Unwin L.t.d. London, 1939.      

8) ΄Τhe  British Fleet’, toy Commander Charles N. Robinson, George Bell  &  Sons, London , 1895.                                                               

9)  ‘The King’s  Navy’, του  Frank Bowen, Methuen & Co. Ltd, London , 1925.

 

Το Περί Αλός προτείνει:

Διαβάστε τη συγκλονιστική μαρτυρία του τότε Δοκίμου Οικονομικού Η. Μεταξά Ε.Ν. ο οποίος επέζησε από το ναυάγιο του Υ/Κ «ΛΑΚΩΝΙΑ» και ,μεταξύ άλλων, έσωσε 2 μικρά παιδιά :

Το ναυάγιο του Υ/Κ “ΛΑΚΩΝΙΑ” Πιέστε ΕΔΩ

Καθώς και έτερα άρθρα του συγγραφέως:

Η προέλευση των αμφιμασχαλίων. Πιέσατε ΕΔΩ

Η ΦΡΕΓΑΤΑ Πιέσατε ΕΔΩ

Η προσωπικότης του Αντιναυάρχου Edward Codrington Πιέσατε ΕΔΩ                                                                
Ο Ναύαρχος Κόχραν και η απάτη στο Χρηματιστήριο Πιέσατε ΕΔΩ   

Οι «άγνωστες» εφευρέσεις του Κόχραν Πιέσατε ΕΔΩ 




                                                         
 
 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...