ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Τετάρτη, 1 Μαΐου 2019

Ναυτικοί Όροι όπως τους γνώριζαν οι Έλληνες επί Τουρκοκρατίας


Ναυτικοί Όροι όπως τους γνώριζαν οι Έλληνες επί Τουρκοκρατίας
Περί Αλός
Μάρκου Μάριου Σίμψα
Αντιπλοιάρχου (Ο) ΠΝ

Το παρόν αποτελεί αναδημοσίευση, κυρίως, από το παράρτημα
 του βιβλίου του συγγραφέως Μ. Σίμψα, Το Ναυτικό στην
Ιστορία των Ελλήνων, εκδ. ΓΕΝ/ΥΙΝ 2006, τ. 3, σελ. 455.

Τούρκος ναύτης. Από το βιβλίο του
Octavien Dalvimat, The costumes
of Turkey (Γεννάδιος Βιβλιοθήκη).
Μ. Σίμσας, Το Ναυτικό στην Ιστορία
των Ελλήνων, εκδ. ΓΕΝ/ΥΙΝ 2006,
τ.3, σελ. 260



Α
Αβαρίτς = υποχρεωτική ναυτολογία ή το αντισήκωμά της.
Αβαέτι (αραβ. αβαϊτ)= η εκ φορολογίας πρόσοδος, το έσοδο.
Αγιάν (τουρκ. οι οφθαλμοί) = τοπάρχης, άρχων, δημογέρων.
Αγιουτάντες = ο υπασπιστής. Γκενεράλ αγιουτάντες, ο αρχιεπιστολεύς.
Αλάϊ = στρατιωτική παρέλαση.
Αλέμι = κοντός που φέρει στην άκρη ημισέληνο.
Αμπάρ εμίρης = έφορος αποθηκών.
Αρμάδα = ο τουρκικός στόλος.
Αρμαμέντο = το εξοπλισμένο, το πολεμικό σκάφος ή το καταδρομικό βασιλικόν αρμαμέντο, το με ρύσια γράμματα εφοδιασμένο καταδρομικό.
Αυθεντικός ή Αφεντικός = (ή βασιλικός ή μπεηλίτικος), ο του αυθέντου κρατικός, Αμπάρι αυθεντικόν = κρατικές αποθήκες. Σκάλα αυθεντική = η κρατική αποβάθρα.
Αχταμές = έγγραφο συμφωνίας.



Β
Βαλής = ο νομάρχης, ο διοικητής συντζακίου.
Βεζύρης = αξιωματούχος υπουργός.
Βεκιλίκι = το αξίωμα του βεκίλη.
Βεκίλης ή βιτζίλης = ο αντιπρόσωπος, ο αντικαταστάτης δημοσίου ή κοινοτικού λειτουργού.
Βλάχμπεης = ο ηγεμών Μολδοβλαχίας.
Βοεβόδας = ο στρατιωτικός διοικητής φρουρίου.

Γ
Γαλεμπέ-Διβάνι = το Σουλτανικόν Ανακτοβούλιον.
Γαλιοντζής ή καλιοντζής = ο ναύτης της γαλέρας ή του γαλονιού, ο πεζοναύτης.
Γεμιτζής, γετεμιτζής, γεμιτζίδικος = ο πεπειραμένος ναυτικός.
Γενιλεδίζω = ανανεώνω, ναυτολογώ.
Γεντεκλής = τεχνίτης ναυπηγείου.
Γιολδάσης = συνταξιδιώτης.
Γιουμπρούκ = το τελωνείο.
Γιουμπρούκ αγάς ή γιουμπρουξής = ο αρχιτελώνης.
Γκιουλές ή γκιουρλές = το σφαιρικόν βλήμα κανονίου.
Γκεμί = το πλοίο.
Γκενεράλ = ο στρατηγός.
Γκενεράλ-αγιουτάντες = αρχιεπιστολεύς.
Γκιόλ-εμί = άδεια αποδημίας.

Δ
Δεφτέρι = το κατάστιχο, ο φορολογικός κατάλογος (τουρκ. τεμεσούτι). Ρίχνω δεφτέρι = φορολογώ.
Δεφθερδάρης = ο αρχιγραμματεύς, ο οικονομικός έφορος.
Διβάνιον = η έδρα διοικήσεως.
Δίστηλον = τάλληρον.
Δοβλέτι = η διοίκηση, η κρατική υπηρεσία.
Δραγομάνος ή τραγομάνος = ο διερμηνεύς.
Δραγομανία = το αξίωμα του Δραγομάνου.

Ε
Εκουϊπάγι = το πλήρωμα.
Ελτζής = ο πρέσβυς.
Εμίνης (τουρκ. εμίν) = ο επμελητής, φροντιστής.
Εμίν-γιομπρούκ = ο αρχιτελώνης.
Εμίνης της σκάλας = ο λιμενάρχης.
Εμπρίκι = βρίκι.
Εσναφλίκι = επάγγελμα.
Έχλι-ισλαμικός = γνήσιος ισλαμικός.
Έχλι-ισλάμης = γνήσιος Μωαμεθανός.

Ζ
Ζαμπέτης και Ιαμπίτης = διοικητής
Ζιμπιτιλίκι = το αξίωμα του Ζαμπίτη.
Ζαρπαχανέ-εμίνης = ο έφορος νομισματοκοπείου.
Ζαχιρές = τρόφιμα, εφόδια.

Ι
Ικραμηγιές (ικράμ = το χατήρι, η εκδούλευση), χρηματικόν δώρον προς απόσπαση εκδουλεύσεως.
Ιλτιζάμι = ενοίκιο, διάταγμα που καθορίζει τον πληρωτέο κοινοτικό φόρο.
Ιμπρίκι = βρίκι.
Ισπεντζέ (βλέπε Σπέτζα).
Ιστηράς = τα σιτηρά, η σιταποθήκη, ο επί των σταριών φόρος.
Ιστηρατζής = ο επί της συγκεντρώσεως των σιτηρών.
Ιστηρατζίδικος ή εστερατζίδικος ή σιταράδικος = ο του σίτου. Καράβι ή αμπάρι.

Κ
Καβάδι (βλέπε τσουμπές).
Καλιοντζής (βλ. γαλιοντζής).
Κάμερη = θάλαμος πλοιάρχου.
Καμπανλίδικα = φορτηγά πλοία που μετέφεραν εφόδια κι ακολουθούσαν τα πολεμικά.
Καμπάνιες = ναυτικές επιχειρήσεις.
Κάμπια = τόκοι.
Καμπιαδόροι ή κομπιαδόροι = χρηματοδότες του φορτίου
Καπετάν-πασάς ή καπουδάν-πασάς = ο Τούρκος Στόλαρχος
Καπετάν-πασαλίκι = το αξίωμα του Καπετάν-πασά.
Καπετάν-μπέης ή καπουδάν-μπέης = ο υπαρχηγός του στόλου.
Καπί-γιολτάσης = επίσημος ταξιδιώτης.
Καπού-τσοχανδάρης – αρχιφύλακας, διοικητικός απεσταλμένος.
Κάρικο ή κάργο = φορτίο.
Καρικέτο = μικρό φορτίο.
Κασπαστί ή σπληνάντερο ή κεφαλογύρι ή σερβέτα = ο κεφαλόδεσμος.
Κερεστές = ναυπηγική ξυλεία.
Κεχρίλι = σειρήτι διακοσμητικό των  ιματίων.
Κιλίτζ = σπάθη, σφαγή.
Κιρλαγκίτσι = ελαφρός πάρων. Πασά-κιρλαγκίτσι = η ναυαρχίς.
Κιουρούκ = κουπί
Κιουρουκτσής = κωπηλάτης.
Κιουρουκτσίδικο = το ερετικό.
Κολαούζης = ο πλοηγός.
Κουμέρκι = τελωνιακός φόρος.
Κρεντιτόροι = χρηματοδότες των πλοιοκτητών.

Λ
Λιμάν-ρεϊζης = ο λιμενάρχης.
Λουφές ή ολουφές = ο μισθός. Τζουρμάρω με λουφέ = ναυτολογούμαι επί μισθώ.
Λουφετζής = ο μισθοφόρος.

Μ
Μαξούλια = τα καθαρά κέρδη πλου, τα θαλασσινά κέρδη.
Μελλάχης ή καλοκαιρινός άνθρωπος = ο υπό υποχρεωτική θητεία Έλληνας ναύτης του Οθωμανικού Στόλου.
Μελλάχικο ή σεφερλίδικο (τουρκ. γκεμισί-παρασί) = αντισήκωμα ναυτολογίας.
Μπάλα ή τόπι = μπάλα καυστική ή μπάλα φογάτα ή εμπρηστική.
Μπάρκο-μπέστια = ημιολικός δρόμων.
Μπας-καλαφάτης ή μπας-μπουγουρτζήμασης = μπας μαραγκός, αρχιναυπηγός.
Μπας-ρεϊσης = αρχιπλοίαρχος, τίτλος των Ελλήνων αρχιπλοηγών του Οθωμανικού Στόλου.
Μαχρί-σεφίντ = Άσπρη Θάλασσα, Μεσόγειος και συνεκδοχικά Αιγαίο.
Μπόνα-πρέζα = νόμιμος λεία.
Μπουγιουρουλδί = το διάταγμα, ή έγγραφος διαταγή ή εγκύκλιος αρχή.

Ν
Νεφέρι = ο ναύτης.
Νιζάμι = η διάταξις.
Ντιβάν-χανέ = μεγαλοπρεπές κτήριο στην Πόλη όπου και η έδρα του Καπουδάν-πασά.
Ντουνανμά ή ντονανμάς = Το Οθωμανικό Ναυτικό, ο Οθωμανικός Στόλος.
Ντουμά-τερζιμάν-μπέγης = ο Διερμηνέας του Στόλου.

Ο
Ούτς-αμπαρλί (τρία αμπάρια) = το τρίκροτον.

Π
Παρτσινέβελος = συμπλοιοκτήτης ή συνέταιρος στο πλοίο.
Πατρωνάμπεης = αντιναύαρχος, αρχηγός της πρωτοπορίας.
Πεσκέσι = φιλοδώρημα σε είδος.
Πουλάκα (πολάκα) = εμπορικό τριϊστιο.
Πρέζα = λεία.

Ρ
Ρεϊσης ή ρεϊζης = πλοίαρχος.
Ρέσμι = δεσμίς.
Ρέσμι-σελαμιγιέ = φόρος διοδίων των Δαρδεναλλίων.
Ριαλά-μπέης = ο υποναύαρχος, ο αρχηγός ουραγίας.
Ρίζικο = κίνδυνος.
Ρίζικο-μαρίτιμα = θαλάσσιοι κίνδυνοι.

Σ
Σαλαμάστρες = σχοινιά πλοίου.
Σαλβάρι ή τζαχτζιργί = μακριά βάρκα.
Σαλεανή = γαλέρα ή και εξωπλισμένη τράτα ταγμένη σε μοίρα μπέη.
Σαντζάκ = η σημαία, το σήμα διοικήσεως, ο νομός.
Σαντζάκ-γκεμισί = πλοίον της σημαίας (ναυαρχίς).
Σαρλής = δουλέμπορος.
Σελαμέτι = σωτηρία, διάσωση πλοίου.
Σελάχι = δερμάτινη ζώνη.
Σενέτι = πιστοποιητικό.
Σεντούκι = κιβώτιο, θησαυροφυλάκιο, χρηματοκιβώτιο.
Σεντούκ-Εμίνης = ο θησαυροφύλαξ.
Σερασκέρης = ο Ανώτατος Στρατιωτικός Αρχηγός.
Σερασκέρ-μπέης = ο Αντιναύαρχος της Αρμάδας, αναπληρωτής του Καπετάν-πασά.
Σερδάρης = υποτεταγμένος στρατιωτικός διοικητής.
Σερδάρης φρεγατών = ο υπαρχηγός Ναυτικών Δυνάμεων.
Σερμαγιά = κεφάλαια αγοράς φορτίου πλοίου.
Σεφέρ = ο πόλεμος.
Σεφερλής  = Έλλην τεχνίτης με υποχρεωτική θητεία στο Ναύσταθμο της Κωνσταντινουπόλεως.
Σου-γκεμισί = υδροφόρο πλοίο.
Σπέντζα (τουρκ. ισπεντζέ) = φόρος πωλήσεως δούλου, κεφαλικός φόρος ανηλίκων.

Τ
Ταϊφάς = μικρό στρατιωτικό σώμα, το πλήρωμα, ο ναύτης.
Τακρίριον = αναφορά.
Ταουσάν (τουρκ. λαγός) = ειρωνικά οι νησιώτες.
Τερσανές ή τερσανάς = ο ναύσταθμος.
Τερσανέ-Εμίνης = ο έφορος Ναυστάθμου.
Τεσκερές = τελωνειακή απόδειξη.
Τετράδια των σενιάλων = σηματολόγια.
Τζεπχανές = πυριτιδαποθήκη.
Τζιρίμι ή τζέρμι = σιταγωγό πλοίο.
Τζούρμα ή τζούρμο = το πλήρωμα.
Τζουρμάρω = ναυτολογώ, ναυτολογούμαι.
Τόπι ή γκιουλές ή μπάλα = σφαιρικό βλήμα. Επίσης βολή κανονιού και αυτό τούτο το κανόνι. Τόπι χωρίς γκιουλέ = η άσφαιρος βολή.
Τοπτσής = πυροβολητής.
Τοπτσήμπασης = αρχιπυροβολητής.
Τουμάνι = ναυτική ενδυμασία.
Τσεγκέλι = εμπρηστικός σάκος.
Τσερνίκι = μικρό ιστιοφόρο

Φ
Φιρμάνι ή φερμάνι = διάταγμα.

Χ
Χαβούζι = ναυπηγική σχάρα.
Χαϊνης = ο άπιστος.
Χάρτα = ο ναυτικός χάρτης.
Χαρτζί = έξοδο στρατολογίας.
Χερικέτι = ενέργεια δράσης του πλοίου.
Χισμέτ = εξυπηρέτηση, χρηματικό δόσιμο προς εξυπηρέτηση.
ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/05/blog-post.html



Τρίτη, 2 Απριλίου 2019

Το θωρηκτό «ΑΒΕΡΩΦ» και το κρασί της Γουμένισας


Το θωρηκτό «ΑΒΕΡΩΦ» και το κρασί της Γουμένισας
Περί Αλός
Χρήστος Ίντος, Παιδαγωγός, Ερευνητής

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ναυτική Επιθεώρηση»,
έκδοση Υπηρεσίας Ιστορίας Ναυτικού/ΓΕΝ,
τεύχος 602, σσ. 102-105, ΔΕΚ 2017-ΦΕΒ 2018.
Αναδημοσιεύεται στο Περί Αλός με την έγκριση της Ν.Ε.

 
Υποπλοίαρχος Γεώργιος Κακουλίδης
ΦΩΤΟ: Wikipedia.org
Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Μαχητής του Κιλκίς» στις 7 Νοεμβρίου 2017, περίοδο κατα την οποία το Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ήταν παραβεβλημένο στον λιμένα Θεσσαλονίκης. Περιγράφει ένα πολύ ενδιαφέρον περιστατικό στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Ναύαρχος Γεώργιος Κακουλίδης και έλαβε χώρα το 1918, όταν το «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» μετά την λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου κατέπλευσε στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ναυάρχος Κακουλίδης, Πόντιος στην καταγωγή συμμετείχε ως Υποπλοίαρχος στον Μακεδονικό Αγώνα ενώ στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού τάχθηκε με τους Βενιζελικούς, με αποτέλεσμα την δίωξη και απόταξή του. Αποκαταστάθηκε και σταδιοδρόμησε μέχρι Αρχηγός Στόλου και στην συνέχεια πολιτεύθηκε.


Τις ημέρες αυτές είναι αγκυροβολημένο στην προκυμαία της Θεσσαλονίκης το ελληνικό θρυλικό σκάφος «ΑΒΕΡΩΦ». Είναι εκείνο που με καπετάνιο τον ναύαρχο Κουντουριώτη κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, 1912-1913, έγινε ο φόβος και ο τρόμος των τουρκικών σκαφών στο Αιγαίο, απελευθέρωσε τα νησιά και συνέβαλε αποφασιστικά στη νίκη των Ελλήνων.
Ως Μουσείο αραγμένο στα νερά του Σαρωνικού ήταν επισκέψιμο διηγούμενο στους νεοέλληνες την ιστορία του, τα κατορθώματά του, τις επιτυχίες των Ελλήνων, όταν ομονοούν και έχουν στόχους και οράματα. Τώρα ήρθε κοντά μας, στο Θερμαϊκό, εκεί όπου ο ανεψιός του Κουντουριώτη, ο ναύαρχος Βότσης, τορπίλισε το 1912 την τουρκική ναυαρχίδα, το Φετίχ Μπουλέν, προαναγγέλλοντας τη νίκη των ελληνικών όπλων, την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και της Μακεδονίας.
Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι τελείωσαν με αίσια αποτελέσματα για την Ελλάδα. Το σκάφος συνέχισε τη δράση του και κατά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, 1914-1918, και ο κυβερνήτης μέλος της γνωστής Τριανδρίας (Βενιζέλος– Δαγκλής-Κουντουριώτης), οδήγησε και πάλι την Ελλάδα στη νίκη.
Με τη λήξη του Α΄ ΠΠ, το «ΑΒΕΡΩΦ» συνοδευόμενο από το επίσης θρυλικό σκάφος «ΚΙΛΚΙΣ», στις 31 Οκτωβρίου 1918 κατέπλευσε στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν μέλος αρμάδας συμμαχικών σκαφών που έφθασε στα αγιασμένα νερά της Βασιλεύουσας, δείχνοντας στην εκ νέου ηττημένη Τουρκία, πως μπορεί να έχανε
μετά αιώνες κατοχής την Κωνσταντινούπολη.
Τα ελληνικά πολεμικά σκάφη αγκυροβόλησαν στην Πόλη μετά την υπογραφή της Ανακωχής του Μούδρου (17/30-10-1918). Η Ελλάδα συγκαταλέγονταν στις νικήτριες δυνάμεις του Μεγάλου Πολέμου.
Ο κατάπλους του «ΑΒΕΡΩΦ» στην Πόλη δεν ήταν ο μόνος μετά τη λήξη του πολέμου. Ακολούθησε και άλλος μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920). Το ένδοξο σκάφος στολισμένο αγκυροβόλησε απέναντι από την Αγία Σοφία. Η Ελλάδα είχε φθάσει στην Τσατάλζα και τον Εύξεινο Πόντο «και άπλωνε το χέρι της στην Πόλη».
Ο αρχηγός του πληρώματος, ναύαρχος Γεώργιος Κακουλίδης (1871-1946), είχε την τιμητική του. Δεξιώθηκε πάνω στο θωρηκτό αξιωματούχους των Συμμαχικών Δυνάμεων, διπλωμάτες, απεσταλμένους από την Ελλάδα, κληρικούς, επιστήμονες, τραπεζίτες, επιχειρηματίες.
Μεταξύ των καλεσμένων του ναυάρχου ήταν και ο Γάλλος δημοσιογράφος Μισέλ Παγιαρές, φιλέλληνας, εκδότης εφημερίδας και συγγραφέας.
Ο δημοσιογράφος χαιρετώντας τον ναύαρχο σταμάτησε άφωνος. Ευγενικά ο Κακουλίδης του είπε: «Έχουμε συναντηθεί πριν πολλά χρόνια και δεν λησμονούμε τις υπηρεσίες που προσφέρατε στην Πατρίδα μας». Ο Γάλλος αντείπε, πως, «δεν έκανε τίποτε περισσότερο από το να γράψει την αλήθεια, στην οποία και έχει αφιερωμένη την πένα του».
Στη διάρκεια της εκδήλωσης ο ναύαρχος πλησίασε τον δημοσιογράφο, τον έπιασε από το μπράτσο και του ψιθύρισε στο αυτί: «Έχω εδώ ένα καλό κρασί της Γουμέντζας». Πριν τελειώσει το λόγο του ο ξένος με ενδιαφέρον και αγωνία ρώτησε:
- Και που το βρήκατε;.
- Μου το έστειλαν από τη Θεσσαλονίκη. Το ξέρετε;
- Έχω πιεί μια μέρα στη Γουμέντζα και μάλιστα
πολύ.
- Πως το βρίσκετε; Ρώτησε ο ναύαρχος.
- Καλό, περίφημο. Ήπια τότε, σας είπα, πολύ,
αντείπε ο Γάλλος.
- Ώστε έχετε πάει στη Γουμέντζα;
- Πήγα. Έχω γυρίσει όλη τη Μακεδονία. Έχετε
πάει και σεις ναύαρχε;
- Έχω πάει. Καταπράσινος τόπος.
- Ναι! Γεμάτος αμπέλια και μωρεόδενδρα.
Οι δύο άνδρες ήπιαν κρασί Γουμένισσας, οι άλλοι καλεσμένοι έπιναν σαμπάνιες. Κάθισαν στις πολυθρόνες, ήρθε στο κέφι ο Παγιαρές και ο ναύαρχος ρώτησε.
- Ώστε πήγατε και στην Γουμέντζα;
- Είχα και έναν υπηρέτη και θα ορκιζόμουνα σε όλους τους Αγίους ότι είσθε πιστό αντίγραφό του.
- Τι λέτε;
- Θα έβαζα και το κεφάλι μου.
- Ένας υπηρέτης!
- Τον είχα και διερμηνέα.
- Ήξερε και γαλλικά;
- Πολύ ωραία. …..
- Τόσο πολύ του μοιάζω;
- Και πως τον έλεγαν τον σωσία μου; Ρώτησε ο ναύαρχος.
- Αποστόλη. Μου έσωσε μάλιστα τη ζωή, εκμυστηρεύτηκε ο Γάλλος.
- Όταν σκόνταψε και γονάτισε το μουλάρι σας στην άκρη ενός γκρεμού … και γέλασε ο ναύαρχος με την καρδιά του.
Ο Παγιαρές τινάχθηκε όρθιος. Τα μάτια του ορθάνοιχτα από την κατάπληξη.
- Σεις ναύαρχέ μου;! .. Ο Αποστόλης! … Ναύαρχος και υπηρέτης! … Πως μπορούσα να το φανταστώ;! Είναι καταπληκτικό … Είναι απίστευτο .. Δεν έχει ξαναγίνει … Ο παλιός μου Αποστόλης! .. Αν το γράψω στο Ζουρνάλ των Παρισίων θα χαλάσει κόσμο. … Λαός που έχει τέτοιους Αξιωματικούς, δεν χάνεται ποτέ …
Την ωραία αυτή ιστορία την διέσωσε ο Μακεδόνας την καταγωγή πολεμιστής, συγγραφέας, πολιτικός, υπουργός, γενικός διοικητής Μακεδονίας, αείμνηστος Γεώργιος Μόδης και την συμπεριέλαβε στη σειρά του έργου του «Μακεδονικές Ιστορίες», εκδόσεις «ΠΑΠΥΡΟΣ », α. έ. ε., σ. 42-46.
Γεώργιος Κακουλίδης
ΦΩΤΟ: Υπηρεσία
Ιστορίας Ναυτικού

Ο ναύαρχος Γεώργιος Κακουλίδης (1871- 1948) ήταν ποντιακής καταγωγής. Ο παππούς του φιλικός, ήταν γραμματέας του Αλέξανδρου Υψηλάντη και ο πατέρας του εισαγγελέας την περίοδο της βασιλείας του Όθωνα. Ο Γεώργιος αφού υπηρέτησε στο ρωσικό ναυτικό, εντάχθηκε στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και τοποθετήθηκε από το Ελληνικό Αρχηγείο Στρατού την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα στο Ελληνικό Προξενείο Θεσσαλονίκης με το ψευδώνυμο Αποστόλης. Κακοντυμένος προσέφερε τις υπηρεσίες του στην ελληνική υπόθεση για τη διάσωση του Μακεδονικού Ελληνισμού και κανείς δεν υποπτεύθηκε και δεν το φαντάστηκε, πως πρόκειται για Έλληνα Αξιωματικό και μάλιστα του Ναυτικού.
Ξανασυναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, πάνω στο «ΑΒΕΡΩΦ». Ναύαρχος ο Κακουλίδης, επίσημος προσκεκλημένους ο Παγιαρές με τον πεθερό του Λαφόν, πρόξενο της χώρας του στην Πόλη. Η συνάντηση έγινε ενδιαφέρουσα και συγκινητική με μια φιάλη κρασί Γουμένισσας, που λάτρεψαν ναύαρχος και δημοσιογράφος τότε, στον Μακεδονικό Αγώνα και στη συνάντησή τους στο «ΑΒΕΡΩΦ» μετά τον Α΄ Παγκόσμιο.
Η Γουμένισσα και το κρασί της σε μια σπουδαία γνωριμία και σε μοναδικές ιστορικές ώρες. Όταν το θρυλικό σκάφος που απελευθέρωσε το Αιγαίο και τα νησιά του το 1912-13 ξεκουράζονταν το 1920 στα Αγιονέρια της Πόλης μπροστά στην Αγια-Σοφιά με αναπεπταμένη την Γαλανόλευκη.
Σήμερα το «ΑΒΕΡΩΦ» στη Θεσσαλονίκη επ΄ ευκαιρία της 105ης επετείου της απελευθέρωσης της πάλαι ποτέ Συμβασιλεύουσας, της Μακεδονικής πρωτεύουσας. Το επισκέπτονται χιλιάδες Ελλήνων για να γνωρίσουν τον θρύλο.
Ένα μικρό μέρος της μεγάλης ιστορίας του ήταν και όσα προαναφέραμε. Η δράση του ναυάρχου του Κακουλίδη στην περιοχή Γουμένισσας κατά τον Μακεδονικό Αγώνα κοντά στον Παγιαρές και η συνάντησή τους στο «ΑΒΕΡΩΦ» μπροστά στην Αγιά Σοφιά με κρασί Γουμένισσας.



Τρίτη, 5 Μαρτίου 2019

Περί της κατασκευής του πυρπολικού του λόρδου Κόχραν


Περί της κατασκευής του πυρπολικού του λόρδου Κόχραν
Από τα «ΚΕΙΜΗΛΙΑ» του Περί Αλός
Αντιναυάρχου Κ. Νικοδήμου
Απόσπασμα από το βιβλίο του Κ. Νικοδήμου
«Απομνημονεύματα Εκστρατειών και Ναυμαχιών
του Ελληνικού Στόλου, Εν Αθήναις, Τυπογραφείον
Δ.ΑΘ. Μαυρομμάτη, 1862, σσ. 111-113.

Τόμας Κόχραν, λιθογραφία του Jules Bouvier (1827)
National Library of Wales. ΦΩΤΟ: el.wikipedia.org


Ο λόρδος Κόχραν εκτός των άλλων ευεργεσιών τας οποίας υπέσχετο δια των εκδουλεύσεών του να κάμη εις την Ελλάδα, υπέσχετο να μετασκευάση και πυρπολικά επιτηδειοτέρα των ελληνικών, και ου μόνον να πυρπολή δι αυτών τα εχθρικά πλοία, αλλά και να κυριεύει δι’ αυτών τας εις παράλια κείμενα φρούρια
[1]. Μετασκεύασε λοιπόν εν πλοίον εις πυρπολικόν του οποίου η μετασκευή ήτο ως ακολούθως.

Εντός του κύτους (αμπαρίου) έκτισε τείχος και άφησεν εις το εσωτρόπιον τόσον κενόν όσο κατείχεν η θύρα (μπουκαπόρτα) του αμπαρίου επί του καταστρώματος, εντός δε του τείχους έθεσε δύω οχετούς κατασκευασμένους από  σανίδας, αι άκραι δε αυτών απέληγον η μεν μία πλησίον του εσωτροπίου, η δε άλλη διαπερώσα τον φραγμόν της καμάρας, έμενεν εκεί˙ οι οχετοί ούτοι είχον θέσιν κατωφερή, το δε τείχος ήτο τόσον πολύ ώστε εχρησίμευε και δια έρμα του πλοίου.

Περί του εφοδιασμού του
Ο εφοδιασμός αυτού εγίνετο ως ακολούθως.
Εις τον κενόν τόπον του κύτους, εις το εσωτρόπιον, έστρωνον πανίον και επ’ αυτού έθετον σάκους πλήρεις πυρίτιδος, το όλον δε της πυρίτιδος υπερέβαινε τας 150 οκάδας, επάνωθεν δε των σάκων έθετον μεγάλας βόμβας πλήρεις και αυτάς με πυρίτιδα, εχούσας εις τας οπάς φυτίλιον και εσφραγισμένας καλώς.
Εις δε τους οχετούς έθετον πυρίτιδα και εις εκάστην αυτών άκραν εκ των υπαρχουσών εις την κάμαραν εν κιβώτιον μήκος έχον σχεδόν ποδός γαλλικού, έκαστον δε κιβώτιον είχε φυτίλιον˙ όταν λοιπόν, η χρεία το εκάλει να τεθή το πυρ εις το πυρπολικόν, εις πυρπολιστής, έπρεπε να καταβή εις την κάμαραν και να θέση το πυρ εις τα φυτίλια των κιβωτίων και από αυτά να διαδοθή το πυρ. Αι ενυπάρχουσαι εις τα κιβώτια καυστικαί ύλαι ήσαν κατασκευασμέναι ούτως ώστε αφού θέση το πυρ, να εξέλθη της κάμαρας και να έμβη εις την λέμβον αβλαβής.
Το εσωτερικόν του κύτους και το υποκάτωθεν του καταστρώματος το ήλειφον με κατράμη.
Το πυρπολικόν τούτο εξελθόν εις εκστρατείαν με τον ελληνικόν στόλον, δεν επυρπολήθη ούτε εις πλοίον ούτε εις φρούριον δια να ιδή το κοινόν εάν οι λόγοι του λόρδου Κόχραν εδύναντο να πραγματοποιηθώσιν εις κυρίευσιν φρουρίων ή εις πυρπολισμόν πλοίου εχθρικού.
Καθόσον δε εκ της πείρας εδιδάχθην, λέγω ότι το πυρπολικόν τούτο δε ηδύνατο να γίνη χρήσιμον, δια την ατέλειαν της κατασκευής του (αποδεικνύεται δε αύτη εκ της διαφοράς της κατασκευής του ελληνικού πυρπολικού)˙ οψέποτε λοιπόν το πυρπολικόν τούτο ήθελε πλησιάσει εις εχθρικόν πλοίον και θέσει πυρ δια να το πυρπολήση, ως έχον την κατασκευήν όλην εις εν μέρος και μόνον από πυρίτιδας και βόμβας, η υπέρμετρος ποσότης της πυρίτιδος ήθελεν ανοίξει το κάτω μέρος του πλοίου και βυθισθή, αι δε βόμβαι ως κείμεναι επί της πυρίτιδος, αντί να υψωθώσι και ριφθώσιν επί του εχθρικού πλοίου, ήθελον συμβυθισθή με τον πυρπολικόν χωρίς να κάμουν ουδεμίαν ενέργειαν.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Κ. Νικοδήμου
«Απομνημονεύματα Εκστρατειών και Ναυμαχιών
του Ελληνικού Στόλου, Εν Αθήναις, Τυπογραφείον
Δ.ΑΘ. Μαυρομμάτη, 1862, σελ. 113.

Περί κυριεύσεως φρουρίων με πυρπολικά πλοία, νομίζω περιττόν ν’ αναφέρω τι, διότι ως είναι γνωστόν, άλωσις φρουρίων γίνεται με ρίψιμο πολλών σφαιρών και βομβών εις αυτά, με στενήν πολιορκίαν ή με εφόδους.
Ο Λόρδος Κόχραν, συνάξας από διάφορα μέρη της Ελλάδος πολλάς χιλιάδας καλάμων δια μετασκευήν πυρπολικών, ουδεμίαν εποιήσατο χρήσιν αυτών ούτε εις το πυρπολικόν το παρ’ αυτού κατασκευασθέν, ούτε άλλο πυρπολικόν με τους καλάμους κατασκεύασε.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Ότε συνεπεστάλη και ο συγγραφεύς μετά του Ιωάννου Μηλαήτου, Ιωάννου Μαμούνη και Κωνσταντίνου Κοτζιά παρά της επιτροπής των ψαριανών δια να χαιρετήσωσι την άφιξην του λόρδου Κόχραν εις την Ελλάδα, ούτος πληροφορηθείς από τους συναδέλφους μου ότι είμαι πυρπολιστής, έσφιγξε την χείρα μου και με είπεν «ότι θα συναγωνισθώμεν και ότι θα κατασκευάσω πυρπολικά τα οποία να πυρπολούν τα πλοία και τα παράλια φρούρια». Η επιτροπή τω παρετήρησε, πως είναι δυνατόν να πυρποληθούν φρούρια; Αυτός δε ανταπήντησεν ότι το πυρπολικόν θα πλησιάζη το φρούριον, και αφού τεθή το πυρ εις αυτό, αι βόμβαι τας οποίας θα έχη θα υψούνται και θα επιπίπτωσιν εις το φρούριον και άλλας με οικίας θα πυρπολώσιν άλλας δε θα συντρίβωσιν˙ οι δε εν τοις φρουροίς οθωμανοί θα κυριεύωνται από πανικόν φόβον και θα αναχωρώσιν, ως παράδειγμα δε έφερε το φρούριον της Χαλκίδος. Τα τοιαύτα θα θεωρούνται μυθώδη, αλλά βεβαιώ τους αναγνώστας ότι έγραψα γυμνήν και καθαράν την αλήθειαν, έγραψα δηλ. ό,τι εκ στόματος του ιδίου λόρδου Κόχραν ήκουσα.

Το Περί Αλός προτείνει:
Ο Ναύαρχος Κόχραν και η απάτη στο Χρηματιστήριο. Πιέσατε ΕΔΩ
Οι «άγνωστες» εφευρέσεις του Κόχραν. Πιέσατε ΕΔΩ




Τετάρτη, 6 Φεβρουαρίου 2019

Έχουμε γενέθλια! Το Περί Αλός έγινε 8 ετών!


Χρόνια Πολλά!
Το Περί Αλός έγινε 8 ετών!

ΦΩΤΟ: Adriana Tomzhinski
https://www.flickr.com/photos/adrianaswt/albums


Αγαπημένοι μου συνεπιβάτες σαν σήμερα στις 7 Φεβρουαρίου 2011 δημιούργησα το Περί Αλός με σκοπό να κρατήσω ζωντανές πτυχές της Ναυτικής Ιστορίας. 
Το πνευματικό μου τέκνο αγαπήθηκε από όλους εσάς. Αυτό μου το δείξατε, το γράψατε και πολλοί από εσάς σταθήκατε θερμοί υποστηρικτές. Κι αυτό δεν το ξεχνώ. Ακόμα και σε καιρούς χαλεπούς το επιλέξατε άλλοτε για «λιμανάκι» να αράξετε διαβάζοντας και άλλοτε για «καραβάκι» προκειμένου να ταξιδέψετε σε άγνωστες σελίδες της Ναυτικής Ιστορίας.
Σας ευχαριστώ για την υποστήριξη και την αγάπη σας που όλα αυτά τα χρόνια απλόχερα προσφέρατε.
Εύχομαι να είστε όλοι υγιείς, όλβιοι, χαμογελαστοί, να λαμβάνετε γνώση, αγάπη και  φως!
Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/02/8.html

Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς – Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας





ΛΥΣΗ Ναυτικού Κρυπτόλεξου Νο 3 Ναυμαχίες της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821


ΛΥΣΗ Ναυτικού Κρυπτόλεξου Νο 3
Ναυμαχίες της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821
Περί Αλός

Εντοπίζονται  16 ναυμαχίες.
ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΣ: Πάτρας (Φεβ. 1822), Ερεσσού (Μάϊ. 1821), Μεθώνης (Απρ. 1825), Μυκάλης (Αύγ. 1824), Κάβου Μπαμπά (αρχαία  πόλις  Λεκτόν-παραλία Τρωάδος, - Μάι. 1828), Σούδας (Ιούν. 1825), Σπετσών (Σεπ. 1822) και Αλικαρνασού (Αύγ. 1824).
ΚΑΘΕΤΩΣ: Γέροντα (Αύγ. 1824), Αργολικού (Σεπ. 1822), Καφηρέα (Μάι. 1825),
Άνδρου (1825), Τενέδου (Οκτ. 1822), Ωρεών (Οκτ. 1823), Αστυπαλαίας (Νοέ. 1824) και  Ναυαρίνου (Οκτ. 1827).


Δείτε το Κρυπτόλεξο Νο 3 ΕΔΩ


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...