ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Τρίτη, 3 Σεπτεμβρίου 2019

Ίδρυση του U.S. NAVY και οι πρώτοι κανονισμοί στολών (1797 – 1802)


Ίδρυση του U.S.  NAVY και οι πρώτοι κανονισμοί στολών (1797 – 1802)
Περί Αλός
του Ηλία Μεταξά
Οικονομικού Αξιωματικού Ε.Ν.

Απόσπασμα από το υπό έκδοσιν βιβλίο του Ηλία Μεταξά,
«U.S.  NAVY» που έγραψε το 2012.  Δημοσιεύεται για πρώτη
φορά στο Περί Αλός,
με την άδεια του συγγραφέως τον οποίο κι ευχαριστώ θερμώς.

Ακολουθείται η ορθογραφία και η σύνταξη του συγγραφέως Η. Μεταξά


United States Navy uniforms 1797.
United States Navy.
Department of Naval History
Στις 02-01-1794 η Βουλή των Αντιπροσώπων εξέδωσε μίαν ιστορική απόφαση :  «Να δημιουργηθεί μία Ναυτική Δύναμη  ικανή να προστατεύσει το εμπόριο των  Ηνωμένων Πολιτειών όπως αρμόζει».
Οι αντιδράσεις ήσαν και πάλι παρόμοιες με εκείνες  σχετικώς  με την ίδρυση του Continental Navy  πριν από  19  χρόνια και επί  πλέον με νέα  επιχειρήματα. Ότι  δήθεν  το Ναυτικό θα  ενέπλεκε την Χώρα  σε  περιπέτειες στο Εξωτερικό. Θα ήταν μια αιμορραγία στα οικονομικά. Θα δυνάστευε την Χώρα με την αύξουσα γραφειοκρατία του. Θα  απειλούσε τις  Ελευθερίες  του Λαού.
Οι υποστηρικτές του Ναυτικού αντέτειναν ότι θα τους γλύτωνε τα χρήματα που θα ήσαν υποχρεωμένοι να πληρώνουν ως λύτρα στους Πειρατές διά την απελευθέρωση αιχμαλώτων και ομήρων. Θα απέφευγαν να πληρώνουν ηυξημένα ασφάλιστρα πλοίων. Το κυριώτερο, εφ’ όσον θα επιχειρούσε υπεράκτια και υπερπόντια, κατά ποίαν λογική  και τρόπο θα μπορούσε να καταντήσει  όργανο  μιάς  ενδεχομένης εσωτερικής τυραννίας  ;
Τον Μάρτιο 1794 το Κονγκρέσο πέρασε τον ‘Navy Act’ διά την ίδρυση του σημερινού U.S. Navy με διαφορά  μόνον 2 ψήφων υπέρ. Το Ναυτικό τότε διέθετε μόνον 6 Φρεγάτες. Όμως  είχε ένα πλεονέκτημα, ήταν μικρό και παρείχε καλές συνθήκες θητείας. Τα Πληρώματα του αποτελούντο όλα σχεδόν από Εθελοντές με λίγους ‘στεριανούς’. Εν αντιθέσει με το R.N., το οποίον  είχε ένα πολύ μεγάλο  ποσοστό ‘στεριανών’ στα  καράβια του.
 Ο  Πρόεδρος WASHINGTON, ως παλαιός Στρατιωτικός επίστευε ότι  η ποιότης ενός Αξιωματικού του Ναυτικού ήταν πιο σημαντική από την ποιότητα της ναυπηγήσεως των Φρεγατών. Καλοί Αξιωματικοί και κακά πλοία κάνουν ένα καλλίτερο Ναυτικό από ότι το αντίστροφο. Διά να αποφύγει ένα αλληλοκτόνο σύστημα φατριών και κλικών  το ‘War Office’ κατήρτισε μίαν Επετηρίδα με την Αρχαιότητα των Πλοιάρχων. Αυτή εβασίσθη  στην ημερομηνία που είχε λάβει έκαστος  εξ αυτών το ‘Commission’ του στον προηγούμενο Πόλεμο της Ανεξαρτησίας (1775-83). Ο τελευταίος και πιο χαμηλόβαθμος εξ αυτών ήταν ο Thomas TRUXTΟN ή ΤRUXTUN (1755-1822).

1897 Plate XI:
Fig. 1 - enlisted men's knife lanyard;
fig. 2 - red ribbon; and fig. 3 - cap ribbon
(U. S. S. MAINE).
ΦΩΤΟ: Naval History and Heritage Command

Κρίνεται σκόπιμο να  αναφέρουμε περισσότερα στοιχεία δι’ αυτόν. Εγεννήθη στο LONG ISLAND, μοναδικός υιός ενός Δικηγόρου που ήθελε να τον κάνει και αυτόν Δικηγόρο, αλλά το ‘έσκασε’ και μπαρκάρισε στα 12 του. Δι’ ένα διάστημα είχε ναυτολογηθεί βιαίως στο Βρετανικό R.N. όπου του προσέφεραν το  Warrant του Midshipman αλλά το απεποιήθη. Το 1798 είχε κάνει μία λαμπρά σταδιοδρομία 30 ετών και είχε γίνει ένας πλούσιος Εμποροπλοίαρχος. Κατά την Επανάσταση είχε κυβερνήσει με επιτυχία αρκετά Privateers= Koυρσάρικα. Η Κυβέρνηση ουδέποτε του είχε απονείμει επισήμως βαθμό στο Ναυτικό και ασφαλώς δεν είχε ανάγκη τον μισθό των 120 Δολλαρίων που τον πλήρωναν. Είχε δηλώσει ότι δεν τον ενδιέφερε το χρήμα. Επίσης διερωτάτο, κάποιος που εισέρχεται στην  Ναυτική Υπηρεσία το κάνει διά να συντηρηθεί ? Η δόξα και η φήμη δεν είναι σπουδαία κίνητρα ?


1897 Plate I:Fig. 1 - blue cap for chief petty officers; fig. 2
- gold emblem of eagle and fouled anchor;
fig. 3 - spiked black helmet; fig. 4 - lyre device;
fig.5 - larger lyre device; fig. 6 - blue cap for
bandsmen; and fig. 7 knitted watch cap.
ΦΩΤΟ: Naval History and Heritage Command
https://www.history.navy.mil/

Είχε σταθερές απόψεις διά την επιλογή των Lieutenants και των  Midshipmen βάσει των  ικανοτήτων τους. Έλεγε στον Υπουργό Πολέμου James  McHENRY (1753-1816) : «Εάν πρόκειται να έχουμε Ναυτικό, πρέπει να κάνουμε Αξιωματικούς διά να το διευθύνουν». Αν και προήρχετο από το Εμπορικό Ναυτικό όπου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του, διατηρούσε κάποιες επιφυλάξεις διά τους άνδρες που  «έμαθαν τα σχοινιά» επί των Εμπορικών πλοίων. Η ζωή του Αξιωματικού στο Πολεμικό ήταν αδιάλειπτος μόχθος, προσήλωση στην λεπτομέρεια και αφοσίωση στην τελειότητα κατά την άσκηση των καθηκόντων του και στην γενική συμπεριφορά του. Η χαλαρή πειθαρχία στα Εμπορικά δεν συνηγορούσε. Κάθε Πολίτης είναι κύριος στην ιδιωτική ζωή του, αλλά όταν εισέλθει στο Ναυτικό ή στον Στρατό παύει να είναι. Υπόκειται σε αυστηρά υποταγή.   
Αν και κανένας δεν το καταλάβαινε τότε, o Truxtun μπορούσε να κάνει περισσότερα διά να δημιουργήσει τις αξίες και την ποιότητα του νέου Σώματος των Αξιωματικών, από οιονδήποτε άλλον που ευρίσκετο σε υψηλότερη θέση από αυτόν στην Επετηρίδα. Το 1799 κατά τον «Quasi War» =σχεδόν πόλεμο, εναντίον των  Γάλλων είχε νέες επιτυχίες. Το 1802 του ανέθεσαν την Διοίκηση της Μοίρας της Μεσογείου με 4 Φρεγάτες, διά να κτυπήσει τους Βερβερίνους Πειρατές. Όμως  διεφώνησε με το Υπουργείο γι’ αυτόν που του  έδωσαν ως Κυβερνήτη της  Φρεγάτας στην  οποίαν επέβαινε ο ίδιος και  παραιτήθη.           

Ο    ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ    ΣΤΟΛΩΝ   ΤΟΥ   1797

Όταν πλέον είχε παγιωθεί η νεαρή Δημοκρατία, ο Υπουργός  Πολέμου Mc HENRY στις  24-08-1797 ενέκρινε τις πρώτες Στολές διά το Ναυτικό. Τις υπέδειξε ο Στρατός ο οποίος είχε κυρίαρχο ρόλο μέσα στο Υπουργείο Πολέμου στο οποίον υπήγετο και το Ναυτικό. Διότι ως γνωστόν μέχρι τότε δεν υφίστατο ξεχωριστό Υπουργείο Ναυτικών. Αυτός ήταν ένας επί πλέον λόγος που  οι Στολές  του Ναυτικού ήσαν μπλε με κίτρινό-μπέζ φάσες και ομοίαζαν  με εκείνες του Στρατού. Οι περισσότεροι Αξιωματικοί φορούσαν μπλε χιτώνιο με κίτρινό-μπέζ κολλάρο, πέτα, μανικέτια και παραράμματα. Κίτρινό-μπέζ γιλέκο. Κίτρινό-μπεζ Breeches = στενές περισκελίδες τύπου ‘κυλότ’, με  μπατζάκι το  οποίο  τελείωνε  κάτω από  το γόνατο και υψηλές λευκές  κάλτσες.


1897 Plate II:
Fig. 1 - enlisted men's jersey; fig. 2 blue cap for
all enlisted men; and fig. 3 - the 4 parts of a cap
(1. outside band, 2. leather band, 3. crown, and
4. quarters for sizes 6 3/4, 6 7/8, 7, 7 1/8, 7 1/4, and
7 2/8 .
ΦΩΤΟ: Naval History and Heritage Command

Οι Masters φορούσαν τα ίδια, αλλά με μπλε κυλότ. Οι Surgeons και οι Surgeon’s Mates κατά μίαν ανεξήγητη ιδιοτροπία φορούσαν στολές με τελείως διαφορετικά χρώματα, εντελώς απαράδεκτα διά θαλασσινούς. Δηλαδή, πράσινο χιτώνιο με μαύρα βελούδινα πέτα. Κόκκινο γιλέκο. Πράσινο κυλότ. Οι Ιερείς αν και ανήκαν στην κατηγορία των Commissioned Officers, φορούσαν το ένδυμα των κληρικών. Όλοι οι Αξιωματικοί με ζεστό καιρό μπορούσαν να φορούν λευκά  κυλότ.
 Την εποχή εκείνη η μόνη διαφορά μεταξύ της Full Dress και της Undress ήταν ότι οι Captains και οι Lieutenants με την Full Dress φορούσαν Τρίπτυχο καπέλο με χρυσό σειρήδιο και μικρά ξίφη. Αλλά με την Undress τα τρίπτυχα τους ήσαν σκέτα και το ξίφος προαιρετικό. Οι  λοιποί Αξιωματικοί φορούσαν σκέτα τρίπτυχα εις  πάσαν περίπτωσιν.
Επίσης το ίδιο έτος 1797, καθιερώθησαν τα επίχρυσα κομβία στην στολή των Αξιωματικών. Απεικόνιζαν τον αετό ο οποίος ενδημεί στην Βόρειο Αμερική (σύμβολο των Ηνωμένων Πολιτειών), ο  οποίος είχε γαντζωμένη στα νύχια  του μίαν άγκυρα. Ο Αμερικανικός  Αετός  είχε  εμφανισθεί διά πρώτη φορά το 1782 ως εθνικό σύμβολο στην  σφραγίδα του Κράτους  και  είχε  επικρατήσει στις στολές  του Στρατού. 


1897 Plate V:
Fig. 1 - front view of jacket; fig. 2 –
back view of jacket; fig 3 - shoulder-knots;
fig. 4 - front view of bandsmen's full-dress
coat; and fig. 5 - back view of bandsmen's
full-dress coat.
ΦΩΤΟ: Naval History and Heritage Command

Τα πρώτα κομβία είχαν σε κυκλική διάταξη, τόσα αστεράκια όσες και οι Πολιτείες οι οποίες αποτελούσαν κατά περίπτωση την Ένωση. Αυτό εγένετο προφανώς κατ’ απομίμηση της σημαίας τους. Στα 1820 με νέα Διαταγή επεκράτησε  άλλο σχέδιο. Τα  αστεράκια περιορίσθησαν μόνον σε 13, συμβολίζοντας τις 13  πρώτες  Αποικίες  οι οποίες αρχικώς επανεστάτησαν κατά του Βασιλέως της Αγγλίας. Αυτό το κομβίο παραμένει το ίδιο έως  σήμερα.
Μεταξύ 1798-1800 το νέο Ναυτικό ‘μάτωσε’ με τον ‘Quasi-War’ ο οποίος αποσκοπούσε να αποθαρρύνει την Γαλλία από το να παρενοχλεί το Αμερικανικό θαλάσσιο εμπόριο. Οι  Αμερικανοί  είχαν  αιχμαλωτίσει  34 Γαλλικά πλοία τα οποία ενέταξαν στην δύναμη  του U.S. Navy.

Ο  ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ   ΣΤΟΛΩΝ  ΤΟΥ  1802

Στις 30-04-1798 είχε ιδρυθεί το ανεξάρτητο Υπουργείο Ναυτικών και το U.S. Navy υπήχθη  απ’ ευθείας σε αυτό.
Robert Smith ελαιογραφία του Freeman Thorpe
(1902). The Diplomatic Reception Rooms U.S.
Department of State, Washington D.C.
ΦΩΤΟ: Diplomatic Reception Rooms
https://www.flickr.com/photos/diplomaticreceptionrooms
Στις 27-08-1802 ο Υπουργός  Ναυτικών Robert SMITH (1757-1842)  υπέγραψε την διαταγή των νέων Κανονισμών και επί τέλους απεκατεστάθη η μπλε θαλασσινή παραδοσιακή Στολή με τα χρυσά της. Το Continental Navy και το United States Navy όταν ευρίσκοντο υπό την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολέμου αναγκαστικώς φορούσαν μία στολή, που ναι μεν έμοιαζε λειτουργική, αλλά επειδή ήταν ‘δημοκρατική’ δεν ενέπνεε ούτε  ανύψωνε το ηθικό των Αξιωματικών, ήταν απρόσωπη και είχε μουντά  χρώματα. Και ως να μην έφθαναν όλα αυτά εθύμιζε και τον Στρατό  Ξηράς !
Δεν έχουμε πολλές λεπτομέρειες διά τις στολές της πρώτης περιόδου, όμως γνωρίζουμε ότι επηρεάσθησαν τα μέγιστα από τις ιστορικές και πολιτικές συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν στο Κονγκρέσο εκείνη την εποχή. Το Ναυτικό παρά την νηπιακή του ηλικία κατόρθωσε να πολεμήσει μέσα σε 15 χρόνια εναντίον της Γαλλίας, των Κρατιδίων  των Βερβερίνων πειρατών και της Βρετανίας.
Εκτός από το Κονγκρέσο και το νεοσύστατο Υπουργείο Ναυτικών έκανε συχνές αναδιοργανώσεις προσπαθώντας να καλύψει, ή έστω να διορθώσει τα κενά και τις αδυναμίες του. Μέσα σε αυτήν την γενικήν αναστάτωση σχεδόν πάντα ανακάτευαν και την στολή των Αξιωματικών,η οποία άλλαξε τουλάχιστον 20 φορές. Διά την Στολή των Ναυτών όμως δεν εύρισκαν τον χρόνο να γράψουν ούτε  δύο  γραμμές.


1897 Plate VI:
Fig. 1 - front view of bandsmen's undress coat;
 fig. 2 - back view of bandsmen's undress coat;
fig. 3 - front view of enlisted men's overshirt;
and fig. 4 - back view of enlisted men's overshirt.
ΦΩΤΟ: Naval History and Heritage Command

Πάντως  οι νέες  στολές των Commissioned  Officers του έτους  1802, είχαν πολλά χρυσά σειρήδια.  Οι  Captains φυσικά είχαν τα περισσότερα, διεκρίνοντο από τα 4 κομβία στα ακροχειρίδια τους και στα καπάκια των θυλακίων  τους. Οι άλλοι Αξιωματικοί είχαν μόνο 3 κομβία. Το πρώτο ‘έμβλημα’ το οποίο φόρεσαν ήταν το αστέρι του Commodore. Δηλαδή ο Captain ο οποίος εκτελούσε καθήκοντα Διοικητού Μοίρας φορούσε την κανονική στολή του Captain με μία διαφορά, στις  χρυσές  επωμίδες  του Πλοιάρχου  προσέθετε  ένα  αργυρόχροο  πεντάκτινο  αστέρι.
Μετά το 1800 η στολή Undress φοριόταν τις πιο πολλές φορές κουμπωμένη μέχρι επάνω παρά ανοιχτή. Η Full  Dress ακολούθησε αργότερα. Ο όρος ‘Dress’ υιοθετήθη από το U.S. Navy το 1852. Όμως δεν υπήρχαν συγκεκριμένες οδηγίες σε ποίες περιπτώσεις θα φορούσαν την Full Dress. Αυτό εναπόκειτο στις τοπικές συνθήκες ή στις επιθυμίες του διοικούντος  Αξιωματικού.
 Ο ‘περίεργος’ βαθμός του Masters Commandant κατηργήθη το 1801 επομένως δεν ήταν δυνατόν να συμπεριληφθεί στον Κανονισμό Στολών του 1802. Επανεσυστήθη όμως το 1806, όταν  ακόμη ευρίσκετο εν ισχύει ο Κανονισμός του 1802. Ήταν λοιπόν φυσικό να μην αναφέρεται ποία στολή θα φορούσαν. Πιθανολογείται λοιπόν ότι θα έπρεπε να φορούν ένα είδος στολής η οποία θα ευρίσκετο κάπου ανάμεσα σε Captain και Lieutenant. Ίσως  φορούσαν το χιτώνιο του Captain με μίαν επωμίδα μόνον. Εν πάσει περιπτώσει η στολή του Masters Commandant  παραμένει  άγνωστη  έως το 1814  οπότε  εξεδόθη  ο νέος Κανονισμός.


1897 Plate VII:
Fig. 1 - front view of jumper; fig. 2 - side view of
jumper; fig.3 - front view of enlisted men's undress
jumper; fig. 4 - back view of enlisted men's undress
 jumper.
ΦΩΤΟ: Naval History and Heritage Command

Με τον Κανονισμό του 1802 οι Υγειονομικοί Αξιωματικοί γλύτωσαν από τα παρδαλά χρώματα της  απαράδεκτης στολής του Κανονισμού του 1797 και φόρεσαν τις θαλασσινές μπλε στολές με τα  χρυσά διακριτικά  τους όπως  και  οι λοιποί Αξιωματικοί. Οι Surgeons είχαν χρυσοκέντητες κουμπότρυπες. Οι Surgeon’s Mates ερχόμενοι δεύτεροι στην ιεραρχία των Commissioned Civil Officers = Αξιωματικοί Κλάδων(καριέρας) φορούσαν μία στολή συγκρίσιμη με  εκείνη των Lieutenants, οι οποίοι ήσαν αντιστοίχως οι δεύτεροι στην ιεραρχία των Commissioned Sea Officers = Αξιωματικοί Θαλάσσης (καριέρας), δηλαδή  αυτούς  τους  οποίους  εμείς  τιτλοφορούμε  Μαχίμους.

US NAVY 1802 ΑΡΧΕΙΟ: ΗΛΙΑ ΜΕΤΑΞΑ

Οι Αξιωματικοί Κλάδων δεν φορούσαν επωμίδες. Αυτές τις δικαιούντο μόνον οι Command Officers, αυτή ήταν μία άλλη ονομασία των Μαχίμων. Οι Midshipmen έφεραν ως  διακριτικό του βαθμού τους στο κολλάρο τους ένα Diamond (δηλαδή ρόμβο) καμωμένο από χρυσό σειρήδιο. Μόνον οι Captains, οι Lieutenants και οι Midshipmen εφ’ όσον φορούσαν την Full Dress δικαιούντο να φορέσουν το τρίπτυχο καπέλο διακοσμημένο με  χρυσό σειρήδιο. Οι λοιποί Αξιωματικοί φορούσαν σκέτο τρίπτυχο. Επίσης οι Captains και οι Lieutenants έφεραν μικρά ξίφη. Οι Midshipmen έφεραν μόνον τον ζωστήρα αναρτήσεως ξίφους, αλλά χωρίς το ξίφος.  Τα ξίφη των άλλων Αξιωματικών δεν ήσαν συγκεκριμένα. Όλοι οι Αξιωματικοί με την Full  Dress φορούσαν γιλέκα και περισκελίδες τύπου  κυλότ.


US NAVY 1802 ΑΡΧΕΙΟ: ΗΛΙΑΣ ΜΕΤΑΞΑΣ

Πάντως η πιο σημαντική επιρροή ήταν η τάση του Στρατιωτικού ενδύματος να ακολουθεί την κρατούσα πολιτική μόδα, έστω και με κάποια χρόνια καθυστέρηση. Δηλαδή δεν ήταν σπάνιο να βλέπεις κάποια είδη της Στρατιωτικής αμφιέσεως να συνεχίζουν να φοριώνται επί πολλά χρόνια μετά, παρά το ότι είχαν πάψει να φοριώνται  με  το αντίστοιχο πολιτικό ένδυμα. Π.χ. το Cocked Hat = Tricadau= τρίπτυχο καπέλο, κατηργήθη μετά το 1945.
Στο Ελληνικό Βασιλικό Ναυτικό το Tρίπτυχον υπήρχε μέχρι τον Κανονισμό και του 1965. Με την Μεταπολίτευση του 1974 το Β.Ν. μετωνομάσθη σε Πολεμικό Ναυτικό, το δε τρίπτυχον δεν συμπεριελήφθη στον αμέσως  επόμενο  Κανονισμό Στολών Π.Ν. του 1985.
Ο Κανονισμός του 1802 διά πρώτη φορά προέβλεπε την Undress, αλλά μόνον διά Captains, Lieutenants και Midshipmen. Διά τους υπολοίπους δεν είχε συγκεκριμένη περιγραφή. Εικάζεται λοιπόν ότι ακολουθούσαν την πρακτική των ανωτέρων Αξιωματικών και φορούσαν  χιτώνιο με το ίδιο σχέδιο, αλλά χωρίς τα πολλά χρυσά σειρήτια. Φυσικά αυτό θα έκανε πιο δύσκολη την διάκριση τους, ιδίως στην ξηρά, διότι επί του πλοίου όλοι εγνωρίζοντο. Το γιλέκο και  το κυλότ ήσαν τα ίδια με την Full  Dress. Οι Captains, Lieutenants και Midshipmen φορούσαν  σκέτα  τρίπτυχα.
ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/09/us-navy-1797-1802.html

Ενδεικτική Βιβλιογραφία
J. Fenimore Cooper, History of the Navy of the United States of America, Vol. I
Published by Richard Bentley - London (1839).
James, William, The naval history of Great Britain, Published by Richard Bentley – London, 1847.
Robinson, Charles N., The British fleet; the growth, achievements and duties of the navy of the empire, London, New York, G. Bell & sons 1894.
Maurice Loir, Gloires et souvenirs maritimes, Hachette, Paris, 1895.
A. T. Mahan, The influence of sea power upon the French revolution and empire, 1793-1812 / (Boston : Little, Brown, and company, [c1892]).
Edward H. H. Archibald, The Dictionary of Sea Painters of Europe and America, Antique Collectors' Club, 1980.
Regulations Governing the Uniform of Commissioned Officers, Warrant Officers, and Enlisted Men of the Navy of the United States  NAVY DEPARTMENT,
Washington, D. C., July 1, 1897.
Herbert Hillary Booker 2nd - Tujunga, Regulations Governing the Uniform of Commissioned Officers, Warrant Officers and Enlisted Men, 1905. Navy Dept. Washington 1905.

Παρασκευή, 2 Αυγούστου 2019

ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ; Νο 4 ΝΑΥΤΙΚΑ ΣΧΟΙΝΙΑ


ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ; ΚΟΥΙΖ ΝΟ 4
ΝΑΥΤΙΚΑ ΣΧΟΙΝΙΑ

ΦΩΤΟ: Christinehttps://www.flickr.com/photos/xtine36/

Σας αρέσουν οι ναυμαχίες, η ιστορία και η θάλασσα; 
Από ναυτικά σχοινιά, πως τα πάμε;
Ήρθε η ώρα να δοκιμάσετε τις γνώσεις σας. Απαντήστε στις ερωτήσεις και δείτε στο τέλος το αποτέλεσμα! Αν, κάπου τα "θαλασσώσατε" σκεφθείτε πως μόλις μάθατε κάτι που δεν γνωρίζατε!
ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2019/08/4.html

Είστε έτοιμοι? Πατήστε ΕΔΩ και... καλό ταξίδι!


Σας άρεσε; Θέλετε κι άλλα ΚΟΥΙΖ;
Πιέσατε ΕΔΩ




Τρίτη, 2 Ιουλίου 2019

Παραδοσιακή αλιεία με εκπαιδευμένους κορμοράνους


Παραδοσιακή αλιεία με εκπαιδευμένους κορμοράνους
Περί Αλός
Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς – Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑΣ
Εκδ. ΕΘΕ/ΓΕΝ, Ιούνιος 2019, τ. 1028, σελ. 63-65.


Κορμοράνος επί τω έργω ΦΩΤΟ: Steve Simnett
https://www.flickr.com/photos/imperialeagle/albums


Ανάμεσα στις τόσο όμορφες και παράξενες παραδοσιακές μεθόδους αλιείας του κόσμου συγκαταλέγεται κι εκείνη που οι αλιείς χρησιμοποιούν εκπαιδευμένους κορμοράνους.


Ο κορμοράνος είναι πτηνό της οικογένειας Φαλακροκορακίδαι (Phalacrocoracidae), η οποία περιλαμβάνει περίπου 30 είδη. Έχουν γαμψό και δυνατό ράμφος και δάχτυλα ενωμένα με νηκτική μεμβράνη. Βρίσκονται σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Η τροφή τους αποτελείται κυρίως από ψάρια τα οποία συλλαμβάνουν βουτώντας στο νερό[1]. Εξαιτίας της εξαιρετικής ικανότητάς τους να ψαρεύουν ο άνθρωπος, κατά καιρούς, τους εξημέρωσε, τους εκπαίδευσε και τους χρησιμοποίησε για να τον βοηθούν στην αλιεία. Στην Ιαπωνία χρησιμοποιούνται κυρίως τα είδη Phalacrocorax capillatus και Phalacrocorax carbo ενώ το Phalacrocorax carbo sinensis στην Κίνα. Στην Ευρώπη χρησιμοποιήθηκε ο κορμοράνος Phalacrocorax carbo με τα υποείδη sinensis και carbo [2].

Godo on the Kisokaido, ukiyo-e prints by Keisai Eisen
(1790-1848)

Η αλιεία με τη χρήση κορμοράνων είναι μια τέχνη που έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ιαπωνία όπως περιγράφεται στα χρονικά της Κίνας, της Δυναστείας Sui (590-617 μ.Χ) [3]. Στο αρχαιότερο χρονικό της Ιαπωνίας Kojiki, που ολοκληρώθηκε το 712 μ.Χ., ο Ιάπων Αυτοκράτωρ Jimmu έγραψε ποίημα για τους φύλακες των κορμοράνων αλλά υπάρχουν επίσης αναφορές ότι η αλιεία με κορμοράνους έχει τις ρίζες της και παλαιότερα από το 459 μ.Χ. στην Ιαπωνική μυθολογία [4]. Η τέχνη της αλιείας με κορμοράνους καλείται στην ιαπωνική γλώσσα «u-kai» (u = κορμοράνος) που όμως με την ακριβή έννοια σημαίνει αλιεύς ή φύλακας κορμοράνων [5]. Σε αναφορές από το 1028 μαθαίνουμε ότι στην ιαπωνική πόλη Gifu, οι αλιείς χρησιμοποιούσαν 12 κορμοράνους σε ένα σκάφος, ακριβώς όπως και σήμερα [6]. Οι Ευρωπαίοι έμαθαν για τους κορμοράνους πολύ αργότερα, κατά τον 14ο αιώνα, όμως η χρήση τους για αλιεία φαίνεται να ξεκίνησε μόνο ως ψυχαγωγία. Ο Ιάκωβος Α’ (1566-1626) και ο Κάρολος Α’ (1600-1649) της Αγγλίας ήταν τόσο μεγάλοι θαυμαστές της ψυχαγωγικής δραστηριότητος αλιείας με κορμοράνους ώστε διατηρούσαν σε μέλος της βασιλικής αυλής τον τίτλο «Master of Cormorants». Αυτό το μέλος ήταν επιφορτισμένο να φροντίζει και να εκπαιδεύει κορμοράνους-ψαράδες για την τέρψη του βασιλέως[7].

Κίνα, Xitang 2006
ΦΩΤΟ: Brian Yap ()



Ο Ιάκωβος Α’ εκτός από τους κορμοράνους είχε και εξημερωμένες ενυδρίδες τις οποίες, ο
Master of Cormorants John Wood, εκπαίδευε για τον ίδιο σκοπό[8].
Στην Ευρώπη, η πρώτη περιγραφή αλιείας με χρήση κορμοράνων από τους Ιάπωνες αλιείς, φαίνεται να είναι από το ημερολόγιο του Άγγλου εμπόρου, Richard Cocks το 1617, ο οποίος περιγράφει πως περνούσαν τον κρίκο οι Ιάπωνες στους κορμοράνους και πως τα πτηνά αυτά ψάρευαν:
«I forgot to note downe how Soyemon Dono made a fishing over against English howse with cormorants made fast to long cordes behind their winges, and bridles from thence before their neckes to keep the fish from entering their bodies, so that when they took it they could take yt out of their throtes againe»[9].

ΦΩΤΟ: GTPIX
https://www.flickr.com/photos/ggt1/albums

Προς τα τέλη του 19ου αιώνα περισσότερες πληροφορίες έρχονται στο φως της δημοσιότητος μεταξύ των οποίων κι ένα άρθρο του 1889, το οποίο δημοσιεύθηκε στους  Times του Λονδίνου από τον Υποστράτηγο του Βασιλικού Μηχανικού Henry Palmer. Ο Palmer περιγράφει την πρακτική  της συγκεκριμένης αλιείας στον ποταμό της Ιαπωνίας Nagara όπως ακριβώς συνηθίζεται σήμερα στις περιοχές Gifu, Fuefuki, Kyoto και Uji[10]. Το περιστατικό λάμβανε χώρα κατά τη νύχτα και οι παρευρισκόμενοι με το φως των πυρσών έτρωγαν, έπιναν και απολάμβαναν ένα μοναδικό θέαμα. Επισημαίνει ότι υπήρχαν 7 αλιευτικά σκάφη τα οποία έφεραν 4 αλιείς έκαστο και ότι οι κορμοράνοι είχαν στο λαιμό τους μεταλλικούς κρίκους [11].
Στη Γαλλία ο Λουδοβίκος ΙΓ’  (1610-1643) είχε  εκπαιδευμένους κορμοράνους, δώρο από τον Ιάκωβο Α’ της Αγγλίας. Σε αρχείο του Fontainebleau Palace βλέπουμε ότι υπάρχει o τίτλος «garde de cormoranes», από το 1698 μέχρι και το 1736, για τον φροντιστή, εκπαιδευτή ή φύλακα των κορμοράνων[12]. Τον 19ο αιώνα ο M. Le Comte Le Couteulx de Cantreleu είχε κορμοράνους στο κάστρο του και ο μεγάλος ενθουσιασμός του για το πτηνό αυτό τον ώθησε το 1870 να γράψει ένα μικρό βιβλίο με τίτλο La Pêche au Cormoran. Στο εσώφυλλο υπάρχει χαρακτικό το οποίο απεικονίζει έναν νεαρό Γάλλο να κρατά έναν κορομοράνο με το όνομα Tobie[13].
Απεικόνιση νεαρού Γάλλου με κορμοράνου που
φέρει το όνομα "Tobie".  ΦΩΤΟ από το εσώφυλλο
του βιβλίου του Jean Baptise Emmanuel Hector Le
Couteulx de Canteleu, La Pêche au Cormoran,Paris Bureaux de la Revue Britannique, 1870, σ.2.

Στην Ισπανία μια πηγή του 17ου αιώνα μαρτυρεί την ύπαρξη κορμοράνων στο βιβλίο του Martinez de Espinar, το οποίο εκδόθηκε το 1644. Ο κορμοράνος φέρει την κοινή ονομασία της εποχής «cuerbo marino».
«En Inglatierra y otras partes marítimas, los acostumbran criar mansos, y los tienen por el provecho que sacan de ellos; yo he visto dos de allá; y los soltaron  en un estanque y sacaron muchos pesces y los traían a su amo, que los llamaba con una poca de carne; y si se tragaban algún pez, se le hacía vomitar apretándole el buche y cuello»[14].
Στην Ολλανδία άργησε πολύ να εμφανιστεί η αλιεία με κορμοράνους (19ος αι.) και μέχρι το 1890 σχεδόν εξαφανίστηκε από την Ευρώπη, ενώ μια μεταγενέστερη πηγή αναφέρει ότι στο Saratow (Russia) κατά το έτος 1912 υπήρξε μια ανάλογη τοπική δραστηριότητα [15]. Ακόμα και σήμερα σε κάποιες περιοχές της Ασίας, και της Ευρώπης όπως στη λίμνη Δοϊράνη, ασχολούνται με την συγκεκριμένη δραστηριότητα είτε ως τρόπος αλιείας για διατροφή είτε ως τουριστικό θέαμα. Ο Αμερικανός συγγραφεύς και αθλητής Daniel Mannix ψάρευε  επιτυχώς με κορμοράνους στα 1960. Επίσης, μια ομάδα ιθαγενών του Περού ασχολείται με αυτόν τον τρόπο αλιείας στη λίμνη Τιτικάκα [16] κάτι που φαίνεται να έχει τις ρίζες της από την αρχαιότητα καθώς σε αρχαία χρωματιστά αγγεία εικονίζονται σκηνές αλιείας με ψαράδες που έχουν σε πρόχειρες σχεδίες κορμοράνους, οι οποίοι φέρουν κρίκους στο λαιμό [17].

Εκπαίδευση κορμοράνων και τρόπος αλιείας
Οι κορμοράνοι ζουν σε αιχμαλωσία και γνωρίζουν από  την στιγμή που γεννιούνται τον εκπαιδευτή/αλιέα τους. Εκείνος αφιερώνει αρκετές ώρες για την εκπαίδευσή τους. Τους φροντίζει, τους μιλά, τους χαϊδεύει απαλά ώστε μέρα με τη μέρα να εξημερώνονται. Το ράμφος τους λειαίνεται, ώστε να αποφευχθούν τυχόν πληγές στον εκπαιδευτή, και τα φτερά τους κόβονται [18].
Κορμοράνος με κρίκο.
ΦΩΤΟ: Από το βιβλίο του James Hornell,
Fishing in many waters, Cambridge 1950:
σελ 230. Plate III B.
Στο πρώτο μάθημα ένα σχοινί δένεται στο πόδι του νεαρού κορμοράνου. Η άλλη άκρη δένεται σε ένα σταθερό σημείο μιας όχθης ποταμού, γέφυρας ή καναλιού. Το πτηνό οδηγείται στο νερό κι ο εκπαιδευτής σφυρίζει έναν χαρακτηριστικό ήχο. Μικρά ζωντανά ψάρια δίνονται στο πτηνό το οποίο με πολύ ευχαρίστηση τρώγει αφού προηγουμένως είχε ακολουθήσει μια σχετική δίαιτα. Κατόπιν με έναν διαφορετικό ήχο τον καλεί πίσω και με την βοήθεια του σχοινιού επιστρέφει το πτηνό στο σημείο αφετηρίας. Αυτή η διαδικασία επαναλαμβάνεται καθημερινά για έναν μήνα περίπου μέχρι ο κορμοράνος μάθει να ανταποκρίνεται μόνος του στους χαρακτηριστικούς ήχους και τις διαταγές του εκπαιδευτού [19].
Το δεύτερο μάθημα λαμβάνει χώρα στο σκάφος ακολουθώντας την ίδια διαδικασία με πριν και διαρκεί 4-5 εβδομάδες, ανάλογα την ικανότητα του πτηνού. Στις περιπτώσεις που οι νεαροί κορμοράνοι μαθητεύουν μαζί με μεγαλύτερους και καλά εκπαιδευμένους κορμοράνους τότε τα μαθήματα έχουν μικρότερη χρονική διάρκεια αφού διδάσκονται πιο εύκολα από τους μεγαλύτερους σε ηλικία [20]. Στους «μαθητές» κορμοράνους συναντά κανείς τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά που σκιαγραφούν και τους ανθρώπους. Έξυπνοι, κουτοί, περίεργοι, αδιάφοροι, τεμπέληδες, εργατικοί κ.οκ. Έτσι δίνουν την δυνατότητα στον αλιέα να τους ξεχωρίζει από την ομάδα, ακόμα και να τους ονοματίζει με διαφορετικά ονόματα στα οποία τα πτηνά ανταποκρίνονται [21].
Την στιγμή που πλέον έχουν περατώσει τον βασικό κύκλο εκπαιδεύσεως είναι έτοιμα να περάσουν στο επόμενο στάδιο, της αλιείας.
Ο αλιεύς τοποθετεί με πολύ προσοχή έναν κρίκο από ρατάν, μέταλλο ή σπάγκο στο κάτω μέρος του λαιμού του κορμοράνου. Το μέγεθος του κρίκου είναι τόσο μεγάλο όσο να μπορεί ο κορμοράνος να καταπιεί πολύ μικρά ψαράκια αλλά όχι τα μεγέθη εκείνα που ενδιαφέρουν τον αλιέα. Στο πίσω μέρος του κρίκου προσαρμόζεται μια ταινία μήκους 30, 48 εκατοστά (1 πόδι) από μπαμπού ή κόκκαλο φάλαινας. Ο σκοπός της ταινίας αυτής είναι να χρησιμοποιείται ως «χερούλι» σε περίπτωση που χρειαστεί ο αλιεύς να βγάλει τον κορμοράνο από το νερό.

Αλιεία με κορμοράνους στο Kyoto τη νύχτα. ΦΩΤΟ: philbutlerphoto
https://www.flickr.com/photos/44238866@N03/albums

Επιπροσθέτως, στην άκρη της ταινίας υπάρχει ένας σπάγκος ή σχοινί μήκους 4,5-5,5 μέτρων, το οποίο δίνει την δυνατότητα στον αλιέα να μπορεί να επέμβει στις κινήσεις του κορμοράνου και να τον τραβήξει πίσω στο σκάφος όταν υπάρξει κίνδυνος ή όταν ο κορμοράνος δεν υπακούσει στη λήξη της θήρας και συνεχίσει το κυνήγι[22]. Ο κορμοράνος βουτά στο νερό και με δεξιοτεχνία και απίθανους ελιγμούς κυνηγά τα ψάρια, τα πιάνει και τα επιστρέφει στον αλιέα. Επαναλαμβάνει το ίδιο αρκετές φορές μέχρι ο αλιεύς να σημάνει τη λήξη της θήρας.
Τότε ο κορμοράνος επιστρέφει στο σκάφος και ο αλιεύς αφαιρεί τον κρίκο από το λαιμό του πτηνού. Ακολουθεί η επιβράβευση, συνήθως 1-2 μεγάλα ψάρια από εκείνα που αλίευσε[23]. Σε πολλές περιπτώσεις, όταν οι κορμοράνοι είναι πολύ καλά εκπαιδευμένοι, δεν έχουν την ανάγκη του κρίκου και βουτούν ελεύθεροι επιστρέφοντας την λεία τους στον αλιέα.
Στην Ιαπωνία, ο μεγαλύτερος και πιο ικανός κορμοράνος φέρει το όνομα «Itchi-ban» ή «αριθμός 1», ενώ πλάι σε αυτόν θα καθήσουν αντίστοιχα και διαδοχικά οι κορμοράνοι που έχουν την αμέσως κατώτερη ηλικία/ικανότητα [24].

Αλιεία με κορμοράνους στον ποταμό Nagara τη νύχτα.
ΦΩΤΟ:S.R.G - msucoo93
https://www.flickr.com/photos/srgtravel/albums

Θα πρέπει να τονίσουμε την χαρακτηριστική ιδιοσυγκρασία των κορμοράνων. Είναι πτηνά που μπορούν να δείξουν ζήλεια όσο αφορά στους βαθμούς της ιεραρχίας και μπορούν να γκρινιάξουν έντονα εάν αντιληφθούν κάποια αδικία στη δική τους αίσθηση περί δικαιοσύνης. Κατά την χειμερινή περίοδο ή σε κακοκαιρίες γίνονται ιδιαίτερα απαιτητικοί καθώς δεν προσφέρουν υπηρεσίες στον αλιέα τουναντίον αποζητούν συνέχεια τροφή, αφού εύκολα και γρήγορα την χωνεύουν [25].

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Ο κόσμος των Φυτών και των Ζώων, Χρυσός Τύπος Ε.Π.Ε., τ. Β, Αθήναι 1962: σελ. 114.
[2] Marcus Beike, The history of Cormorant fishing in Europe. Μετάφραση στην αγγλική από το πρωτότυπο Die Geschichte der Kormoranfischerei in Europa (Vogelwelt 133: 1-21 (2012), σελ. 1.
[3] Jackson, C. E., "Fishing with cormorants". Archives of Natural History. 24 (2), 1997: σσ. 189–211. Andres Von Brandt, Fish catching methods of the World, 1984: σελ. 27. Berthold Laufer, The domestication of the Cormoran in China and in Japan, Chicago, 1931: σελ. 212.
[4] Laufer, 1931: σελ. 212.
[5] Laufer, 1931: 211.
[6] Von Brandt, 1984: σελ. 28.
[7] Jackson, 1997: σελ. 202, Laufer, 1931: 206.
[8] Laufer, 1931: σελ. 206.
[9] The diary of Richard Cocks, ed. Edward Maunde Thompson, vol. 1, London, Hakluyt Society, 1883: σελ.  285.
[10] Στις περιοχές αυτές διατηρείται μέχρι σήμερα ο τρόπος αλιείας με κορμοράνους, ο οποίος λαμβάνει χώρα πέντε φορές το χρόνο και έχει μεταστρέψει την εμπορική και παραδοσιακή αυτή δραστηριότητα σε πόλο έλξεως τουριστών.
[11] Palmer, Cormorant fishing in Japan: σελ. 171 στο Richard J. King, The Devil’s cormorant: a natural history, University of New Hampshire Press 2013: σελ. 11.
[12] Jackson, 1997: σελ. 201. King, 2013: σελ. 12.
[13] Jean Baptise Emmanuel Hector Le Couteulx de Canteleu, La Pêche au Cormoran, Paris Bureaux de la Revue Britannique, 1870.  King, 2013: σελ. 12.
[14] Α. Martinez de Espinar, Arte de ballesteria y monteria escrita con methodo para escusar la fadiga que occasiona la ignirancia. Real, Madrid, 1644, έκδοση Napoles, 1739: σσ. 242-243.
[15] Beike, 2012: σελ. 1.
[16] King, 2013: σελ. 13. Beike, 2012: σελ. 16-17.
[17] Leight, Hermann, Pre-Inca Art and Culture, New York, Orion Press 1960: σσ. 49–50.Von Brandt, 1984: σελ. 29.
[18] Von Brandt, 1984: σελ. 28.
[19] Laufer, 1931: σελ. 239.
[20] όπ. παρ. σελ. 239-240.
[21] όπ. παρ.  1931: σελ. 240.
[22] James Hornell, Fishing in many waters, Cambridge 1950: σελ. 32.
[23] Cassell’s, Natural History. The Feathered Tribes, New York, Alexander Montgomery 1854: σελ. 621.
[24] Hornell, 1950: σελ. 32.
[25] όπ. παρ. σελ. 33.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...