ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Τρίτη, 1 Μαΐου 2018

Τα πρώτα ανόδια ναυτιλίας στην ιστορία



Τα πρώτα ανόδια ναυτιλίας στην ιστορία
 Περί Αλός
Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς – Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας


Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ναυτική Ελλάς», τ. 1014, σ.70
Απρ. 2018, έκδοση της Ενώσεως Αποστράτων Αξιωματικών
Ναυτικού (Ε.Α.Α.Ν.), εποπτευόμενο από ΥΕΘΑ μέσω ΓΕΝ.

Ανόδιο σε γάστρα πλοίου. ΦΩΤΟ: de:w:Bild:Opferanode.JPG

Τα ανόδια ή «θυσιαζόμενες άνοδοι» είναι τεμάχια δραστικών μετάλλων (ψευδάργυρος, αλουμίνιο ή μαγνήσιο), τοποθετημένα στα ύφαλα ενός πλοίου, με σκοπό την προστασία των μεταλλικών τμημάτων του σκάφους από το φαινόμενο της ηλεκτρόλυσης. Σε κάθε δεξαμενισμό του πλοίου επιθεωρούνται και αντικαθίστανται εάν έχουν υποστεί μεγάλη φθορά. Δεν χρωματίζονται γιατί τότε παύουν να είναι ενεργά[1].

Η ανάγκη προστασίας της γάστρας σε ένα πλοίο έχει τις ρίζες της στους αρχαίους χρόνους, όταν τα ξύλα παρουσίαζαν προβλήματα υγρασίας και ρυπάνσεως από φυτικούς ή ζωϊκούς οργανισμούς, ή διαβρώσεως από την θαλάσσια τερηδόνα (teredo navalis). Στην εποχή των μεγάλων ιστιοφόρων το πρόβλημα που αφορούσε στη διατήρηση της ξύλινης γάστρας, απασχολούσε ολοένα και περισσότερο ναυτικούς και ιδίως τους ναυπηγούς, καθώς η ανθρώπινη σκέψη  κατευθυνόταν στην εύρεση αποτελεσματικών τρόπων προστασίας του ξύλου[2].
Από το 1761 και μετά αποφασίστηκε να τοποθετηθεί επικάλυψη χαλκού στις κάτω πλευρές των πλοίων του Bασιλικού Nαυτικού (Royal Navy), προκειμένου να προστατευθεί το ξύλο από την θαλάσσια τερηδόνα [3]. Ωστόσο παρατηρήθηκε ότι οι πυθμένες του χαλκού διαβρώνονταν σταδιακά με την έκθεση της γάστρας στο αλμυρό νερό, ενώ θαλάσσια παράσιτα εξακολουθούσαν να κολλούν στο κύτος, γεγονός που είχε επιβλαβή επίδραση στο χειρισμό του πλοίου [4]. Ένεκα τούτου η έρευνα κατευθύνθηκε στην ανάγκη να προστατευθεί πλέον ο χαλκός.
Περί το 1820 το Συμβούλιο του Βασιλικού Ναυτικού (Navy Board) ήταν ανήσυχο καθώς προσπαθούσε να βρει το αίτιο εξαιτίας του οποίου ο χαλκός μερικές φορές παρουσίαζε φαινόμενο διάβρωσης. Για τον σκοπό αυτό συγκροτήθηκε επιτροπή μαζί με την Βασιλική Εταιρεία, πρόεδρος της οποίας τοποθετήθηκε ο Βρετανός χημικός και εφευρέτης Sir Humphry Davy (1778-1829). Ο Davy είχε ήδη από το 1806 προωθήσει υποθέσεις σχετικά με το ηλεκτρικό φορτίο και είχε διεξάγει σχετικές έρευνες. Κατόπιν με τη βοήθεια του Βρετανού χημικού Michael Faraday, ο οποίος από το 1812 εργάστηκε ως παρασκευαστής βοηθός του στο Βασιλικό Ινστιτούτο του Λονδίνου, άρχισε να πειραματίζεται με μέταλλα όπως ο χαλκός, ο σίδηρος και ο ψευδάργυρος σε διάφορα αλατούχα διαλύματα, εντοπίζοντας τις ηλεκτροχημικές αντιδράσεις που αναζητούσε. Ο Sir Humphry Davy υποστήριξε ότι αν μικρές πλάκες ψευδαργύρου ή ακόμα του φθηνότερου σιδήρου, τοποθετούνταν σε σημεία επάνω στο χαλκό, τότε θα μπορούσε να αποφευχθεί η διάβρωσή του[5], αφού οι πλάκες αυτές θα θυσιάζονταν υπέρ της αντοχής του χαλκού, καθώς θα διαβρώνονταν πρώτες.

Ο Davy διεξήγαγε στη συνέχεια διάφορες επιτυχείς δοκιμές στο Portsmouth Dockyard και το Συμβούλιο του Ναυτικού υιοθέτησε τη χρήση των προτεινόμενων πλακών, τους οποίους μάλιστα ονόμασαν «προστάτες» (protectors). Η πρώτη εγκατάσταση σε σκάφος εφαρμόστηκε στη φρεγάτα HMS Samarang το 1824. Τέσσερεις ομάδες από ανόδια ψευδαργύρου είχαν τοποθετηθεί στα ύφαλα και επιτεύχθηκε σχεδόν τέλεια προστασία του χαλκού. Όμως, η ρύπανση των υφάλων του χαλκού εξακολουθούσε να συμβαίνει στην πλειονότητα των προστατευόμενων πλοίων.
Sir Humphry Davy.
Έργο του Thomas Phillips.

Τι ακριβώς είχε συμβεί;
Τα εργαστηριακά πειράματα με ψευδάργυρο και σίδηρο σε θαλάσσιο νερό είχαν στεφθεί με επιτυχία. Ο χαλκός φάνηκε ότι είχε πλέον προστασία και οι δοκιμές μεγάλης κλίμακας έδωσαν παρόμοια αποτελέσματα, έτσι ώστε το πρόβλημα φαινόταν ότι βρήκε τη λύση του. Όμως σε πραγματικές συνθήκες η κατάσταση άλλαζε.
Ο Davy πραγματοποίησε ταξίδι στη Βόρεια Θάλασσα για τη μέτρηση της διαβρώσεως του χαλκού σε πλάκες εξοπλισμένες με προστατευτικά κομμάτια ψευδαργύρου και σιδήρου. Μερικές δοκιμές με ωκεανογραφικά πλοία φαίνονταν να είναι επιτυχείς. Δυστυχώς, διαπιστώθηκε ότι ενώ η διάβρωση του χαλκού παρεμποδίστηκε, ο πυθμένας του πλοίου παρουσίασε κάκιστη εικόνα, από την θαλάσσια ρύπανση (πρόσφυση των κελυφών και των παρασίτων) και φυσικά παρατηρήθηκε ότι η ταχύτητά του πλοίου μειώθηκε σημαντικά. Η πρόληψη της διάβρωσης του χαλκού είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια των ιόντων χαλκού. Τα ιόντα αυτά λειτουργούν ως τοξικά για τους θαλάσσιους φυτικούς και ζωϊκούς οργανισμούς. Η απώλειά τους δημιούργησε ιδανικό περιβάλλον για τροφή στους οργανισμούς και οδήγησε στην αύξηση της θαλάσσιας ρύπανσης της γάστρας. Δεδομένου ότι αυτό οδήγησε σε μερική απώλεια της ταχύτητας του σκάφους λόγω της αλλοίωσης του αεροδυναμικού του σχήματος, το ενδιαφέρον για καθοδική προστασία εγκαταλείφθηκε. «Η ευεργετική δράση των ιόντων χαλκού στη πρόληψη της ρύπανσης κρίθηκε πιο σημαντική από την πρόληψη της καταστροφής του μανδύα του πλοίου και έτσι το Βασιλικό Ναυτικό αποφάσισε ότι ήταν προτιμότερο να αφήσουν τον χαλκό να διαβρωθεί»[6].
Το Ναυαρχείο διέταξε να αφαιρεθούν οι «προστάτες», αμέσως μετά τη στιγμή που ο Davy είχε διαβάσει ένα έγγραφο στην Βασιλική Εταιρεία ανακοινώνοντας την πλήρη επιτυχία του σχεδίου του [7].
Μέχρι το τέλος του 1825, το Ναυαρχείο διέταξε το Συμβούλιο του Ναυτικού να σταματήσει να τοποθετεί τους «προστάτες» στα πλοία και να απομακρύνει αμέσως όσα είχαν ήδη τοποθετηθεί. Το σχέδιο του Davy θεωρήθηκε ως δημόσια αποτυχία. Ο Frank AJL James σχολίασε: "Το κάπως ειρωνικό πρόβλημα [...] δεν ήταν ότι οι «προστάτες» ήταν ανεπιτυχείς, αφού προστάτεψαν το χαλκό, όπως ισχυρίστηκε ο Davy. Το πρόβλημα ήταν ότι οι «προστάτες», στα περισσότερα πλοία, δημιουργούσαν μια χημική επίδραση στα παράσιτα, στρείδια, πεταλίδες κλπ, η οποία τους παρείχε θρεπτικά συστατικά, βλάπτοντας με αυτόν τον τρόπο τα πλοία "[8].

Οι έρευνες του Davy συνεχίστηκαν και μετά το θάνατο του από τον Faraday. Εν συνεχεία, το 1890, ο Thomas Edison ασχολήθηκε με την εφαρμογή καθοδικής προστασίας μέσω εξωτερικής πηγής σε πλοία. Το όλο εγχείρημα απέτυχε καθώς ήταν δύσκολο να βρεθεί κατάλληλη εξωτερική πηγή και υλικά που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν άνοδοι [9].


Ανόδια σε μηχανότρατα "Benlaumano" LR 288512 (που ξεκίνησε το 1974), 
σε αναμονή για συντήρηση και επισκευή. 
Plateau nautique de la Ville en Bois. La Rochelle, Charente Maritime, France.
ΦΩΤΟ: 
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anode_sacrificielle_en_zinc_(2).JPG

Όταν τα ξύλινα κύτη αντικαταστάθηκαν από χάλυβα, η τοποθέτηση ανοδίων ψευδαργύρου στις γάστρες των σκαφών/πλοίων άρχισε να γίνεται παράδοση. Αν και ολοένα παρουσιάζονταν προβλήματα στην αποδοτικότητά τους λόγω, κυρίως, της χρήσεως ακατάλληλων κραμάτων ψευδαργύρου και άλλων παραγόντων όπως η ανεπαρκής εκτίμηση της τεχνολογίας της καθοδικής προστασίας και η τάση να μειωθεί η απόδοση του υλικού ψευδαργύρου στο μηδέν με τη βαφή των επιφανειών του, εντούτοις, με το πέρασμα των χρόνων πραγματοποιήθηκαν σημαντικές πρόοδοι στον τομέα αυτό (όπως π.χ. σύγχρονα αυτοκόλλητα ανόδια)[10].

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Για μια διεξοδική ανάλυση, μεταξύ άλλων, για την καθοδική προστασία όρα: Δ.Κ. Υφαντής, Υλικά: Διάβρωση και προστασία, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Ε.Μ.Π., Αθήνα 2003.
[2] Όρα μεταξύ άλλων John Ehrman, The Navy in the War of William III, Cambridge, 1953, σελ. 17 και J. R. Harris, “Copper and Shipping in the Eighteen Century”, Economic History Review, XIX, 1966, σσ. 551-2
[3] James, Frank A. J. L. (1992). "Davy in the Dockyard: Humphry Davy, the Royal Society and the Electro-chemical Protection of the Copper Sheeting of His Majesty's Ships in the mid 1820s". Physis. 29: 205–25.
[4] Από πειράματα διαπιστώθηκε ότι η ρύπανση μπορεί να δημιουργήσει μέχρι 30% αύξηση αντιστάσεως και επομένως μείωση της ταχύτητος του πλοίου. Ιωάννου Εμ. Κολλινιάτη, Ναυπηγία, Αθήνα, ΑΔΣΕΝ-Ιδρυμα Ευγενίδου, 2002, σελ. 333.
[5] Knight, David (1992). Humphry Davy: Science and Power. Cambridge: Cambridge University Press.
[6] Γρηγόριος Μίχος, Καθοδική προστασία στα πλοία, Πάτρα, Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Ηλεκτρολ. Μηχαν. Και Τεχνολ. Υπολογ. (ΔΕ), 2016, σελ. 13.
[7] Όρα: "On the corrosion of copper sheeting by seawater, and on methods of preventing this effect, and on their application to ships of war and other ships". Philosophical Transactions of the Royal Society, 114 (1824), pp 151-246 and 115 (1825), pp 328-346.
[8] James, Frank A. J. L. (1992). "Davy in the Dockyard: Humphry Davy, the Royal Society and the Electro-chemical Protection of the Copper Sheeting of His Majesty's Ships in the mid 1820s". Physis. 29: 205–25.
[9] Γρηγόριος Μίχος, Καθοδική προστασία στα πλοία, σελ. 14.
[10] Χρήστος Ραδόπουλος & Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος «Καθοδική προστασία με επικολλώμενα θυσιαζόμενα ανόδια ψευδαργύρου», ΠΕΤΕΠ 14-01-20-01, Φεβρουάριος 2017, www.e-archimides.gr τελευταία ανάκτησις 13/02/2018.



Σάββατο, 14 Απριλίου 2018

ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ; 3 ΥΠΟΒΡΥΧΙΑ Β΄ΠΠ

Illustration: http://www.italeri.com/news_scheda.asp?idNews=252


ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ; 3
ΥΠΟΒΡΥΧΙΑ ΤΟΥ Β΄ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ



Σας αρέσουν οι ναυμαχίες, η ιστορία και η θάλασσα; Πιστεύετε οτι γνωρίζετε αρκετές πτυχές από την Ναυτική Ιστορία; Απο υποβρύχια, πως τα πάμε;
Ήρθε η ώρα να δοκιμάσετε τις γνώσεις σας. Απαντήστε στις ερωτήσεις και δείτε στο τέλος το αποτέλεσμα! Αν, κάπου τα "θαλασσώσατε" σκεφθείτε πως μόλις μάθατε κάτι που δεν γνωρίζατε!

Είστε έτοιμοι? Πατήστε ΕΔΩ και... καλό ταξίδι!


Σας άρεσε; Θέλετε κι άλλα ΚΟΥΙΖ;
Πιέσατε ΕΔΩ




Κυριακή, 1 Απριλίου 2018

Τα τορπιλλοπλάνα


Τα τορπιλλοπλάνα
Περί Αλός
Μύρων Θ. Ματσάκης

Απόσπασμα από το βιβλίο του Μύρωνος Θ. Ματσάκη,
«Το Σύγχρονον Πολεμικόν Ναυτικόν», Αθήνα, 1973, σσ. 441-444.


Το Βρετανικό Τορπιλλοπλάνο Sopwith Cuckoo
κατά τη στιγμή που εξαπολύει τορπίλλη σε 
δοκιμαστική άσκηση. 
ΦΩΤΟ: Imperial War Museums (collection no. 4503-01).

Το αεροπλάνον κατέστη ο ιδεώδης φορεύς της τορπίλλης, διότι, έναντι των τορπιλλοβόλων πλοίων επιφανείας και των υποβρυχίων, έχει μίαν αναμφισβήτητον υπεροχήν όσο αφορά την ταχύτητα, ευκινησίαν και ικανότητα να βάλλη την τορπίλλην αυτού εκ του αέρος, εν μέσω των εχθρικών σχηματισμών, καθ’ οιανδήποτε κατεύθυνσιν.
Η πρώτη δοκιμή τορπιλλοπλάνου εξετελέσθη το 1911 υπό του Ιταλού μηχανικού Alessandro Guidoni. Ούτος διέθετεν ένα αεροπλάνο Maurice Farman, με μηχανήν 80 ίππων, αλλά η προσπάθειά του να ανυψωθή απέτυχε, διότι η φερόμενη τορπίλλη, καίτοι βάρους μόνον 150 χιλγρμ., ήτο πολύ βαρεία. 


Ο πρώτος που ανακάλυψε το σημαντικό ρόλο του 
τορπιλοπλάνου Alessandro Guidoni (1880-1928). 
Η πρώτηπροσπάθεια να ανυψωθή το διπλάνο του
απέτυχε, διότι η φερόμενη τορπίλλη ήταν
πολύ βαριά.
Regia Aeronautica (Italian Royal Air Force)
Alessandro Guidoni (1880-1928). ΦΩΤΟ:
it.wikipedia.org/wiki/File:Alessandro_Guidoni.jpg

Το βρεταννικόν ναυτικόν όμως, το 1913, εξετέλεσεν επιτυχώς ένα ανάλογον πείραμα και εις την ναυτικήν επιθεώρηση του Ιουλίου 1914 ελάμβανεν μέρος ένα τορπιλλοπλάνον με πλωτήρας Short 184. Το αεροπλάνον τούτο, εφωδιασμένον με ένα κινητήρα Sunbeam, 225 ίππων, ειδικώς κατασκευασθέντα, ο οποίος ήτο και ο ισχυρότερος εν υπηρεσία τότε κινητήρ αεροπλάνου, ηδύνατο να φέρη μίαν τορπίλλην των 356 χιλσμ., βάρους 350 χιλιογράμμων και ταχύτητος 23 κόμβων, εις μίαν διαδρομήν ολίγων εκατοντάδων μέτρων. Το Short όμως, με το φορτίο του, είχεν μία αυτονομίαν μόνον 45 λεπτών πτήσεως, με ταχύτητα 90 χιλιομέτρων. Ένα όμως εκ των αεροπλάνων τούτων, παρά τας περιωρισμένας δυνατότητάς του, εσημείωσεν την πρώτην επιτυχή τορπιλλικήν επίθεσιν εκ του αέρος. Την 12ην Αυγούστου 1915, εν εκ των τριών υδροπλάνων του υδροπλανοφόρου  Ben-My-Chree, κατά την εκστρατείαν των Δαρδανελλίων, ωδηγούμενον υπό του πλωτάρχου Edmonds, ετορπίλλησεν ένα τουρκικόν μεταγωγικόν πολεμοφοδίων 5.000 τόννων. Ήτο  το πρώτον πλοίον το οποίον εβυθίσθη από τορπίλλην αεροπλάνου. Το πλοίον τούτο είχε βληθή προηγουμένως υπό τορπίλλης βρετανικού υποβρυχίου και είχεν προσαράξει. Μια άλλη προσπάθεια προσβολής του αυστροουγγρικού στόλου, τον Σεπτέμβριο του 1917, εις Cattaro, δι’ υδροπλάνων φερόντων τορπίλλας, του βρεταννικού ναυτικού, απέτυχεν. Τα υδροπλάνα δεν ηδυνήθησαν να ανυψωθούν, λόγω ελλείψεως ανέμου. Κατόπιν της αποτυχίας ταύτης, το βρεταννικόν Ναυαρχείον απεφάσισεν να χρησιμοποιήση ως τορπιλλοπλάνα αεροπλάνα ξηράς, τα οποία θα ανυψούντο από εξέδρας αεροπλανοφόρων. Το 1918 η ναυτική βρετανική αεροπορία διέθετεν τορπιλλοπλάνα ShopwithCuckoo”, ταχύτητος 120-140 χιλιομέτρων, τα οποία ηδύνατο να εκτελέσουν πτήσιν 1 1/2 ώρας. Αι φερόμεναι τορπίλλαι ήσαν των 381 χιλσμ. και βάρους 500 χιλγρμ. Μια εκατοντάς τοιούτων τορπιλλοπλάνων επρόκειτο να εκτελέση επίθεσιν κατά του γερμανικού στόλου εις τας βάσεις του και το αεροπλανοφόρον Argus διετέθη δι αυτά. Το σχέδιον όμως δεν επραγματοποιήθη διότι επήλθεν εν τω μεταξύ η Ανακωχή.


Το γερμανικό υδροπλάνο Hansa-Brandenburg G.I
ΦΩΤΟ: 
http://wp.scn.ru/en/ww1/b/1852/175/0#3


Οι Γερμανοί εχρησιμοποίησαν ως τορπιλλοπλάνα υδροπλάνα Hansa Brandenburg , οφειλόμενα εις τον μηχανικόν Ernst Heinkel, φέροντα δύο κινητήρας συνολικής ισχύος 330 ίππων. Το 1916 διωργανώθη εις Zeebrugge ο πρώτος στολίσκος τορπιλλοπλάνων, δια την προσβολήν της ναυτιλίας εις την Μάγχην. Ο στολίσκος ούτος έσχεν την πρώτην αυτού επιτυχίαν έξωθι του Margate, την 9ην Νοεμβρίου 1916, κατά την οποίαν εβυθίσθη ένα μικρόν φορτηγόν. Αλλά μέχριν του Οκτωβρίου 1917, ότε διελύθη ο στολίσκος, αι διενεργηθείσαι επιτυχείς επιθέσεις ήσαν ελάχισται. Εντός ενός έτους τρία μόνον φορτηγά εβυθίσθησαν από τας τορπίλλας των γερμανικών αεροπλάνων. Σπουδαιότερα όμως ήσαν τα αποτελέσματα εκ της δράσεως αυτής, από απόψεως επιδράσεως επί του ηθικού του αντιπάλου, διότι οι Άγγλοι, υπερτιμήσαντες τον νέον τούτον κίνδυνον, εθεώρησαν αναγκαίον να ακινητοποιήσουν επί των ανατολικών ακτών μέγαν αριθμόν καταδιωκτικών και να εξοπλίσουν δια πολυβόλων και ελαφρών πυροβόλων τα διασχίζοντα την ζώνην ταύτην εμπορικά πλοία.
Τα τορπιλλοπλάνα άρχισαν πραγματικώς να αναπτύσσονται μετά τον πόλεμον του 1914-1918, ότε πραγματοποιήθησαν κινητήρες επαρκούς ισχύος δια να δύνανται να φέρουν τορπίλλες βάρους 700-800 χιλιογράμμων και δια να εξασφαλίσουν την απαραίτητον ταχύτητα και ευκινησίαν κατά τας επιθέσεις, αι οποίαι διεξήγοντο από αποστάσεις 1.000-2.000 μέτρων, κατά στόχων οπλισμένων δια πολλών αυτομάτων πυροβόλων, βαλλόντων μέγαν αριθμόν βλημάτων.
Κατά τον Β’ Παγκόσμιον Πόλεμον τα χρησιμοποιηθέντα τορπιλλοπλάνα ήσαν διαφόρων τύπων, τα οποία διηρούντο εις δύο κατηγορίας: Τα δρώντα εξ αεροπλανοφόρων και τα ορμώμενα εκ βάσεων ξηράς τορπιλλοπλάνα. Τα πρώτα ήσαν ελαφρά σχετικώς μονοκινητήρια αεροπλάνα ξηράς. Εις το βρεταννικόν ναυτικόν, το 1939 ήσαν  εν υπηρεσία διπλάνα Fairey Swordfish με κινητήρα 900 ίππων. Παρά την μικράν των σχετικώς ταχύτητα (280 χιλιομέτρων κατά την επίθεσιν), τα αεροπλάνα αυτά προσέφερον μέχρι του 1943 όλως εξαιρετικάς υπηρεσίας. Το 1941 εδημιουργήθησαν τα διπλάνα Albacore, αλλά τα βρεταννικά αεροπλανοφόρα αργότερον εφωδιάσθησαν δι αμερικανικών τορπιλλοπλάνων Avenger. Ταύτα εις το αμερικανικόν ναυτικόν είχον διαδεχθή το 1942 τα Devastators, εν υπηρεσία από του 1939.  Τα Avengers ήσαν τριθέσια μονοπλάνα, συνολικού βάρους 6 τόννων, ανέπτυσσαν ταχύτητα 430 χιλιομέτρων και εχρησιμοποιούντο επίσης ως αναγνωριστικά. Είχον μίαν αυτονομίαν 2.000 χιλιομέτρων και ηδύναντο να φέρουν μίαν τορπίλλην των 533 χιλσμ. ή 950 χιλιόγραμμα βομβών. Κατά το τέλος του πολέμου, το βρεταννικόν ναυτικόν εδημιούργησεν τα Firebrands, ταχύτητος 575 χιλσμ., με κινητήρα 2.520 ίππων, τα οποία διεδέχθησαν τα Barracuda, βρεταννικής  επίσης κατασκευής.
Τα δρώντα εκ βάσεων εις την ξηράν τορπιλλοπλάνα είναι μεγαλύτερα και ισχυρότερα. Τα πρότυπα των αεροπλάνων του τύπου αυτού συνίστων επί μακρόν τα ιταλικά Aerosiluranti ήτοι «εναέρια τορπιλλοβόλα» και το 1940 ευρίσκοντο εν υπηρεσία εις την διάθεσιν του ιταλικού ναυτικού μεγάλα τρικινητήρια υδροπλάνα με πλωτήρας, ταχύτητος 475 χιλιομέτρων, συνολικής ισχύος 2.250 ίππων, δυνάμενα να φέρουν 2 τορπίλλας. Τα αεροπλάνα ταύτα έσχον πολλάς επιτυχίας εις την Μεσόγειον και πολλά βρεταννικά πολεμικά, εκ των οποίων το θωρηκτό Nelson (27 Σεπτεμβρίου 1940) και το καταδρομικόν  Liverpool (12 Οκτωβρίου 1940) υπέστησαν σοβαράς βλάβας.



To Heinkel He 115 ήταν δικινητήριο υδροπλάνο
Τορπιλοπλάνο-βομβαρδιστικό/αναγνωριστικό
το οποίο χρησιμοποιήθηκε από την γερμανική
Luftwaffe και τις αεροπορίες άλλων χωρών στον
Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
A German Heinkel He 115B seaplane on a crane.
ΦΩΤΟ: Royal Air Force Battle of Britain campaign diaries 1940.


Η Παράκτιος Διοίκησις της RAF από του 1940 εχρησιμοποίησεν Beauforts, δικινητήρια, συνολικής ισχύος 2.000 ίππων και ταχύτητος 450 χιλιομέτρων, κατά την λήξιν δε του πολέμου τα ευρύτερον χρησιμοποιούμενα ήσαν τα Beaufighters, δικινητήρια αεροπλάνα πολλαπλής χρήσεως, ταχύτητος 520 χιλιομέτρων, τα οποία ηδύναντο να φέρουν μίαν τορπίλλην. Τα τορπιλλοπλάνα των τύπων αυτών προσέφερον πολύτιμους υπηρεσίας κατά τον πόλεμον εναντίον των εχθρικών θαλασσίων μεταφορών εις την Μάγχην, παρά τας νορβηγικάς ακτάς και εις την Μεσόγειον. Αριθμός εξ αυτών έλαβον μέρος εις την επίθεσιν κατά των γερμανικών θωρηκτών Scharnhorst και Gneisenau, την 12ην Φεβρουαρίου 1942, ότε ταύτα διέσχισαν την Μάγχην εν καιρώ ημέρας δια να μεταβούν εκ Βρέστης εις τας βάσεις των εις Γερμανίαν. Οι Ιάπωνες εχρησιμοποίησαν επιτυχώς ως τορπιλλοπλάνα δικινητήρια βομβαρδιστικά Mitsubishi 98, ενώ η Luftwaffe εχρησιμοποίησεν πολλούς τύπους αεροπλάνων ξηράς και υδροπλάνων. Τα Heinkel 115, εν υπηρεσία από του 1939, αντικατεστάθησαν από του 1941 υπό των Heinkel 111, ταχύτητος 500 χιλιομέτρων και βάρους 11 τόννων, ενώ δια τας επιθέσεις εις τον ωκεανόν, εφωδιάσθησαν δια τορπιλλών μεγαλύτερα αεροπλάνα, ως τα Dornier Do-217 και τα Focke Wulf Kurier, περί των οποίων εγένετο λόγος ήδη.
Ως τορπιλλοπλάνα εχρησιμοποιήθηκαν υπό των Συμμάχων κατά τον πόλεμον και βομβαρδιστικά Wellington και υδροπλάνα Catalina.



Τρίτη, 13 Μαρτίου 2018

ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ; 2 Βυζαντινό ναυτικό


ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΝΑΥΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ;
2 Βυζαντινό ναυτικό


Σας αρέσουν οι ναυμαχίες, η ιστορία και η θάλασσα; Πιστεύετε οτι γνωρίζετε αρκετές πτυχές από την Ναυτική Ιστορία; Ήρθε η ώρα να δοκιμάσετε τις γνώσεις σας. Απαντήστε στις ερωτήσεις και δείτε στο τέλος το αποτέλεσμα! Αν, κάπου τα "θαλασσώσατε" σκεφθείτε πως μόλις μάθατε κάτι που δεν γνωρίζατε!

Είστε έτοιμοι? Πατήστε ΕΔΩ και... καλό ταξίδι!

Σας άρεσε; Θέλετε κι άλλα παιγνίδια;
Πιέσατε ΕΔΩ




Πέμπτη, 1 Μαρτίου 2018

Το γιγαντιαίο χταπόδι που «λήστευε» στην ξηρά!

Το γιγαντιαίο χταπόδι που «λήστευε» στην ξηρά!

Τα παράδοξα του Περί Αλός

Γιγάντιο χταπόδι του Ειρηνικού το είδος
Enteroctopus dofleini (Wülker, 1910).
Το μήκος του φθάνει τα 9 μέτρα.
ΦΩΤΟ: www.montereybayaquarium.org

Ο Αρχαίος συγγραφεύς Αιλιανός (2ος-3ος αι. μ.Χ.) αναφέρει στο Περί Ζώων Ιδιότητος ΙΓ’ 6, ότι τα χταπόδια με τον χρόνο γίνονται τεράστια και ότι πλησιάζουν την κατηγορία των κητών. Περιγράφει κι ένα περιστατικό που συνέβη στην Ιταλία, στην πόλη Δικαιαρχία (σημερινή Ποτσουόλι Pozzuoli) όπου ένα τεράστιο χταπόδι βγήκε στην ξηρά κι έκλεβε από μια αποθήκη εμπόρων παστά ψάρια!

Παραθέτουμε την μετάφραση στην νεοελληνική καθώς και το αρχαίο κείμενο.

[Μαθαίνω λοιπόν πως στην Δικαιαρχία της Ιταλίας ένα χταπόδι είχε φτάσει σε υπερβολικό όγκο σώματος και πως απεχθανόταν και περιφρονούσε τη θαλασσινή τροφή και τα εκεί βοσκοτόπια. Βγήκε λοιπόν κι αυτό στην ξηρά κι έπιανε πλάσματα από τα χερσαία. Μέσα από κάποιον κρυφό υπόνομο, που έβγαζε στη θάλασσα τους ρύπους της προαναφερθείσας πόλης, κολύμπησε κι έφθασε σ’ ένα παραλιακό σπίτι, όπου βρισκόταν το φορτίο κάποιων εμπόρων από την Ιβηρία, και συγκεκριμένα παστά ψάρια της χώρας τους σε μεγάλα δοχεία, στη συνέχεια, αγκάλιασε με τα πλοκάμια του κι έσφιξε τα κεραμικά δοχεία, τα έσπασε και καταβρόχθισε τα παστά. Όταν μπήκαν οι έμποροι και είδαν τα κομμάτια απ’ τα αγγεία και κατάλαβαν πως έλειπε μεγάλο μέρος του φορτίου, αναρωτήθηκαν έκπληκτοι ποιος να ‘ταν ο κλέφτης, αλλά δεν έβγαζαν συμπέρασμα, γιατί οι πόρτες δεν είχαν παραβιαστεί, η σκεπή ήταν γερή και οι τοίχοι δεν είχαν τρυπηθεί. Είδαν επίσης και υπολείμματα από τα παστά ψάρια που είχε αφήσει πίσω του ο απρόσκλητος επισκέπτης. Έτσι αποφάσισαν να αφήσουν μέσα τον πιο τολμηρό από τους υπηρέτες οπλισμένο να φυλάει. Τη νύχτα λοιπόν, έφτασε το χταπόδι για το συνηθισμένο φαγητό, χύθηκε στα αγγεία και, σαν αθλητής που συλλαμβάνει από τον λαιμό τον αντίπαλο δυνατά και πολύ προσεκτικά, έσπασε τα κεραμικά το χταπόδι-ληστής, σαν να λέμε, με ευκολία. Ήταν πανσέληνος, το οίκημα ήταν ολόφωτο και τα πάντα ορατά. Ο υπηρέτης δεν επιχείρησε να κάνει κάτι μόνος του, γιατί φοβήθηκε το θηρίο (άλλωστε ο εχθρός ήταν πιο μεγάλος απ’ αυτόν στο μέγεθος), αλλά το πρωί διηγήθηκε στους εμπόρους τα συμβάντα. Εκείνοι  άκουγαν και δεν το πίστευαν. Έπειτα όμως, μερικοί θυμήθηκαν το μέγεθος της ζημιάς, περιφρόνησαν τον κίνδυνο και μαζεύτηκαν ν’ αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Οι υπόλοιποι από τη δίψα τους να δουν το πρωτοφανές και απίστευτο θέαμα, κλείστηκαν μαζί τους, σύμμαχοι κατά τύχη. Αργότερα, το βράδυ, κατέφθασε ο πειρατής και όρμησε στο σύνηθες δείπνο του. Τότε, μερικοί έφραξαν τον οχετό, ενώ άλλοι πήραν όπλα κατά του εχθρού τους, με κοπίδια και τροχισμένα ξυράφια του έκοψαν τα πλοκάμια, όπως οι αμπελουργοί και οι υλοτόμοι κλαδεύουν τις δρύες. Αφού του  ‘κοψαν τη δύναμη, τον καθήλωσαν επιτέλους, αλλά μόνο μετά από αρκετό κόπο. Το πρωτοφανές ήταν πως έμποροι έπιασαν ψάρι στη στεριά].


«ἀκούω γοῦν ἐν Δικαιαρχίᾳ τῇ Ἰταλικῇ πολύπουν ἐς ὄγκον σώματος ὑπερήφανον προελθόντα τὴν μὲν ἐν τῇ θαλάττῃ τροφὴν καὶ τὰς ἐκεῖθεν νομὰς ἀτιμάσαι καὶ ὑπερφρονῆσαι αὐτῶν. προῄει δὲ ἄρα οὗτος καὶ ἐς τὴν γῆν, καὶ ἐλῄζετο καὶ τῶν χερσαίων ἔστιν ἅ. οὐκοῦν διά τινος ὑπονόμου κρυπτοῦ ἐκβάλλοντος ἐς τὴν θάλατταν τὰ ἐκ τῆς πόλεως τῆς προειρημένης ῥυπαρὰ ἐσνέων καὶ ἀνιὼν ἐς οἶκόν τινα πάραλον, ἔνθα ἦν ἐμπόρων Ἰβηρικῶν φόρτος καὶ ταρίχη τὰ ἐκεῖθεν ἐν σκεύεσιν ἁδροῖς, εἶτα τὰς πλεκτάνας περιχέων καὶ σφίγγων τὸν κέραμον ἐρρήγνυ τὰ ἀγγεῖα καὶ κατεδαίνυτο τὰ ταρίχη. οἱ δὲ ἐσιόντες ὡς ἑώρων τὰ ὄστρακα, πολὺν δὲ τοῦ φόρτου ἀριθμὸν ἀφανῆ κατελάμβανον, ἐξεπλήττοντο καὶ τίς ἦν ὁ κεραΐζων αὐτοὺς συμβαλεῖν οὐκ εἶχον, τῶν μὲν θυρῶν ἀνεπιβουλεύτων βλεπομένων, τοῦ δὲ ὀρόφου ὄντος ἀσινοῦς καὶ τῶν τοίχων μὴ διεσκαμμένων· ἑωρᾶτο δὲ καὶ τῶν ἰχθύων τῶν ταρίχων λείψανα ὑπολειφθέντα ὑπὸ τοῦ ἀκλήτου δαιτυμόνος. ἔκριναν δή τινα τῶν οἰκείων τὸν μάλιστα εὐτολμότατον ἔνδον ὡπλισμένον καταλιπεῖν ἐλλοχῶντα. νύκτωρ οὖν ἐπὶ τὴν συνήθη δαῖτα ὁ πολύπους ἀνέρπει, καὶ περιχυθεὶς τοῖς σκεύεσιν ὥσπερ ἐς πνῖγμα ἀθλητὴς συλλαβὼν τὸν ἀντίπαλον ἐγκρατῶς τε καὶ μάλα εὐλαβῶς, εἶτα συνέτριβε τὸν κέραμον λῃστὴς ὡς εἰπεῖν ὁ πολύπους ῥᾷστα. ἦν δὲ διχόμηνος, καὶ κατελάμπετο ὁ οἶκος, καὶ πάντα ἦν εὐσύνοπτα. ὃ δὲ οὐκ ἐπεχείρει μόνος, δείσας τὸν θῆρα ῾καὶ γὰρ μόνου μείζων ὁ ἐχθρὸς ἦν᾽, περιηγεῖται δὲ ἕωθεν τοῖς ἐμπόροις τὰ πεπραγμένα· ἀκούοντες δὲ ἠπίστουν. εἶτα οἳ μὲν τῆς ζημίας τῆς τοσαύτης μνήμῃ τὸν κίνδυνον ἀνερρίπτουν, καὶ συνελθεῖν τῷ ἐχθρῷ ἔσπευδον, οἳ δὲ τῆς καινῆς καὶ ἀπίστου θέας διψῶντες συναπεκλείοντο αὐθαίρετοι σύμμαχοι. εἶτα ἑσπέρας ὁ φὼρ ἐπιφοιτᾷ, καὶ ὁρμᾷ ἐπὶ τὴν συνήθη τράπεζαν. ἐνταῦθα οἳ μὲν ἀπέφραττον τὸν ὀχετόν, οἳ δὲ ὡπλίζοντο ἐπὶ τὸν πολέμιον, καὶ κοπίσι καὶ ξυροῖς τεθηγμένοις αὐτοῦ διέκοπτον τὰς πλεκτάνας, ὡς δρυὸς κλάδους ἀκροτάτους ἀμπελουργοί τε καὶ δρυοτόμοι. καὶ τὴν ἀλκὴν αὐτοῦ περικόψαντες καθεῖλον ὀψὲ καὶ μόγις οὐκ ὀλίγα πονήσαντες, καὶ τὸ καινότατον, ἐν τῇ γῇ τὸν ἰχθὺν ἐθηράσαντο ἔμποροι».
ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.gr/2018/03/blog-post.html

Το Περί Αλός προτείνει κι άλλες ιστορίες από τα «Παράδοξα»:

Ο θυμωμένος ξιφίας. Πιέσατε ΕΔΩ
Μια περίεργη «ναυτική» ασθένεια. Πιέσατε ΕΔΩ
Το σπίτι «τριήρης» με τους μεθυσμένους ενοίκους! Πιέσατε ΕΔΩ




Πέμπτη, 8 Φεβρουαρίου 2018

Ο τορπιλλισμός του υπερωκεανίου Empress of Canada στον Ατλαντικό και το δράμα των εννέα ναυαγών του

Ο τορπιλλισμός του υπερωκεανίου Empress of Canada στον Ατλαντικό
και το δράμα των εννέα ναυαγών του
Περί Αλός
Ανδρέας Ψύλλας
Πλοίαρχος Π.Ν. ε.α.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Αντιναυάρχου ΠΝ ε.α.
Αναστασίου Δημητρακόπουλου «Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ
ΠΟΛΕΜΟΣ ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ
ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ…», Πειραιάς, Ναυτικό Μουσείο
της Ελλάδος, 2011, τ. Ε, σ.σ. 472-478.
Ανάρτηση στο Περί Αλός με την έγκριση του ΝΜΕ
και του συγγραφέως.
ΦΩΤΟ: Brian Stevenson https://www.flickr.com/photos/brianstevenson/

Πρόλογος Α. Δημητρακόπουλου
Τον Μάρτιο του 1943, 150 αξιωματικοί και ναυτοδίοποι του Πολεμικού Ναυτικού, με επικεφαλής τον αντιπλοίαρχο Α. Σπανίδη, αναχώρησαν από το νοτιοαφρικανικό λιμάνι Ντέρμπαν, επιβαίνοντας στο καναδικό υπερωκεάνιο Εμπρές οφ Κάναντα, με προορισμό την Αγγλία.  Αποτελούσαν την 11η Αποστολή, οι άνδρες της οποίας επρόκειτο να επανδρώσουν δύο αντιτορπιλικά που το Βρετανικό Ναυτικό θα παραχωρούσε στο Ελληνικό. Κατά την εποχή εκείνη ο διάπλους της Μεσογείου ήταν εξαιρετικά επικίνδυνος εξαιτίας της δράσης των αεροσκαφών και των υποβρυχίων του Άξονα. Κατόπιν τούτου οι μεταφορές από και προς την Αγγλία και της ΗΠΑ γινόταν νότια της Αφρικής, στο δε Ντέρμπαν γινόταν η ανασυγκρότηση των νηοπομπών ανάλογα μα τον τελικό προορισμό των μεταφερομένων ανδρών και εφοδίων.
Το ναυπηγημένο στη Γλασκώβη της Σκωτίας, στις αρχές της δεκαετίας του 1920 για λογαριασμό της Canadian Pacific, 21.517 τόνων και μήκους 653 ποδών υπερωκεάνιο, έπλεε με ταχύτητα 18 κόμβων, κάνοντας ελίγδην. Δεν συνοδευόταν δεδομένου ότι η υψηλή ταχύτητα του το έκανε εξαιρετικά δύσκολο στόχο για τα υποβρύχια.
Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της 13ης προς 14ης Μαρτίου, ενώ βρισκόταν περί τα 700νμ δυτικά της Σιέρρα Λεόνε, το Εμπρές οφ Κάναντα τορπιλίστηκε από ένα εν επιφανεία εχθρικό υποβρύχιο – αργότερα έγινε γνωστό ότι ήταν ιταλικό. Μετά τον τορπιλισμό, επήλθε απώλεια της ηλεκτρικής ισχύος και το πλοίο βυθίστηκε στο σκοτάδι, ενώ το μηχανοστάσιο κατακλυζόταν από τη θάλασσα. Στο Εμπρές οφ Κάναντα επέβαιναν πολλοί Πολωνοί στρατιωτικοί, γυναικόπαιδα και περί τους 500 Ιταλούς αιχμαλώτους, που είχαν συλληφθεί στην Ερυθραία. Το πλοίο αποδείχθηκε τελείως ανοργάνωτο για εγκατάλειψη σε περίπτωση ανάγκης και το πλήρωμα δεν παρέσχε την αναγκαία προς τούτο συνδρομή. Επικράτησε πανικός. Ειδικότερα, το προσωπικό της 11ης Αποστολής διατήρησε την ψυχραιμία του και συγκεντρώθηκε στο δεξιό κατάστρωμα υπό τον Σπανίδη.
Α.Κ.Δ.

Ακολουθεί το κείμενο του Πλοιάρχου ΠΝ ε.α. Α. Ψύλλα [1]:
Πολλοί από εμάς εκοιμόμεθα κατά την ώρα του τορπιλισμού και δεν τον αντελήφθημεν. Οι περισσότεροι εξύπνησαν από τον θόρυβον και τας φωνάς των άλλων επιβατών και έτρεξαν εις το κατάστρωμα, όπου έλαβον θέσιν εις το μέρος όπου ήσαν συντεταγμένοι και οι άλλοι συνάδελφοί τους. Εγώ, βυθισμένος εις βαθύν ύπνον δεν είχον αντιληφθεί τίποτε απ’ όσα διεδραματίζοντο εντός του σκάφους. Με εξύπνησεν ένας συνάδελφός μου αλλά, μη πιστεύων εις το ότι ετορπιλλίσθημεν, εγύρισα από το άλλον πλευρόν δια να συνεχίσω τον ύπνον μου. Τέλος, πεισθείς, εσηκώθην και έτρεξα εις το κατάστρωμα όπου εύρον τους άνδρας της Αποστολής να συντάσσονται.
Εις το κατάστρωμα ήκουσα πολλούς εκ των επιβατών και των ναυτών να καταφέρωνται κατά του κυβερνήτου, του υπάρχου και των ναυτών του υπερωκεανίου διότι, ως ισχυρίζοντο, ούτοι είχον εγκαταλείψει το σκάφος και επιβάντες λέμβου, απεμακρύνοντο χωρίς να δείξουν κανένα απολύτως ενδιαφέρον δια την σωτηρίαν των επιβατών.
Ανδρέας Ψύλλας Πλοίαρχος ΠΝ εα.

Το υπερωκεάνιον ευρίσκετο σχεδόν εις το μέσον του Ατλαντικού. Η θάλασσα ήτο  γαληνιαία και υπήρχε αστροφεγγιά. Εις μικράν από του σκάφους απόστασιν απεμακρύνοντο μερικοί λέμβοι με ναυαγούς, ενώ πέριξ του πλοίου εφαίνοντο επιπλέουσαι μερικαί αδέσποτοι σχεδίαι, που είχον ριφθεί ατάκτως από επιβάτας. Το υποβρύχιον δεν εφαίνετο πουθενά, προφανώς καταδυθέν δια να επιτεθή εκ νέου κατά του σκάφους και να το αποτελειώση.
Μετά ένα τέταρτο από του τορπιλισμού και εν μέσω του επικρατούντος εις το πλοίον γενικού πανικού και της αταξίας, απεφασίσθη υπό του αρχηγού της ελληνικής Αποστολής η εγκατάλειψις του πλοίου και από τους Έλληνας αξιωματικούς και ναύτες. Είχον καθαιρεθή εις την θάλασσαν ολίγαι λέμβοι και εις τας διαθεσίμους επεβιβάσθησαν και όσοι εκ των Ελλήνων ηδυνήθησαν. Εγώ και μερικοί ναύτες δεν εύρομεν θέσιν εις αυτάς και, ανελθόντες εις το κατάστρωμα των λέμβων, προσεπαθήσαμεν να καθαιρέσωμεν μίαν εξ αυτών δια να επιβιβασθώμεν. Αυτό, όμως, δεν ήτο εύκολο διότι τα βαρούλκα ήσαν ηλεκτρικά και τα παλάγκα είχον συρματόσχοινα αντί σχοινίων, τα οποία δεν ήτο δυνατόν να τα πιάσωμεν με τας χείρας. Η ηλεκτρογεννήτρια, εξ άλλου, είχε σβύσει και τα βαρούλκα δεν ελειτούργουν. Προσεπαθήσαμεν να βγάλουμε τα συρματόσχοινα από τα παλάγκα [2] και να τα αντικαταστήσωμεν με σχοινία, αφού δε τούτο επετεύχθη, αρχίσαμε να στρέφωμεν προς τα έξω τας επωτίδας δια να ρίψωμεν την λέμβον εις την θάλασσαν. Την στιγμήν, όμως, κατά την οποίαν ήρχιζεν η καθαίρεσις της λέμβου, το πλοίον συνεκλονίσθη, έσπασαν τα σχοινία και η λέμβος έπεσεν εις την θάλασσαν κατασυντριβείσα. Δύο ναύται οι οποίοι ήσαν μέσα εις αυτήν δια να υποβοηθήσουν την καθαίρεσιν εξηφανίσθησαν. Το πλοίον είχε τορπιλλισθή εκ νέου από το υποβρύχιον και ήρχισε να παίρνη μεγάλην κλίσην προς τα δεξιά, με κίνδυνον να ανατραπή από στιγμής εις στιγμήν.
Απεφασίσαμεν, τότε, να εγκαταλείψωμεν το πλοίον όπως-όπως και, τρέξαντες από το μέρος που ήμεθα προς το κύριον κατάστρωμα, προσεπαθήσαμεν να ρίψωμεν εις την θάλασσαν μια μεγάλην ξύλινην σχεδίαν. Αλλά και τούτο εστάθη αδύνατον διότι η σχεδία ήτο δεμένη στέρεα με συρματόσχοινα.
Αίφνης, φλόγαι αναπήδησαν εκ της δεξιάς πλευράς και, δια να μην καώμεν, κατήλθομεν από τους «μπότζους»[3] εις την θάλασσαν με τα ατομικά μας σωσίβια μόνον, προσεπαθήσαμεν δε, κολυμβώντες, να απομακρυνθώμεν ταχέως δια να μην παρασυρθώμεν από την δίνην του [βυθιζομένου] πλοίου. Η θάλασσα εγέμισε από συντρίμματα και από πετρέλαια και όσοι ευρέθησαν πλησίον, κολυμβώντες, ετυφλώθησαν προς στιγμή από αυτά.
Εν τω μεταξύ, το υποβρύχιον επλησίασεν εις την περιοχήν του ναυαγίου εν ημικαταδύσει και, περιερχόμενον τας λέμβους, εμάζευεν Ιταλούς αιχμαλώτους, αναζητόν, συγχρόνως να ανακαλύψη μεταξύ των ναυαγών και τον Έλληνα αντιπλοίαρχον Σπανίδη, δια τον οποίον φαίνεται ότι είχε πληροφορίας από κατασκόπους ή και από τον Ιταλόν αξιωματικόν ιατρόν ο οποίος είχεν ήδη επιβή αυτού, ότι επέβαινε του πλοίου [4]. Ούτως, όμως, κατώρθωσε να αποκρυβή και, έτσι, διέφυγεν την σύλληψιν.
Empress of Canada. ΦΩΤΟ: Αρχείο Δημητρακόπουλου

Αι λέμβοι απεμακρύνοντο από την περιοχήν του ναυαγίου και όσοι ήσαν εις την θάλασσαν προσεπάθουν να ανακαλύψουν επιπλέουσα καμμίαν σχεδίαν και να ζητήσουν επ’ αυτής την σωτηρίαν των.
Μετά πάροδον μίας ώρας είδον εις μακρυνήν απόστασιν μία σχεδίαν την οποίαν επλησίασα. Επ’ αυτής ήσαν έξι Ιταλοί, ένας Άγγλος πολίτης και ο ναύτης Διαβάτης. Μου επέτρεψαν να κρατηθώ έξω από αυτήν και έμεινα εκεί όλην την νύκτα. Μόλις ήρχισεν να ξημερώνη, αντελήφθην κοντά μίαν άλλην σχεδίαν με έξι Έλληνας ναύτας, προς την οποίαν κατηυθύνθην. Ήσαν επ’ αυτής οι ναύτες [διαχειριστής Α.] Βάος, [πυροβολητής Ι.] Δετοράκης, [μηχανικός Κ.] Μιχαηλίδης, [πυροβολητής Ι.] Καλουτάς και Χανιώτης, [καθώς και ο δίοπος διαχειριστής Δ.] Φλόκος. Εις την σχεδίαν αυτήν με ηκολούθησεν και ο ναύτης Διαβάτης, ο οποίος, έως την ώραν εκείνην, ήτο εις την άλλην σχεδίαν με τους Ιταλούς και τον Άγγλον. Μόλις μας είδαν, οι Έλληνες ναύται μας υπεδέχθησαν με χαράν και μας εφιλοξένησαν επί της σχεδίας δια να ξεκουρασθώμεν. Επειδή, όμως, η σχεδία ήτο μικρά και δεν μας εβαστούσε όλους, απεφασίσθη όπως κάθωνται επ’ αυτής, ανά ημίωρον τέσσερες, οι δε υπόλοιποι να κατεβαίνουν εις την θάλασσαν και να συγκρατώνται απ’ αυτήν. Κατά την διάρκειαν της νυκτός, εφαίνοντο εις το βάθος τα φώτα των απομακρυνομένων λέμβων, αλλά την πρωίαν δεν διεκρίνετο τίποτα απολύτως. Η γύρω περιοχή ήτο έρημος και, κάπου-κάπου, εφαίνοντο πτώματα και συντρίμματα του βυθισθέντος σκάφους να παρασύρωνται από τα ρεύματα.
Η θάλασσα ήτο βυθισμένη εις μίαν απέραντον γαλήνην και ο ήλιος έκαιε τρομακτικά. Εις την σχεδίαν δεν υπήρχον ούτε τρόφιμα ούτε ύδωρ [ναυαγών]. Κάποιαν στιγμήν, εφάνη μεταξύ των συντριμμάτων, να παρασύρεται από το ρεύμα, εν κυτίον κονσέρβας. Ένας από την σχεδίαν εκολύμβησεν και το έπιασεν. Αλλά εστάθη αδύνατον να το ανοίξωμεν. Η πείνα και η δίψα που μας εμάστιζον ήσαν τόσον μεγάλαι ώστε εχρησιμοποιήσαμεν ακόμη και τους οδόντας μας δια να την ανοίξωμεν, αλλά και πάλιν δεν το εκαταφέραμεν. Τέλος, εις μίαν στιγμήν αγανακτήσεως και παρά τας διαμαρτυρίας του ναύτου Φλόκου, λέγοντας ότι θα μείνωμεν πέντε ημέρας νηστικοί, το επετάξαμεν. Αργά το βράδυ, εφάνη εν αεροπλάνον. Επέρασε μακρυά και εξηφανίσθη, χωρίς κανένας μας να δυνηθή να του κάμει σήμα.
Διαφημιστικό φυλλάδιο του 1925 της καναδικής 
ναυτιλιακής εταιρείας Canadian Pacific. ΦΩΤΟ: 
http://poulwebb.blogspot.gr/2017/01/maritime-posters-part-2.html

Τα ρεύματά μας είχαν χωρίσει από τας άλλας σχεδίας. Ξαφνικά, όμως, μέσα εις το χάος και την ηρεμίαν του ωκεανού, είδαμε έναν άνθρωπο να κολυμβά πλησίον μας και να μας κάνη σήματα με τα χέρια του. Εμείναμε κατάπληκτοι από την παρουσίαν του ανθρώπου αυτού εις το μέρος εκείνο μετά 38 ώρας από του ναυαγίου και, αμέσως, δύο από εμάς εκολύμβησαν προς το μέρος του και τον εβοήθησαν να έλθη εις την σχεδίαν. Ήτο ο Έλλην δίοπος [πυροβολητής Ε.] Σκιάς, ο οποίος τους αφηγήθη ότι επί 38 ώρας εκολύμβα μόνος του εις τον ωκεανόν, χωρίς να βλέπη τίποτα απολύτως γύρω του και ότι προ ολίγης ώρας ευρέθη κοντά μας χωρίς κι αυτός να γνωρίζη πως. Ήτο πλήρως εξουθενωμένος. Περιεθάλψαμεν τον συνλάδελφόν μας, δώσαντες εις αυτόν μίαν θέσιν επί της σχεδίας δια να ξεκουρασθή. Συνήλθε κάπως…
Δεν επέρασε μισή ώρα από του γεγονότος τούτου, όταν άρχισαν αι πρώται εκδηλώσεις επιθέσεως «μπαραγκόν», δηλαδή μικρών καρχαριών που ενδημούν εις την περιοχή του Νοτίου Ατλαντικού. Τα σκυλόψαρα αυτά, αν και μικρού μεγέθους,  διακρίνονται δια το αιμοβόρον των και είναι φοβερά εις τας επιθέσεις των. Έως την ώραν εκείνην, αν και είχε περάσει ένα και ήμισυ ημερονύκτιον αφ’ ότου παρεσυρόμεθα εις τον αχανήν ωκεανόν, συγκρατούμενοι εν αλλάξ από την σχεδίαν, τα αιμοβόρα αυτά όντα δεν είχον σημειώσει την παρουσίαν των, διότι, ως φαίνεται, είχον αρκετήν τροφήν από τους άλλους ναυαγούς. Από της ώρας, όμως, εκείνης επλησίασαν κατ’ αγέλας την σχεδίαν μας και προσεπάθουν να αρπάξουν τα πόδια εκείνων που συνεκρατούντο από αυτήν, παρά το γεγονός ότι αυτοί κλωτσούσαν συνεχώς δια να τα απομακρύνουν.
Η πρώτη επίθεσις εξεδηλώθη κατά του ναύτου Μιχαηλίδη, του οποίου απέκοψαν ένα τόσον μεγάλον τεμάχιον από την γάμπαν του ώστε μετά ημισείαν ώραν απέθανεν από την αιμορραγίαν. Τότε, τον ερρίψαμεν εις την θάλασσαν, αλλά το αίμα που ανέβλυζε από την πληγήν ήτο τόσο πολύ ώστε όλη η γύρω περιοχή εγέμισε από αίμα. Πριν αποθάνη, έδωσε το πορτοφόλιόν του εις εμέ δια να το αποστείλω εις τους οικείους του. Επειδή, όμως, ήμουν γυμνός, το έδωσα προς διαφύλαξιν εις τον ναύτην Καλουτάν.
Μετά τον θάνατον του Μιχαηλίδη, ο τρόμος των σκυλόψαρων έγινε δι’ όλους μας εφιάλτης και προσεπάθημεν να τα απομακρύνομεν κτυπώντας την θάλασσαν, όλοι μαζί, με πόδια και με χέρια. Εν τω μεταξύ, η πείνα και η δίψα είχον γίνει αβάστακτοι. Σαν μισοπεθαμένοι, οι ναύται Βάος και Φλόκος, βασανιζόμενοι από την δίψαν, έπεσαν με το πρόσωπο εις την θάλασσαν και ήρχισαν να πίνουν ακορέστως από αυτήν, μη δίδοντες προσοχήν εις τας συστάσεις μου, ο οποίος εις την μάτην προσεπάθουν να τους αποτρέψω, λέγων προς αυτούς ότι δεν έχουν να κερδίσουν τίποτα, διότι η αλμύρα της θαλάσσης θα τους έφερε μεγαλυτέραν φλόγωσιν. Ήσαν, όμως, εις κατάστασιν παροξυσμού διότι ο τροπικός ήλιος τους είχε κυριολεκτικώς τρελλάνει. Έκαιγε τόσο πολύ ώστε τα ξύλα της σχεδίας ήσαν σχεδόν πυρωμένα και, οι δυστυχείς, δια να αντιδράσωμεν εις την καυστικότητα των ακτίνων, ηναγκαζόμεθα να βυθίζομεν την κεφαλήν εις την θάλασσαν δια να την δροσίσωμεν.
Και η νέα μέρα επέρασεν εν μέσω φρικτής αγωνίας από τον φόβο των καρχαριών, από τον εφιάλτην της δίψας που μας έκαιγε τον λάρυγγα και από την φοβεράν ζέστην η οποία μας επύρωνε τα σώματα και μας έκανε να υποφέρωμεν από αβάσταχτον πονοκέφαλον. Μόλις ενύκτωσεν, ο ναύτης Φλόκος ηκούσθη, ξαφνικά, να φωνάζη: «Νησάκι μπροστά μας. Δεν βλέπετε τις χουρμαδιές και τα ζευγάρια που χορεύουν;».
Αντελήφθη ότι προσεβλήθη από αιφνιδίαν παράκρουσιν και προσεπάθησα να τον καθησυχάσω, αλλ’ εκείνος, γελώντας, έπεσε εις την θάλασσαν και επήγε να λάβη μέρος εις τον χορόν των ζευγαριών. Δεν επέρασε πολλή ώρα και ο ναύτης Βάος εδήλωσε ότι μας εγκαταλείπει δια να πάη και αυτός εις το νησάκι που χορεύουν. Επήδησεν από την σχεδίαν εις την θάλασσαν και ήρχισεν να κολυμβά προς το μέρος των οραμάτων του. Είχαν και οι δύο τρελλαθή από την θάλασσαν που ήπιαν δια να κορέσουν την δίψα των και εχάθησαν εις τον ωκεανόν, πνιγέντες.
Ο ναύτης Σκιάς, φίλος του Βάου, μόλις να ρίπτεται εις την θάλασσαν, εκολύμβησε και αυτός δια να τον σώση αλλά, μετ’ ολίγον, ηκούσθη να φωνάζη «Βοήθεια! Βοήθεια!». Εσπεύσαμεν με τη σχεδίαν προς το μέρος του και τον ανεσύραμεν επ’ αυτής, αλλ’ αυτός ήτο πλέον εις κατάστασιν  [προ του] θανάτου. Τον είχε δαγκώσει ένας καρχαρίας και, από την αιμορραγίαν που υπέστη, εστάθη αδύνατον να [επί]ζήση, παρά τας τεχνητάς αναπνοάς που του εκάμαμεν. Έπειτα από ολίγον, απέθανεν και αυτός και τον ερρίψαμεν εις την θάλασσαν.
Όταν ενύκτωσεν τελείως, έφυγαν από την σχεδίαν οι ναύται Χανιώτης και Καλουτάς δια να κολυμβήσουν ολίγον και να ξεμουδιάσουν. Και οι δύο υπέστησαν επίθεσιν καρχαριών  και δεν επέστρεψαν εις την σχεδίαν. Είχον και αυτοί υποστεί παράκρουσιν από τας ταλαιπωρίας της ημέρας και δεν είχον φρονιματισθή από την τύχην του Σκιά.


ΦΩΤΟ: Pontus Åkerholm https://www.flickr.com/photos/pakerholm/

Από την πρωϊα της επομένης ημέρας ήρχισαν συνεχείς επιθέσεις των θαλασσινών αυτών θηρίων εναντίον μας. Ο ναύτης Δετοράκης υπέστη μέγα δήγμα εις τον αριστερόν μηρόν, ο ναύτης Διαβάτης τρία μικρά κι εγώ ένα εις τον αριστερόν μηρόν και ένα εις την δεξιάν κνήμην. Και οι τρείς, από τη στιγμή εκείνη, επέσαμεν εις αφασίαν, παρασυρόμενοι επί της σχεδίας από τα ρεύματα και τους ανέμους, συνεχώς αιμορραγούντες. Η αιμορραγία μας ήτο τόσον μεγάλη ώστε ασφαλώς δεν θα επιζούσαμεν αν, εις τας 5.30’ του απογεύματος, δεν μας συνήντα η αγγλική κορβέτα Κ79, η οποία μας περισυνέλεξε.
Την νύκτα της ιδίας ημέρας, ο ναύτης Δετοράκης απεβίωσεν εις το θεραπευτήριον της κορβέτας, ενώ οι άλλοι δύο σοβαρότατα τραυματισμένοι, μετεφέρθημεν την πρωίαν της 19ης [Μαρτίου 1942] εις Φρήταουν και εισήχθημεν προς θεραπείαν εις το νοσοκομείον της πόλεως, οπόθεν, μετά από ένα μήνα μόνον εγώ εξήλθον. Ποτέ δεν κατόρθωσα να μάθω τι απέγινε ο έτερος εκ των επιζησάντων ναύτης Διαβάτης ο οποίος, ας σημειωθή, εις το νοσοκομείον όπου ενοσηλεύετο υφίστατο συνεχείς κρίσεις από τα τραύματά του [5].


Σημειώσεις
[1] Το κείμενο πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ναυτική Ελλάς, τεύχος Δεκεμβρίου, 1948.
[2 Σημείωση Περί Αλός] Παλάγκο: σύστημα τροχίλων και σχοινιών για την ανύψωση βαρών, σύσπαστο, tackle.
[3 Σημείωση Περί Αλός] Μπότσος: Εξάρτημα το οποίο ενεργεί ως φρένο, Stopper, για τη συγκράτηση των αγόμενων σχοινιών και είναι διαφόρων τύπων. Αναστολεύς.
[4] Λίγα λεπτά πριν από τον τορπιλισμό του πλοίου, ο Ιταλός ιατρός βρέθηκε ελεύθερος και, μαζί με μερικούς συναιχμαλώτους του, κατόρθωσε να επιβεί σε μια λέμβο, να κατευθυνθεί προς το υποβρύχιο, που διακρινόταν καθαρά μέσα στην αστροφεγγιά και να επιβεί σε αυτό. Το ιταλικό υποβρύχιο ήταν το Leonardo da Vinci.
[5] Περιγραφή των περιπετειών της 11ης Αποστολής περιλαμβάνεται στον Φωκά, τομ. Β’, σελ. 222-223 και, ιδίως, στο βιβλίο του Σπανίδη αναμνήσεις και Μαρτυρίες. Η 11η Αποστολή προοριζόταν να παραλάβει από την Αγγλία δύο αντιτορπιλλικά, με κυβερνήτες τον Αντιπλοίαρχο Α. Σπανίδη και τον πλωτάρχη Χ. Φούφα (υπαρχηγό της Αποστολής) τα οποία, τελικά, δεν παραδόθηκαν. Ο Φωκάς αναφέρει (τομ. Β’, σελ. 223-224) ότι, κατά τον Αλεξανδρή, λόγος της μη παράδοσης των αντιτορπιλικών ήταν «αφ’ ενός μεν η προσπάθεια περιποιήσεως προς την Τουρκίαν, επί τω τέλει ενεργοτέρας συνδρομής της εις τον αγώνα, βραδύτερον δε αι πληροφορίαι περί ανωμαλιών εις τας ελληνικάς ταξιαρχίας και ο φόβος επεκτάσεώς των εις το Ναυτικόν». Μετά τη ματαίωση της παραλαβής τους, ένα τμήμα της Αποστολής, με αρχηγό τον Σπανίδη, παρέλαβε από τις ΗΠΑ τα αρματαγωγά Λέσβος, Λήμνος, Σάμος και Χίος, το δε άλλο, με επικεφαλής τον Φούφα, παρέλαβε από την Αγγλία τα επίσης νεότευκτα ναρκαλιευτικά τύπου BYMS Αφρόεσσα, Καρτερία, Πάραλος και Σαλαμινία.
Για την περισυλλογή των ναυαγών έσπευσαν τό αντιτορπιλικό Boreas (το μετέπειτα Σαλαμίς) και οι κορβέτες Crocus και Petunia, αυτή που περισυνέλλεξε τον Ψύλλα και τους δύο ναύτες.
Από τα σχεδόν 2.000 άτομα τα οποία επέβαιναν στο υπερωκεάνιο, απωλέσθηκαν σχεδόν τα μισά, τα περισσότερα από τα οποία κατασπαράχθηκαν από τους καρχαρίες. Από την 11η Αποστολή απωλέστηκαν 1 υπαξιωματικός και 23 ναυτοδίοποι οι οποίοι στις 11.12.1945 τιμήθηκαν με το Μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων, επειδή: εν διατεταγμένη υπηρεσία ευρισκόμενοι και υποστάντος εχθρικήν επίθεσιν του πλοίου εφ’ ου επέβαινον, απωλέσθησαν πεσόντες υπέρ Πατρίδος και προήχθησαν μεταθανατίως κατά ένα βαθμό.
Πηγή: https://perialos.blogspot.gr/2018/02/empress-of-canada.html
Το Περί Αλός προτείνει
να διαβάσετε το
πεντάτομο έργο του
Αναστασίου Δημητρακόπουλου
«Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ
ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ…», Πειραιάς, έκδοση

Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος, 2011.




Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...