ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Δευτέρα, 7 Σεπτεμβρίου 2020

Και το όνομα αυτού… ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

 

Το Λίμπερτυ Κωνσταντίνος

Περί Αλός

Γιάννης Φαφούτης

Φωτογράφος - Ερευνητής

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΠΑΝΕΥΒΟΪΚΟΝ ΒΗΜΑ

στις 7/1/2010, σελ. 18. Αναδημοσίευση στο Περί Αλός με

την άδεια του συγγραφέως Γιάννη Φαφούτη.

Κατά τη διάρκεια της ναυπήγησης
άλλαξε ο καιρός και το γύρισε στο
χιονιά και ανάγκασε τους ναυπηγούς
να σταματήσουν  τις εργασίες.
Έβγαλαν όμως την απαραίτητη
φωτογραφία.
Αρχείο Κωνσταντίνου Πρωτοπαππά.

      Κάποιοι είχαν την επιφύλαξη αν πραγματικά στην περιοχή Κουκουναριές, στο ανατολικό άκρο της Λιμνιώτικης παραλίας (Λίμνη Ευβοίας), υπήρχε ταρσανάς στον οποίο ναυπηγούνταν μεγάλα και μικρά ιστιοφόρα.

Υπήρχαν βέβαια τα αδιάψευστα γραπτά ντοκουμέντα τα οποία έχουν συμπεριληφθεί στο βιβλίο "Λίμνη και θάλασσα", καθώς και σε άλλα βιβλία και μελέτες, μας έλειπε όμως το οπτικό ντοκουμέντο. 

Σήμερα, λοιπόν, ήλθε το πλήρωμα του χρόνου να συμπληρώσουμε κι αυτό το κομμάτι του πάζλ με τις αποκλειστικές φωτογραφίες που δημοσιεύουμε, τις οποίες μου παραχώρησε ο παιδικός μου φίλος και συμπατριώτης Κώστας Πρωτοπαππάς το οποίο ευχαριστώ από βάθους καρδιάς.

Προέρχονται απο το αρχείο του πατέρα του Πάνου Πρωτοπαππά, ο οποίος ήταν ναυπηγός σπουδαγμένος στην Αγγλία, πάνω σε σχέδια του οποίου ναυπηγήθηκε το εικονιζόμενο πλοίο.

 

Έχει στηθεί το ποδόσταμο και οι πρώτοι 14 νομείς στο
πρυμναίο μέρος του σκάφους.
Αρχείο Κωνσταντίνου Πρωτοπαππά.
Το πλοίο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ήταν τύπου "ΛΙΜΠΕΡΤΥ" και έφθανε τα 32 μέτρα. Η ναυπήγησή του κράτισε έξι περίπου μήνες, άρχισε το Νοέμβριο του 1941 και τελείωσε την άνοιξη του 1942. Τα ξύλα ήταν όλα από πεύκο και παρέρχονταν από τα πλούσια γειτονικά πευκοδάση χαλέπιας πεύκης γύρω απο τη Λίμνη. Αυτή η ξυλεία κόπηκε στα απαιτούμενα μέρη επί τόπου με το κάθετο χειροκίνητο πριόνι, που το έλεγαν καταρράκτη και το χειριζόταν ο Βαγγέλης Ντάνης.


Έχει ολοκληρωθεί η τοποθέτηση όλων των νομέων σε
όλο το μήκος του σκάφους και ετοιμάζονται να
τοποθετήσουν τον καθρέπτη της πρύμης.
Αρχείο Κωνσταντίνου Πρωτοπαππά.
Το πλοίο κατασκεύασε ο Λιμνιώτης αρχιναυπηγός Δημήτρης Αργυρόπαιδος, με βοηθούς τους καραβομαραγκούς Ευάγγελο Δαρδανό, Κώστα Γεωργίου (Μπαμπάκα), Γιάννη Γεωργίου (Πλακή), Θύμιο Κάβουρα, Σταμούλη Χρυσόπαιδο και Σταύρο Μώρο (Σαμιώτη).


Αφού ολοκληρώθηκε η τοποθέτηση των νομέων οι
συντελεστές φωτογραφίζονται μπροστά από το
δημιούργημά τους. Αρχείο Κωνσταντίνου Πρωτοπαππά.

     Στην αρχή έκανε αρκετά δρομολόγια μεταφέροντας αποικιακά προϊόντα, στη συνέχεια όμως οι κατοχικές αρχές το κατέσχεσαν [1] και επειδή ήταν πολύ γρήγορο το χρησιμοποίησαν σαν βενζινάκατο, αφού τοποθέτησαν στην πλώρη ένα κανόνι των 7,5 χιλιοστών.

Το Λίμπερτυ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ φωτογραφημένο μέσα
από τη θάλασσα. Αρχείο Κωνσταντίνου Πρωτοπαππά.

Όπως μου είπε ο Μαστρογιάννης Αργυρόπαιδος όταν απολύθηκε από το στρατό το 1955, το είδε παροπλισμένο στα Λεμονάδικα στον Πειραιά.

   

Η δουλειά έχει προχωρήσει αρκετά αφού το σκαρί έχει 
πετσωθεί σχεδόν ολόκληρο.
Αρχείο Κωνσταντίνου Πρωτοπαππά.

Οι φωτογραφίες που είναι ιστορικά ντοκουμέντα δεν αναγράφουν το όνομα του φωτογράφου (προφανώς τις τράβηξε ο ίδιος ο ναυπηγός Πάνος Πρωτοπαππάς) και μας δείχνουν το χτίσιμο του πλοίου σε όλες τις φάσεις του.



Ο ναυπηγός και σχεδιαστής του πλοίου Πάνος
Πρωτοπαππάς (δεξιά) με τον αρχιναυπηγό και κατα-
σκευαστή Δημήτρη Αργυρόπαιδο στο αμπάρι του
σκάφους. Αρχείο Κωνσταντίνος Πρωτοπαππάς.
Αποκορύφωμα θα ήταν η φωτογραφία της καθέλκυσης την οποία δυστυχώς δεν έχουμε. Επειδή πιστεύω ότι όπως φωτογραφήθηκαν οι προηγούμενες φάσεις, θα φωτογραφήθηκε και η καθέλκυσή του, ευελπιστώ οτι η διαρκής έρευνά μου στα ναυτικά δρώμενα της Λίμνης θα εντοπίσει στο μέλλον αυτή τη φωτογραφία.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Παρόμοιες κατασχέσεις είχαν κάνει και σε άλλα λιμνιώτικα σκαριά όπως του Στέφανου Ξυράφη. Δεν μπόρεσαν όμως να πάρουν το μεγάλο τρεχαντήρι του Γιώργου Φλωρογιάννη γιατί πρόλαβαν οι αντάρτες του ΕΛΑΣ, που του άνοιξαν μία μεγάλη τρύπα στα ύφαλα και το κάθισαν στα αβαθή του όρμου του Κοχυλιού, δυτικά της Λίμνης.

     

Τρίτη, 11 Αυγούστου 2020

Χαρούμενο καλοκαίρι

 Το Περί Αλός σας εύχεται

Καλές Διακοπές

ΦΩΤΟ: http://queodiatesejalimpo.blogspot.com/2015/08/e-e-isto.html


Πέμπτη, 2 Ιουλίου 2020

ΚΥΚΝΟΣ Το Μορφοβάπορο


ΚΥΚΝΟΣ
Το Μορφοβάπορο

«Όπως το έζησα στη Λίμνη Ευβοίας»
Περί Αλός

Γιάννης Φαφούτης
Φωτογράφος - Ερευνητής

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Πανευβοϊκό Βήμα Χαλκίδος
30 Ιουνίου 2005. Αναδημοσίευση στο Περί Αλός
με την έγκριση του συγγραφέως
    
 
Το Κύκνος στο λιμάνι της Λίμνης (ΦΩΤΟ: Γιαν Μπλουκίδης)
Ήταν η ώρα του να φανεί… Καμιά εικοσαριά αγόρια βρισκόντουσαν στη σειρά, το ένα δίπλα στο άλλο, μέχρι το γόνατο μέσα στη θάλασσα, στις «Κουκουναριές», στην ανατολική μεριά της Λιμνιώτικης παραλίας και κοιτούσαν όλα προς τα ανατολικά.
      «Νάτο- νάτο – νάτο, έρχεται!, ακούστηκε μία φωνή απ’ όλα τα στόματα των παιδιών.
      Ο ΚΥΚΝΟΣ ΤΟ ΜΟΡΦΟΒΑΠΟΡΟ! Μόλις είχε φανεί η περήφανη πλώρη του (πάνω στην οποία ήταν ζωγραφισμένο σε μπλε φόντο και από τις δύο μεριές το πανέμορφο πτηνό), πνιγμένη μέσα στους αφρούς και στα κύματα, πέρα στην απότομη στροφή, που οι Λιμνιώτες το τοπωνύμιο αυτό το λένε «Πούντα».
      Τούτο το καράβι ήταν πάντα στην ώρα του σε όλα τα λιμάνια που προσέγγιζε! Ήταν τόσο ακριβής η ώρα της άφιξης και της αναχώρησής του, ώστε πολλοί από τους κατοίκους ρύθμιζαν μ’ αυτό τα ρολόγια τους.
     Κάθε μέρα το περίμεναν τα παιδιά στην ίδια πάντα θέση για να παραβγούν μόλις περάσει ποιος θα φτάσει κολυμπώντας στο πρώτο μεγάλο κύμα, που άφηναν πίσω του τα απόνερα του βαποριού. Μερικοί, πάλι οι πιο θαρραλέοι πήγαιναν κολυμπώντας μέχρι τη μεγάλη σημαδούρα του λιμανιού, καθόντουσαν επάνω σ’ αυτήν και όταν το πλοίο έκανε «κράτει» (έβαζε τις μηχανές στο νεκρό σημείο) για να αποβιβάσει στις βάρκες τους επιβάτες που είχαν προορισμό τη Λίμνη, πήγαιναν κολυμπώντας κοντά σ’ αυτό και συνομιλούσαν με τους υπόλοιπους επιβάτες που ήταν ακουμπισμένοι στα ρέλια του βαποριού και είχαν προορισμό βορειότερα (Λουτρά Αιδηψού, Βόλο).

                                                      
Οι Βαρκάρηδες

    Το ίδιο ακριβώς σημείο που παρατηρούσαν τα παιδιά παρατηρούσαν και κάποιοι άλλοι ενδιαφερόμενοι από άλλη όμως μεριά. Ήταν οι βαρκάρηδες από τη μεγάλη κεντρική προβλήτα της Λίμνης, που είχαν τις βάρκες τους αρόδο, απίκο, έτοιμες μόλις φανεί η μπούκα του βαποριού να μεταφέρουν τους επιβάτες στο καράβι.
     Πρώτη έφευγε η «Χρυασαλίς» του Ευαγγελινού και την ακολουθούσε η «Ακτή» του Κώστα Γεωργίου μετά ερχόταν η σειρά του «Αγιονικόλα» του Μπλέτσου, η «Σοφία» του Αντωνίου, από κοντά η «Παναγιά» του Γιάννη Χρυσάνθη, ο «Ευαγγελισμός» του Λυσαίου και τελευταίος ο «Αντρέας» του Παπανικολάου.
      Σαν τις χήνες που ακολουθούν την ακροποταμιά η μία πίσω από την άλλη, πλεύριζαν οι βάρκες το βαπόρι και άρχιζαν την αποβίβαση των επιβατών από μία μικρή σκάλα. Κατά τον ίδιο τρόπο γινόταν και η επιβίβαση των επιβατών που είχαν προορισμό τη Λίμνη, από το πλοίο στις βάρκες.

Αποβίβαση επιβατών στο λιμάνι της Λίμνης (ΦΩΤΟ: Βαγ Χρ. Γεωργίου)


Το χειμώνα υπήρχαν προβλήματα

    Αυτή τη φορά, τώρα που είναι καλοκαίρι ήταν εύκολο. Το χειμώνα, όμως, με τις νοτιές, τις κακοκαιρίες και τα ραγάνια του βόρειου Ευβοϊκού τα πράγματα δυσκόλευαν πάρα πολύ για τους βαρκάρηδες και τους επιβάτες, κυρίως όταν το Κύκνος περνούσε τις πρώτες μετά τα μεσάνυχτα ώρες προς τη Χαλκίδα (πέρναγε αυτή την ώρα ώστε όταν έφτανε στη Χαλκίδα να προλάβαιναν οι επιβάτες το πρώτο πρωινό τραίνο προς την Αθήνα), ενώ για την εξυπηρέτηση των επιβατών ένα από τα παραλιακά καφενεία της Λίμνης παρέμενε εκ περιτροπής ανοιχτό.
     Με πόση μαεστρία κουνούσε τα κουπιά ο βαρκάρης, πότε μπρος και τα δύο, πότε σία το ένα και μπρος το άλλο και πλεύριζε την σκαλίτσα του πλοίου στην κατάλληλη στιγμή που το κύμα ήταν στο ανώτερο σημείο του, ώστε να πιαστεί ο επιβάτης με κάποια ευκολία. Από όσο δε θυμάμαι και όποιους από τους παλιότερους ρώτησα δεν συνέβη ποτέ ατύχημα, ούτε έπεσε κανένας άνθρωπος στη θάλασσα. Οι πιο πολλοί από αυτούς τους βαρκάρηδες ήταν απόμαχοι, ή ξέμπαρκοι ναυτικοί, που και σ΄ αυτόν τον τομέα έδειχναν την ναυτική τους ικανότητα και προέλευση.
    Στη συνέχεια γέμιζε η προβλήτα της Λίμνης με μπαγάζια, μικρά και μεγάλα και βαλίτσες. Ήταν εκεί ο μπάρμπα Βαγγέλης ο Μπέτσος, με το καροτσάκι του, που το ονόμαζε το «Αϊδονάκι», ο Γιάγκος ο  Μουλιάρης, που ήταν και άριστος τελάλης, κι αυτός με το δικό του μεταφορικό μέσον, αλλά και άλλοι μεταφορείς, που προωθούσαν τους τα πράγματα των ντόπιων επιβατών, αλλά και των τουριστών στα σπίτια που είχαν νοικιάσει.

Σεπτέμβιος 1966. Αποβίβαση επιβατών στο λιμάνι της Λίμνης
(ΦΩΤΟ: Αγνώστου)



Πρωτοπόρα η Λίμνη
    Η Λίμνη εκείνη την εποχή πρωτοπορούσε, αφού διέθετε οργανωμένο επίσημο τουριστικό γραφείο του ΕΟΤ, το οποίο βρισκόταν στο μέσον της παραλίας, κοντά στο ειρηνοδικείο. Ελάχιστοι  ήσαν εκείνη την εποχή στη Λίμνη που δεν νοίκιαζαν τα σπίτια τους.
     Και οι υπόλοιπες «ναυτικάτζες», θαλασσοδαρμένες μορφές από τον ήλιο, την αρμύρα και τα τερτίπια της θάλασσας, καθόντουσαν στα παραλιακά μαγαζιά και στο μεγάλο καφενείο του Ρούσσου, πού ήταν δίπλα στο κεφαλόσκαλο (κεφαλόσκαλο λένε οι Λιμνιώτες το μεγάλο πλάτωμα του μουράγιου, μπροστά από την μεγάλη ξύλινη προβλήτα) και αναπολούσαν βλέποντας το βαπόρι να πλησιάζει, τα δικά τους αρμενίσματα, άλλοι στα ποντοπόρα πλοία και οι πιο ηλικιωμένοι στα ιστιοφόρα.
    Τούτο το καράβι ο «Κύκνος» έδινε αφενός ζωή στον τόπο, αφετέρου σε έκανε να νοιώθεις ότι βρίσκεσαι σε νησί, σε πόλη και κατοίκους που αγαπούν και έχουν ζυμωθεί με την αρμύρα της θάλασσας.
    Μέχρι που αναπτύχθηκαν οι χερσαίες επικοινωνίες. Άνοιξαν οι δρόμοι και γέμισε ο τόπος αυτοκίνητα και ο «Κύκνος» πηγαινοερχόταν όλο και με λιγότερους επιβάτες, ώσπου κρίθηκε το δρομολόγιο του ασύμφορο και σταμάτησε οριστικά το 1974.
                                               
Ο Αποχαιρετισμός

     Ποιος άραγε, από τους παλιότερους δε θυμάται δε θυμάται το παρατεταμένο, του «Οριστικού Αποχαιρετισμού»  σφύριγμα του «Κύκνου», που άρχισε μόλις φάνηκε στην «Πούντα» και λιγόστευε όταν το πλοίο πέρασε στη δυτική μεριά της Λιμνιώτικης παραλίας, πέρα από τη σκήτη του Οσίου Χριστοδούλου και το Προσκοπείο, μέχρι που χάθηκε οριστικά….       
     Χαιρέταγαν δακρυσμένοι οι «ναυτικάτζες» της παραλίας, χαιρέταγαν οι γλάροι και τα άλλα πλεούμενα του λιμανιού, χαιρέταγαν οι Λιμνιώτισσες από τα παράθυρα με σηκωμένα τα μαντήλια, χαιρέτισε και η γριά Μπενετίνα που το σπίτι της ήταν δίπλα στη θάλασσα , που με το λιβανιστερό στο χέρι κατέβαινε κάθε πρωί και λιβάνιζε σταυρωτά το πέλαγος «για νάχουνε οι ναυτικοί μας καλά ταξίδια…»
    Χαιρέτησε και το ναυτικό καμπανάκι του Άι Μελέτη, ΝΤΑΝ_ΝΤΑΝ, όταν ένα φευγαλέο θρόισμα του αγέρα κούνησε το γλωσσίδι του…

Στο Βόλο

     Είδα για τελευταία φορά τον «Κύκνο» παροπλισμένο στην προβλήτα του λιμανιού του Βόλου, το καλοκαίρι του 1977, όταν πήγαμε με τους αθλητές του Ναυτικού Ομίλου Λίμνης  για κάποιο διασυλλογικό πρωτάθλημα και ρίγησα.  Ο νους μου γύρισε αμέσως σαν κινηματογραφική ταινία προς τα παλιά, στα παιδικά μου χρόνια, τότε που το περιμέναμε καθημερινά τους καλοκαιρινούς μήνες όλα τα παιδιά με αγωνία, στις «Κουκουναριές».
     Θυμάμαι ότι είχα μείνει για πολύ ώρα εκεί αποσβολωμένος, παρατηρώντας και αναπολώντας το θρυλικό καράβι, όταν το δυνατό σφύριγμα ενός άλλου πλοίου που απέπλεε από το Βόλο για το λιμάνι της Σκιάθου με προσγείωσε στη σύγχρονη πραγματικότητα…
     Ευχής έργο θα ήταν αν μετά τη δημοσίευση του άρθρου του Νίκου Γριπονησιώτη με τις αναμνήσεις του «Κύκνου» από το λιμάνι της Χαλκίδας στο περιοδικό «Νεφούρια» που εκδίδει το βιβλιοπωλείο «Διάμετρος», αλλά και του παρόντος σημειώματος για το λιμάνι της Λίμνης, μαζευτούν και άλλα στοιχεία μαζί με φωτογραφικό υλικό από τα υπόλοιπα λιμάνια που προσέγγιζε το «Κύκνος» , ώστε να αποτελέσουν ένα αυτοτελές βιβλίο που θα αφορά στην ιστορία και στις θαλασσινές περιπέτειες του αξέχαστου αυτού βαποριού.
    
Λιμάνι Λίμνη Ευβοίας. Αποβίβαση επιβατών
(ΦΩΤΟ: Γιαν. Μπλουκίδης).

 Λίγα ιστορικά του πλοίου
       Ο «Κύκνος» ήταν το ποστάλι που διαδέχθηκε τη θρυλική προπολεμική «Βασιλική» των Ριτσωναίων, εκτελώντας για μεγάλο χρονικό διάστημα την ακτοπλοϊκή γραμμή του Βόρειου Ευβοϊκού Κόλπου. Ναυπηγήθηκε σαν θαλαμηγός (τα λεγόμενα εκείνη την εποχή  Λόρδικα), την περίοδο του μεσοπολέμου στα ναυπηγεία της Φιλαδέλφειας των ΗΠΑ, για λογαριασμό του τότε δημάρχου της Νέας Υόρκης Λαγκουάρδια.
       Ήταν 995 κόρων και διέθετε δύο μηχανές ΜΠΕΣΕΜΕΡ. Κατά τη διάρκεια του Β παγκόσμιου πολέμου το μεταφέρουν στην ανατολική Ασία, σαν βοηθητικό πλοίο στις επιχειρήσεις του Ειρηνικού. Μετά τον πόλεμο επιστρέφει στην  Αμερική απ΄ όπου το 1947 έρχεται στην Ελλάδα φορτωμένο με  «αγαθά» της λεγόμενης Αμερικάνικης βοήθειας. Στη συνέχεια το βγάζουν σε πλειστηριασμό στον Πειραιά και το αγοράζει ο εφοπλιστής Κολοκοτρώνης ο οποίος αφού το επισκευάζει του βάζει και δύο νέες μηχανές τύπου ΜΑΝ που έδωσαν στο σκάφος ταχύτητα 16 μιλίων των ώρα και το δρομολόγησε στη γραμμή Χαλκίδα-Λίμνη- Λουτρά Αιδηψού, άγιος Κων/νος Βόλος.
      Όταν όμως εγκαινιάζεται η καινούργια γραμμή των φέρυ μπώουτ Αρκίτσας – Αιδηψού και μειώνεται δραστικά η κίνηση με τον «Κύκνο», η εταιρεία αποφασίζει να επεκτείνει το δρομολόγιο του και στις Βόρειες Σκιάθο- Σκόπελο- Αλόννησο, ενώ κάποιες φορές έκανε και το δρομολόγιο Σκύρου- Παραλία Κύμης. Αποσύρθηκε το 1974….
       Το πλήρωμα του αποτελείτο από τους πλοίαρχο, υποπλοίαρχο, πρώτο μηχανικό, έναν ηλεκτρολόγο, άλλους πέντε βοηθούς μηχανής, τέσσερις ναύτες, ένα λοστρόμο, ένα λογιστή, τρεις καμαρότους, τροφοδότη, μάγειρο, παραμάγειρο και λαντζιέρη. Συνολικά 23 ναυτικοί.

     Ο πλοίαρχος της τελευταίας δεκαετίας ήταν ο Κυριάκος Μαστροκόλιας από το Πορτοχέλι της Ερμιόνης και πρώτος μηχανικός επί δεκαεπτά συνεχόμενα χρόνια ο Λιμνιώτης Νικόλαος Ταγάρας (γόνος μεγάλης ναυτική οικογένειας και αδελφός του άλλοτε δημάρχου Λίμνης αείμνηστου, Σωτήρη Ταγάρα) τον οποίο ευχαριστούμε ιδιαιτέρως αφού μας έδωσε όλες τις παραπάνω πληροφορίες που αφορούν την ιστορία του σκάφους, αλλά και τη φωτογραφία του «Κύκνου» στο λιμάνι της Σκιάθου.

Το Περί Αλός προτείνει:

ΛΙΜΝΗ ΕΥΒΟΙΑΣ 
Ένας παραδοσιακός ναυτότοπος. 
Πιέσατε ΕΔΩ




Τρίτη, 2 Ιουνίου 2020

Σαλιγκάρια που ακούν, ψάρια με μουστάκια, δολοφονικές γαρίδες, ψαρομαντική…



Σαλιγκάρια που ακόυν, ψάρια με μουστάκια, δολοφονικές γαρίδες, ψαρομαντική... μια ποικιλία θεμάτων για τους θαλάσσιους οργανισμούς στην αρχαιότητα 
Περί Αλός

Αγαπητοί φίλοι σας προτείνουμε για το καλοκαίρι ποικίλα θέματα του Περί Αλός για τους θαλάσσιους οργανισμούς τα οποία μπορείτε να απολαμβάνετε και στη σελίδα μας στο facebook.
Ρίξτε μια ματιά σε ορισμένα που έχουμε αναρτήσει από το 2019:

Ακούν και μυρίζουν τα θαλάσσια σαλιγκάρια; Ο Αριστοτέλης λέει για το είδος νηρείτη: Όσοι ψαρεύουν νηρίτες δεν  τους  πλησιάζουν ποτέ προς την κατεύθυνση του ανέμου , όταν προσπαθούν να τους πιάσουν, ούτε μιλούν, αλλά μένουν εντελώς σιωπηλοί πιστεύοντας ότι και μυρίζουν και ακούν. Κι αν κάποιος μιλήσει, λένε, οι νηρίτες προσπαθούν να φύγουν.

«Καὶ τοὺς νηρείτας δ' οἱ θηρεύοντες οὐ κατὰ πνεῦμα προσιόντες θηρεύουσιν, ὅταν θηρεύσωσιν αὐτοὺς εἰς τὸ δέλεαρ, οὐδὲ φθεγγόμενοι ἀλλὰ σιωπῶντες ὡς ὀσφραινομένων καὶ ἀκουόντων· ἐὰν δὲ φθέγγωνται, φασὶν ὑποφεύγειν αὐτούς» (Αριστοτέλους, Των περί τα ζώα ιστοριών, Δ, 535a).
ΦΩΤΟ: Νηρείτης το είδος Nerita melanotragus (κοινώς μαυρονηρίτης). Simon Grove


Γνωρίζετε ότι οι σπόγγοι φιλοξενούν τόσα πολλά και διαφορετικά πλάσματα ώστε έχουν περιγραφεί ως «βιολογικά ξενοδοχεία»; Αυτό ήταν γνωστό από την αρχαιότητα. Ο Αριστοτέλης έγραψε:
«Ο σπόγγος παρέχει στέγη σε ζώα μέσα του, σκουλήκια και άλλα πλάσματα, που, όταν ξεκολλήσει, καταβροχθίζονται από τα μικρά πετρόψαρα όπως και τα υπόλοιπα της ρίζας του˙ αν ο σπόγγος σπάσει, ξαναφυτρώνει πάλι από το κομμάτι που απόμεινε και αναπληρώνεται».
Αρχαίο κείμενο:
«Τρέφει δ' ἐν ἑαυτῷ ζῷα, ἕλμινθάς τε καὶ ἕτερ' ἄττα, ἃ κατεσθίει, ὅταν ἀποσπασθῇ, τὰ ἰχθύδια τὰ πετραῖα, καὶ τὰς ῥίζας τὰς ὑπολοίπους· ἐὰν δ' ἀπορραγῇ, φύεται πάλιν ἐκ τοῦ καταλοίπου καὶ ἀναπληροῦται» (Αριστοτέλους, Των Περί τα Ζώα Ιστοριών, 5. 548b).

ΦΩΤΟ: Art
https://www.flickr.com/photos/artour_a/


Ποια ψάρια έχουν μουστάκια?
«Τα ψάρια που ζούνε στον πυθμένα ή σε σκοτεινό περιβάλλον (χρωματισμένο ή θολό νερό) έχουν μουστάκια περιμετρικά από το στόμα. Αυτές οι προσθετικές αποφύσεις είναι αισθητήρια όργανα που ενισχύουν κάποιες αισθήσεις όπως της αφής, δρώντας συμπληρωματικά ή μερικές φορές αντικαθιστώντας εντελώς την όραση επιτρέπουν στο ψάρι να ανίχνευση πιθανές πηγές τροφής. Στα ψάρια με μουστάκια ανήκουν πολλά είδη γατόψαρων κάθε σχήματος και μεγέθους».
ΠΗΓΗ: ΓΚΟΥΜΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ, ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΘΗΛΑΣΤΙΚΩΝ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ (Σ.ΤΕ.Γ.) ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ & ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ, ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, Μεσολόγγι 2016, σελ.49.


ΦΩΤΟ: Larry Bozka
https://www.flickr.com/photos/28955173@N07/


Παράξενο κι όμως αληθινό! Το ψάρι παπαγάλος της οικογένειας των σκαριδών ζει σε διάφορες τροπικές θάλασσες της γης. Πολλοί από εσας γνωρίζετε ότι τρέφεται με κοράλλια ή με πόση επιμονή και υπομονή προσπαθεί να σπάσει το κέλυφος μιας αχιβάδας για να τραφεί με το εσωτερικό της. Αυτό όμως που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι το γεγονός ότι αφού καταπιεί τα θρυμματισμένα κοράλλια, αποβάλλει ό,τι περισσεύει με τη μορφή λευκής άμμου. Έτσι συμβάλλει, τρόπο τινά, στη δημιουργία αυτών των υπέροχων λευκών αμμουδιών που θαυμάζουμε στις τροπικές παραλίες!
Ορισμένα είδη μπορούν να ζήσουν μέχρι και 20 χρόνια χωρίς να φθαρούν τα δόντια τους.


Για περισσότερα παρακολουθείστε το βίντεο στον παρακάτω σύνδεσμο:
https://www.scientificamerican.com/video/parrot-fish-poop-makes-beautiful-beaches/
ΦΩΤΟ: Demos Thanos
https://www.flickr.com/photos/64413038@N06/albums


Τι είναι τούτο καλέ; Ζει στη θάλασσα; Κι όμως…
Αυτό είναι βραδύπορο! Τα Βραδύπορα (Tardigrada) είναι μικροσκοπικά, αρθρωτά ζώα, συγγενικά με τα Αρθρόποδα. Περιγράφηκαν για πρώτη φορά το 1773 από τον Γερμανό ζωολόγο Γιόχαν Εφραίμ Γκαίζε ως «kleiner Wasserbär» (μικρές αρκούδες του νερού). Το μέγεθός τους ποικίλει από 0,05 mm. (προνύμφες) έως 1,5 χιλιοστό (ενήλικα). Ζουν παντού! Από τις κορυφές των Ιμαλαϊων έως και 4.000 μέτρα κάτω από τη θάλασσα! Έχουν εξαιρετική αντοχή σε όλες τις συνθήκες όπως από το απόλυτο μηδέν μέχρι και στους 151 °C. Μπορούν να αντέξουν χίλιες φορές περισσότερη ακτινοβολία από όλα τα άλλα ζώα, και να ζήσουν σχεδόν μια δεκαετία χωρίς νερό καθώς και σε κενό όπως αυτό του διαστήματος.


Περισσότερα (στην αγγλική) στους ακόλουθους συνδέσμους: https://www.nytimes.com/2015/09/08/science/the-tardigrade-water-bear.html
https://www.amnh.org/explore/news-blogs/on-exhibit-posts/tough-tardigrades
Βίντεο: https://youtu.be/mkom1gCkovU
ΦΩΤΟ: © Eye of Science/Science Source


Τι εικονίζεται στη φωτογραφία;
Αυτό που βλέπετε, φίλοι μου, είναι ένα από τα 500 είδη ολοθούριου, (Holothuroidea), εν πολλοίς γνωστό ως «αγγούρι της θάλασσας». Ζει μέσα στην άμμο ή σε ρωγμές βράχων αλλά και σε κοραλλιογενείς υφάλους. Έχουν την εξαιρετική ικανότητα να αναπλάθουν μέρη του σώματός τους, τα οποία μερικές φορές αποκόπτουν για λόγους άμυνας. Τρέφονται γενικά με απόβλητα (νεκρή και αποσυντιθέμενη οργανική ύλη που βρίσκεται στη θάλασσα, στη λάσπη του βυθού). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα θαλασσινά αγγούρια καταπίνουν ολόκληρη τη λάσπη του βυθού!
Το ολοθούριο χρησιμοποιείται για τις θεραπευτικές του ιδιότητες (κυρίως στη Μαλαισία και την Ινδονησία). Από αυτό φτιάχνουν επίσης λάδια, κρέμες και καλλυντικά ενώ ερευνάτε η χρήση του και στην θεραπεία της ελονοσίας.
Αυτό που βλέπεται στη φωτογραφία είναι το στόμα του, το οποίο περιβάλλεται από 10-30 στοματικές κεραίες (τροποποιημένοι βαδιστικοί ποδίσκοι) που μπορούν να τραβηχτούν στο εσωτερικό της σωματικής κοιλότητας και ενίοτε βοηθάνε στη μετακίνηση του ζώου.


ΦΩΤΟ: Wikipedia.org

Ψαρο-μαντική!
[..υπάρχει ένα χωριό στη Λυκία, ανάμεσα στα Μύρα και στη Φελλό, με το όνομα Σούρα, όπου υπάρχουν άνθρωποι αφοσιωμένοι στη μαντική με τα ψάρια, και γνωρίζουν τι σημαίνει η άφιξη των ψαριών που έχουν καλέσει και η αναχώρησή τους, τι σημαίνει το να μην υπακούουν, καθώς και τι υποδηλώνει η άφιξη πολλών. Θα ακούσετε εκείνες τις προφητείες των σοφών όταν ένα ψάρι πηδά πάνω απ’ το νερό ή επιπλέει ερχόμενο απ’ τον βυθό κι όταν δέχεται την τροφή δεν την δέχεται].
«…καὶ κώμην τινὰ Λυκιακὴν μεταξὺ Μύρων καὶ Φελλοῦ, Σοῦρα ὄνομα, ἐν ᾗ μαντεύονταί τινες ἐπ᾽ ἰχθύσι καθήμενοι, καὶ ἴσασιν ὅ τι καὶ νοεῖ ἥ τε ἄφιξις αὐτῶν κληθέντων καὶ ἡ ἀναχώρησις, καὶ ὅταν μὴ ὑπακούσωσι τί δηλοῦσι, καὶ ὅταν ἔλθωσι πολλοὶ τί σημαίνουσιν. ἀκούσει δὲ τὰ μαντικὰ τῶν σοφῶν ταῦτα καὶ πηδήσαντος ἰχθύος καὶ ἀναπλεύσαντος ἐκ βυθοῦ καὶ τροφὴν προσεμένου καὶ αὖ πάλιν μὴ λαβόντος» (Αιλιανού, Περί Ζώων ιδιότητος, Η, 5)

ΦΩΤΟ: Stan Lupo https://www.flickr.com/photos/45340210@N05/albums


Οι λύκοι είναι πιστοί σύντροφοι των ψαράδων; Τι μας λέει ο Αιλιανός (2ος - 3ος αι. μ.Χ.):
Στην περιοχή του Κωνώπιου, όπως λέγεται, είναι περιοχή κοντά στη Μαιώτιδα λίμνη (σ.σ. Αζοφική Θάλασσα), οι λύκοι είναι πιστοί σύντροφοι των ψαράδων και των θαλασσινών, αν τους δεις δεν πιστεύεις πως διαφέρουν από τους οικόσιτους σκύλους. Εφόσον τούτοι οι λύκοι παίρνουν μερίδιο από την ψαριά, ισχύει συνθήκη ειρήνης και φιλίας ανάμεσα σε αυτούς και τους ψαράδες. Ειδεμή, οι λύκοι σκίζουν και καταστρέφουν τα δίχτυα και, επειδή δεν τους έδωσαν μερίδιο, κάνουν ζημιά στους ψαράδες.
ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
«Περὶ τὸ Κωνώπιον οὕτω καλούμενον ῾χῶρος δὲ ἄρα τῆς Μαιώτιδός ἐστἰ τοῖς ἀσπαλιευταῖς τε καὶ θαλαττουργοῖς ἀνδράσιν οἱ λύκοι πιστῶς παραμένουσι, καὶ εἰ θεάσαιο, οὐκ ἂν εἴποις αὐτοὺς κυνῶν οἰκουρούντων διαφέρειν. ἐὰν μὲν οὖν ἀπολάχωσι τῆς ἄγρας τῆς θαλαττίου μοίρας οἵδε οἱ λύκοι, εἰρηναῖα αὐτοῖς πρὸς τοὺς ἁλιέας καὶ ἔνσπονδά ἐστιν• εἰ δὲ μή, διαξαίνουσιν αὐτῶν τὰ δίκτυα καὶ ἀφανίζουσι, καὶ ἔδοσαν ὑπὲρ τῆς σφετέρας ἀμοιρίας ζημίαν οἱ λύκοι αὐτοῖς» (Αιλιανός, Περί ζώων ιδιότητος, ΣΤ 65).

Photo by Guillaume Mazille, Courtesy of raincoast.org


Ο Αριστοτέλης λέει: υπάρχουν επίσης και θαλάσσιες σαρανταποδαρούσες, παραπλήσιες στην εμφάνιση με τις χερσαίες αλλά λίγο μικρότερες σε μέγεθος. Εμφανίζονται σε βραχώδη μέρη. Είναι πιο κόκκινες, έχουν περισσότερα πόδια και πιο λεπτά από τις χερσαίες. Όπως και τα θαλάσσια φίδια δεν συναντώνται σε πολύ βαθιά νερά.
«Εἰσὶ δὲ καὶ σκολόπενδραι θαλάττιαι, παραπλήσιαι τὸ εἶδος ταῖς χερσαίαις, τὸ δὲ μέγεθος μικρῷ ἐλάττους• γίνονται δὲ περὶ τοὺς πετρώδεις τόπους. Τὴν δὲ χροιάν εἰσιν ἐρυθρότεραι καὶ πολύποδες μᾶλλον καὶ λεπτοσκελέστεραι τῶν χερσαίων. Οὐ γίνονται δ' οὐδ' αὗται, ὥσπερ οὐδ' οἱ ὄφεις, ἐν τοῖς βαθέσι σφόδρα» (Αριστοτέλης, Των περί τα ζώα ιστοριών Β, 14).
Αν και η θαλάσσια σαρανταποδαρούσα ή ο πολύχαιτος (Hermodice carunculata) φαίνεται αβλαβής για τον άνθρωπο εντούτοις χρειάζεται προσοχή. Δεν πρέπει αυτό το πλασματάκι να το αγγίζουμε. Οι πλαϊνές τρίχες μπορούν να διαπεράσουν το ανθρώπινο δέρμα εγχύοντας μια ισχυρή νευροτοξίνη η οποία προκαλεί έντονο ερεθισμό και αίσθηση καψίματος. Το τσίμπημα μπορεί να προκαλέσει ναυτία και ζάλη.



Το ξέρατε αυτό για την θαλασσία σκολόπενδρα; Τι μας λέει ο Αριστοτέλης:
«Η αποκαλούμενη σκολόπενδρα, αφού καταπιεί το αγκίστρι, γυρνάει τα μέσα έξω μέχρι ν’ αποβάλλει το αγκίστρι˙ έπειτα, γυρνάει πάλι το έξω μέσα. Οι σκολόπενδρες πηγαίνουν σε τσικνισμένα πράγματα όπως και οι χερσαίες. Δεν δαγκώνουν με το στόμα, αλλά φαίνεται πως τσιμπούν με όλα το σώμα, όπως οι ονομαζόμενες κνίδες».
ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
«Ἣν δὲ καλοῦσι σκολόπενδραν, ὅταν καταπίῃ τὸ ἄγκιστρον, ἐκτρέπεται τὰ ἐντὸς ἐκτός, ἕως ἂν ἐκβάλῃ τὸ ἄγκιστρον• εἶθ' οὕτως εἰστρέπεται πάλιν ἐντός. Βαδίζουσι δ' αἱ σκολόπενδραι πρὸς τὰ κνισώδη, ὥσπερ καὶ αἱ χερσαῖαι. Τῷ μὲν οὖν στόματι οὐ δάκνουσι, τῇ δ' ἅψει καθ' ὅλον τὸ σῶμα, ὥσπερ αἱ καλούμεναι κνῖδαι» (Αριστοτέλης, . Των Περί τα Ζώα Ιστοριών, Βιβλίο 9ο, κεφ 36.)

ΦΩΤΟ: mauro mainardi
https://www.flickr.com/photos/46288403@N02/


Γαρίδα μάντις -παγώνι (peacock mantis shrimp) ή γαρίδα μαντις-κλόουν (clown mantis shrimp) όπως και να την πείτε είναι μια πανέμορφη αλλά δολοφονική γαρίδα!
Η γαρίδα αυτή φέρει την επιστημονική ονομασία Odontodactylus scyllarus και αποτελεί ένα από τα 400 περίπου είδη της γαρίδας μάντις. Ζει στις θάλασσες του Ινδικού και του Ειρηνικού Ωκεανού. Το μήκος της κυμαίνεται από τα 3-18 εκ. Τρέφεται με γαστερόποδα , καρκινοειδή και δίθυρα. Θα συντρίψει επανειλημμένα τη λεία της μέχρι να αποκτήσει πρόσβαση στον μαλακό ιστό για κατανάλωση. Η γροθιά της είναι η ταχύτερα καταγεγραμμένη γροθιά οποιουδήποτε ζώντος ζώου. Μπορεί να προκαλέσει χτυπήματα που διαρκούν μόνο μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου, με επιτάχυνση άνω των 105 m s-2 και ταχύτητες άνω των 20 m s-1. Το χτύπημα της είναι ικανό να σπάσει το γυαλί του ενυδρείου.


Στο σύνδεσμο που παραθέτουμε μπορείτε να δείτε ένα video στο οποίο αναλύεται ο τρόπος που ρίχνει γροθιά το είδος γαρίδα μάντις.
https://youtu.be/DtNAqK_V-lg ενώ στον παρακάτω σύνδεσμο περισσότερες πληροφορίες (στην αγγλική) για όσους ενδιαφέρονται για μελέτη σχετικά με τα χτυπήματά της..
http://jeb.biologists.org/content/208/19/3655.full
ΦΩΤΟ: prilfish
https://www.flickr.com/photos/silkebaron/


Ο ναυτίλος (Nautilus belauensis) είναι πολύ σημαντικός για την επιστήμη της παλαιοντολογίας, καθώς βοηθά στη χρονολόγηση των στρωμάτων, στα οποία εντοπίζεται ως απολίθωμα. Έχει ενδιαφέρον να διαβάσουμε τι έγραψε για το συγκεκριμένο μαλάκιο ο συγγραφεύς Αιλιανός (1ος -2ος αι. μ.Χ.):
Ο ναυτίλος είναι κι αυτός πολύποδο αλλά έχει ένα όστρακο. Ανεβαίνει στην επιφάνεια γυρνώντας το όστρακο ανάποδα, για να μην πάρει μέσα αλμυρό νερό και βουλιάξει αμέσως. Επιπλέοντας στα κύματα, όταν είναι γαλήνη και νηνεμία, στρέφει το όστρακο ύπτιο (που επιπλέει σαν βάρκα), και βγάζοντας δύο πλοκάμια, ένα από εδώ κι ένα από εκεί, τα κινεί απαλά και κωπηλατεί προωθώντας το σύμφυτο πλεούμενό του. Αν φυσάει απλώνει περισσότερο αυτά που μέχρι τώρα ήταν κουπιά και τα χρησιμοποιεί σαν δοιάκι, σηκώνει κι άλλα πλοκάμια, που ανάμεσα τους φύεται λεπτότατος υμένας, τον απλώνει και τον χρησιμοποιεί σαν πανί.
«Ὁ δὲ ναυτίλος πολύπους ἐστὶ καὶ αὐτός, καὶ κόγχην μίαν ἔχει. ἀναπλεῖ μὲν οὖν τὴν κόγχην στρέψας περὶ τὰ κάτω, ἵνα μὴ τῆς ἅλμης ἀρύσηται καὶ ὠθήσῃ αὖθις αὑτόν• γενόμενος δὲ ἐπὶ τοῖς κύμασιν, ὅταν μὲν ᾖ γαλήνη καὶ εἰρήνη πνευμάτων, στρέφει τὴν κόγχην ὑπτίαν ῾ἣ δὲ ἐπιπλεῖ δίκην πορθμίδοσ᾽ καὶ παρεὶς δύο πλεκτάνας ἐντεῦθέν τε καὶ ἐκεῖθεν καὶ ὑποκινῶν ἡσυχῆ ἐρέττει τε καὶ προωθεῖ τὴν συμφυῆ ναῦν. εἰ δὲ εἴη πνεῦμα, τοὺς ἐρετμοὺς μὲν τοὺς τέως προτείνας μακροτέρους οἴακας ἐργάζεται, ἄλλας δὲ ἀνατείνας πλεκτάνας, ὧν μέσος χιτών ἐστι λεπτότατος, τοῦτον διαστήσας ἱστίον αὐτὸν ἀποφαίνει.» (Αιλιανού, Περί Ζώων Ιδιότητος Θ’ 34) .


ΦΩΤΟ: Stephen Moehle
https://www.flickr.com/photos/stephenmoehle/


Η αμοιβάδα, ο γνωστός μονοκύτταρος οργανισμός, ανακαλύφθηκε το 1755 από τον Γερμανό φυσιοδίφη, εντομολόγο και ζωγράφο μινιατούρων August Johann Rösel von Rosenhof. Την ανακάλυψή του ονόμασε «Μικρό Πρωτέα» ("der kleine Proteus"). Οι πρώτοι φυσιοδίφες αναφέρονταν στην αμοιβάδα ως Proteus animalcule, δίνοντάς της το όνομα του Πρωτέα, του θεού της ελληνικής μυθολογίας, ο οποίος άλλαζε μορφές. Το όνομα για το γένος «Amiba» δόθηκε το 1822 από τον Γάλλο φυσιοδίφη Jean Baptiste Bory de Saint-Vincent, από την ελληνική λέξη «αμοιβή», που σημαίνει αλλαγή. Το 1830 ο Γερμανός φυσιοδίφης C. G. Ehrenberg υιοθέτησε τον όρο αυτό για το γένος στην δική του ταξινόμηση για τα μικροσκοπικά είδη αλλάζοντας τον σε «Amoeba» όπου και τελικώς επικράτησε.


ΦΩΤΟ: Proyecto Agua
https://www.flickr.com/photos/microagua/


Τα σιφωνοφόρα είναι τάξη διάφανων/ημιδιάφανων θαλάσσιων πλαγκτονικών αποικιακών υδροζώων, τού φύλου κνιδόζωα, που έχουν ωραιότατες ιριδίζουσες ανταύγειες και είναι ευρύτατα διαδεδομένα στις θερμές, κυρίως, θάλασσες. Ένα διάσημο είδος της τάξης των σιφωνοφόρων είναι η θανατηφόρα πορτογαλική «Man OWar» (Physalia physalis). Τα δηλητηριώδη μακριά της πλοκάμια παράγουν ένα οδυνηρό τσίμπημα , το οποίο είναι δηλητηριώδες και αρκετά ισχυρό για να σκοτώσει τα ψάρια ή (σπάνια) τους ανθρώπους.


Όσοι φίλοι ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερα για τα σιφωνοφόρα υδρόζωα των ελληνικών θαλασσών μπορούν να διαβάσουν σχετική διατριβή εδώ: http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/0218#page/20/mode/2up
ΦΩΤΟ: Matthew Beziat
https://www.flickr.com/photos/109690096@N08/


Καταπίνει ο ερωδιός ολόκληρα τα στρείδια; Ας διαβάσουμε τι περιγράφει ο αρχαίος συγγραφεύς Αιλιανός:
Ο Ερωδιός είναι δεινός στο να τρώει στρείδια, τα οποία καταπίνει κλειστά, όπως οι πελεκάνοι τις αχηβάδες. Στον λεγόμενο πρόλοβο τα ζεσταίνει λίγο και τα κρατάει εκεί, εκείνα ανοίγουν υπο την επίδραση της θερμότητας κι όταν το καταλάβει ο ερωδιός, ξαναβγάζει τα όστρακα, αλλά συγκρατεί τη σάρκα και τρέφεται με το να καταναλώνει ολόκληρο, χάρη στην πεπτική του ικανότητα, οτιδήποτε μπει μέσα του.
ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
«ὁ ἐρωδιὸς τὰ ὄστρεα ἐσθίειν δεινός ἐστι, καὶ μεμυκότα αὐτὰ καταπίνει, ὥσπερ οὖν οἱ πελεκᾶνες τὰς κόγχας. καὶ ἐν τῷ καλουμένῳ πρηγορεῶνι ὑποθερμαίνων ὁ ἐρωδιὸς φυλάττει τὰ ὄστρεα: τὰ δὲ ὑπὸ τῆς ἀλέας διίσταται, καὶ ἐκεῖνος αἰσθανόμενος τὰ μὲν ὄστρακα ἀνεμεῖ, φυλάττει δὲ τὴν σάρκα, καὶ ἔχει τροφὴν ἀναλίσκων τῇ τῆς πέψεως δυνάμει τὸ ἔσω παρελθὸν ὁλόκληρον». (Αιλιανού, Περί Ζώων Ιδιότητος Ε’ 35).


Στη φωτογραφία εικονίζεται ερωδιός που τρώει καβούρι στο Rappahannock River in Water View, Virginia.
ΦΩΤΟ: Coleman Sheehy Jr


[Οι κροκόδειλοι παραμονεύουν εκείνους που υδρεύονται από τον Νείλο, με τον εξής τρόπο. Σκεπάζονται με φρύγανα, έτσι που να μπορούν να βλέπουν απ’ ανάμεσα, και κολυμπουν κρυμμένοι από κάτω τους. Έρχονται οι άνθρωποι κουβαλώντας υδρίες, σταμνιά ή λαγήνια. Έπειτα, καθώς τραβούν νερό, αναδύονται από τα φρύγανα, πηδούν στην όχθη, τους αρπάζουν με μεγάλη βία και τους τρώνε.
ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
«Ἐλλοχῶσιν οἱ κροκόδειλοι τοὺς ὑδρευομένους ἐκ τοῦ Νείλου τὸν τρόπον τοῦτον. φρύγανα ἑαυτοῖς ἐπιβαλόντες καὶ δι᾽ αὐτῶν ἐμβλέποντες εἶτα ὑπονέουσι τοῖς φρυγάνοις. οἳ δὲ ἀφικνοῦνται κεράμια ἢ κάλπεις ἢ πρόχους κομίζοντες. εἶτα ἀρυτομένους αὐτοὺς ὑπεκδύντες τῶν φρυγάνων καὶ τῇ ὄχθῃ προσαναπηδήσαντες ἁρπαγῇ βιαιοτάτῃ συλλαβόντες ἔχουσι δεῖπνον».
(Αιλιανού, Περί Ζώων Ιδιότητος Ε’ 23).


ΦΩΤΟ Nephentes Phinena
httpswww.flickr.comphotosnephentes


Κινδυνεύει να εξαφανιστεί ο καρχαρίας προσκυνητής (Cetorhinus maximus), γνωστός και ως παπάς ή σαπουνάς. Η παρουσία του σε παράκτιες περιοχές της Μεσογείου είναι γνωστή από παλαιά, αποτελεί δε το μεγαλύτερο καρχαρία στην περιοχή. Οι παλαιότερες καταγραφές του, σε βάση δεδομένων της Ιταλίας, αναφέρονται από το έτος 1765. Απαντάται σε όλη τη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών θαλασσών. Πρόκειται για είδος που πραγματοποιεί εκτεταμένες μεταναστεύσεις. Η δίαιτά του περιλαμβάνει κωπήποδα, προνύμφες δεκαπόδων και αβγά ψαριών, τα οποία διηθεί από τη στήλη του νερού. Δεν έχει επιθετική συμπεριφορά.
Στη Μεσόγειο και στις ελληνικές θάλασσες ο καρχαρίας προσκυνητής δεν αποτελεί αλίευμα-στόχο, ωστόσο κινδυνεύει από τις τυχαίες συλλήψεις του σε αλιευτικά εργαλεία (όπως στατικά ή συρόμενα δίχτυα, παραγάδια κλπ) και την παράνομη εκφόρτωση και εμπορία του. Μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009 καταγράφηκαν 2 περιπτώσεις εκφορτώσεων μεγάλων ατόμων (με μήκος άνω των 7 μ. και βάρος 2,1 και 2,4 τόνων) στην ιχθυόσκαλα του Κερατσινίου (Μεγαλοφώνου αδημ. δεδομένα). Μια άλλη απειλή για τον καρχαρία προσκυνητή είναι η υποβάθμιση των παράκτιων περιοχών και η ρύπανση.
ΠΗΓΗ: Περσεφόνη Μεγαλοφώνου, Το Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας, Επιμέλεια έκδοσης: Α. Λεγάκις, Π. Μαραγκού, Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία, Αθήνα 2009, σελ. 57-58.
ΦΩΤΟ: Greg Skomal / NOAA Fisheries Service. https://www.fisheries.noaa.gov/


Γράφει ο Αιλιανός: Το δελφίνι θεωρείται ότι αγαπά τους συντρόφους του κι ιδού η απόδειξη. Η Αίνος είναι μια πολη στη Θράκη. Έτυχε, λοιπόν, να πιαστεί ένα δελφίνι και να πληγωθεί, όχι όμως θανάσιμα, αλλά αιχμάλωτο εξακολουθούσε να ζει. Όταν, λοιπόν, τα ελεύθερα δελφίνια αισθάνθηκαν το αίμα του που έτρεχε, κατέφθασαν στο λιμάνι όλα μαζί κι άρχισαν να πηδούν και να φέρονται σαν να πρόκειται να κάνουν κάτι όχι καλό. Οι κάτοικοι του Αίνου φοβήθηκαν κι άφησαν ελεύθερο τον αιχμάλωτο. Εκείνα, συνοδεύοντάς τον ως να ήταν συγγενής τους, έφυγαν. Ο άνθρωπος, όμως, σπάνια δέχεται ή επιδεικνύει τέτοια φροντίδα προς συγγενή, άνδρα ή γυναίκα, που δυστυχεί.
ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:
«φιλοίκειον ὁ δελφὶς ζῷον πεπίστευται. καὶ τὸ μαρτύριον, Αἶνός ἐστι πόλις Θρῇσσα. ἔτυχεν οὖν ἁλῶναι δελφῖνα καὶ τρωθῆναι μέν, οὐ μὴν ἐς θάνατον, ἀλλ᾽ ὡς ἔτι βιώσιμα εἶναι τῷ ἑαλωκότι. οὐκοῦν ἐρρύη μὲν αἷμα, ᾔσθοντο δὲ οἱ ἀθήρατοι, καὶ ἀφίκοντο ἐς τὸν λιμένα ἀγέλη, καὶ κατεσκίρτων, καὶ ἦσάν τι δρασείοντες οὐκ ἀγαθόν. οἱ τοίνυν Αἴνιοι ἔδεισαν καὶ ἀφῆκαν τὸν ἑαλωκότα. καὶ ἐκεῖνοι κομισάμενοι ὡς ἕνα τῶν κηδεστῶν ᾤχοντο ἀπιόντες. σπανίως δὲ ἄνθρωπος ἢ οἰκείῳ δυστυχήσαντι ἢ οἰκείᾳ κοινωνὸς σπουδῆς καὶ φροντίδος».
(Αιλιανού, Περί Ζώων Ιδιότητος Ε’ 6).


ΦΩΤΟ: konclave


Έχετε αναρωτηθεί, όσοι ασχολείστε με την αλιεία, τι θα κάνατε αν πιάνατε κατά λάθος μια χελώνα; Το ξέρετε ότι αν κάποια χελώνα δείχνει νεκρή, υπάρχει πιθανότητα να είναι ζωντανή αλλά να έχει πέσει σε κώμα; Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε αυτό το ζώο; Το εγχειρίδιο που ακολουθεί έχει σκοπό να σας βοηθήσει να μάθετε σημαντικές πληροφορίες γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Κατεβάστε το pdf ΕΔΩ


ΦΩΤΟ: Greenpeace India


Τι είναι αυτό το παράξενο πλάσμα; Είναι θαλάσσιο αγγούρι του γένους Enypniastes. Συγκεκριμένα πρόκειται για το είδος Enypniastes eximia. Κυμαίνεται σε μέγεθος από 11 έως 25 εκατοστά. Μπορεί να βρεθεί σε ολόκληρη την υφήλιο σε πολλές διαφορετικές περιοχές κυρίως στη βενθική ζώνη του ωκεανού. Τρέφεται με βενθικά ιζήματα τα οποία σπρώχνει με τα πλοκάμια του στο στόμα του.


Στον ακόλουθο σύνδεσμο θα δείτε σε βίντεο πανέμορφα θαλάσσια αγγούρια χορευτές με τελευταίο το συγκεκριμένο είδος. Προτείνουμε να βάλετε τον ήχο να απολαύσετε τη χαλαρωτική μουσική https://youtu.be/_R_2P4V3Kyg
Image: Larry Madin / AP


Ο Αριστοτέλης ονομάζει «ανθό» τον αδένα του μαλακίου που περιέχει τη βαφή της θαλασσινής πορφύρας. Ένδειξη πλούτου, κύρους και ισχύος, ήταν για τους αρχαίους ίσης αξίας με το χρυσάφι. Χιλιάδες κοχύλια όμως χρειάζονταν για να εξαχθούν λιγοστά γραμμάρια της πολύτιμης βαφής. Δημιουργήθηκαν έτσι απομιμήσεις της από φθηνότερα χρωστικά, ζωικής ή φυτικής προέλευσης, με τη βαφική μέθοδο του βρασμού με χρήση προστυμμάτων. Αντίθετα, η πορφύρα, όπως και το ινδικό, είναι βαφές αναγωγής και δεν αναλύονται στο νερό. Χρωστικά υποκατάστατα της πορφύρας ήταν το ριζάρι, η άγχουσα, το φύκι, οι λειχήνες, τα μούρα, το κρεμέζι και η κοχενίλλη.
ΠΗΓΗ: ΣΟΦΙΑ ΤΣΟΥΡΙΝΑΚΗ, ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΗΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ— Στην ελληνορωμαϊκή Αίγυπτο, Αρχαιολογία, τεύχος 125, Δεκέμβριος 2017, σελ. 64.


Photos Zygi by George Konstantinou


Λέγουν, λοιπόν, οι αρχαίοι για τις πεταλίδες:
Τις πεταλίδες δεν μπορείς να τις ξεκολήσεις από τα βράχια, ακόμα κι αν έχεις τα δάχτυλα του Μίλωνα*…. Όποιος επιχειρεί να αποσπάσει πεταλίδα από τον βράχο που είναι κολλημένη γίνεται καταγέλαστος για τον μόχθο του και προκαλεί θυμηδία. Σε κάθε περίπτωση, του είναι αδύνατον να καταφέρει αυτό που επιθυμεί. Αν αποξυστεί με σιδερένια λεπίδα, αποχωρίζεται τελικά τον βράχο.
«αἱ λεπάδες, οὐκ ἂν αὐτὰς ἀποσπάσειας τῶν πετρῶν, οὐδὲ εἰ λάβοις δακτύλοις τοῖς τοῦ Μίλωνος,... ὅστις δὲ ἐπιχειρεῖ λεπάδα ἀποσπάσαι τῆς πέτρας, ᾗ προσέχεται, γελᾶται μογῶν καὶ παρέχει θυμηδίαν. ἀδυνατεῖ γοῦν ἐγκρατὴς οὗ σπεύδει γενέσθαι. ξυομένη δὲ σιδήρῳ σχίζεται ἀπὸ τῆς πέτρας ὀψέ» (Αιλιανού, Περί ζώων ιδιότητος, ΣΤ’ 55).

*Μίλων ο Κροτωνιάτης, περίφημος παλαιστής από την Μ. Ελλάδα.
ΦΩΤΟ: Selqet
https://www.flickr.com/photos/62921081@N02/




Ακολουθήστε μας στο Facebook.


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...