ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Σάββατο 2 Σεπτεμβρίου 2023

Οι "αμαρτωλές" τορπίλες!

 

Οι «αμαρτωλές» τορπίλες!

Περί Αλός

Του Γεωργίου Απιδιανάκη

Αντιπλοίαρχος Π.Ν.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο Περί Αλός

με την άδεια του συγγραφέως Γ.Α.

 

 Φόρτωση τορπίλης στο υποβρύχιο Παπανικολής.
ΦΩΤΟ: Συλλογή Γ. Μαστρογεωργίου.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένα από τα μυστήρια που περιβάλει τα ελληνικά υποβρύχια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αφορά στον τύπο των τορπιλών με τις οποίες ήταν εξοπλισμένα. Είναι γνωστό ότι το σύνολο των παραγγελιών μετά το 1925 αφορούσε βρετανικές τορπίλες Whitehead του εργοστασίου Weymouth, όμως, δεν είναι σαφής ο ακριβής τύπος τορπιλών κάθε παραγγελίας. Επιπλέον, τα αρχεία τόσο της προπολεμικής όσο και της πολεμικής περιόδου είναι εξαιρετικά περιορισμένα σχετικά με την υπόθεση διαχείρισης των τορπιλών. 


ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑ 1925

Μετά την ανάληψη του Υπουργείου των Ναυτικών από τον Αλέξανδρο Χατζηκυριάκο στην Κυβέρνηση Παπαναστασίου (Μάρτιος 1924) ακολούθησε η παραγγελία δύο υποβρυχίων γαλλικής σχεδίασης τύπου Schneider-Laubeuf de 605tn (ΚΑΤΣΩΝΗΣ) με σκοπό την άμεση ενίσχυση του στόλου. Η ελληνική απαίτηση αφορούσε σε δυνατότητα βολής δέσμης τεσσάρων πρωραίων τορπιλών καθώς και διπλής πρυμναίας δέσμης. Το μικρό μέγεθος των συγκεκριμένων υποβρυχίων επέβαλε την εγκατάσταση των δύο εκ των τεσσάρων απαιτούμενων πρωραίων τορπιλοσωλήνων εξωτερικά του ανθεκτικού σκάφους και μάλιστα με απόκλιση 7ο από το διάμηκες. Για τον ίδιο λόγο, οι δύο πρυμναίοι τορπιλοσωλήνες εγκαταστάθηκαν επίσης εξωτερικά του ανθεκτικού σκάφους με απόκλιση 6ο από το διάμηκες. Οι γωνίες απόκλισης θα αντισταθμίζονταν με προρύθμιση αντίθετης γωνίας γυροσκοπίου στις τορπίλες (γωνία στροφής της τορπίλης μετά τη βολή) ώστε αυτές να ευθυγραμμίζονται με τον άξονα βολής. Στο εσωτερικό του υποβρυχίου εγκαταστάθηκαν δύο πρωραίοι τορπιλοσωλήνες ευθυγραμμισμένοι με το διάμηκες για τους οποίους φέρονταν επιπλέον δύο αμοιβές τορπίλες. Συνολικά δηλαδή έφεραν οκτώ τορπίλες. Η εμβρυική τεχνολογία των τορπιλοσωλήνων καθιστούσε εφικτή μόνο τη ρύθμιση της γωνίας γυροσκοπίου της τορπίλης που βρισκόταν εσωτερικά αυτού. Η αλλαγή της ρύθμισης του βάθους και της ταχύτητας ήταν εφικτή μόνο στον δεξί εσωτερικό τορπιλοσωλήνα κατόπιν «ημιεξολκής» της τορπίλης στο εσωτερικό του σκάφους. Οι τορπιλοσωλήνες είχαν μήκος 7 μέτρα και διάμετρο 55,3εκ. με εσωτερική διαμόρφωση φόρτωσης τορπιλών διαμέτρου 53,3εκ. οπότε εξαιρέθηκαν αυτόματα οι γαλλικές τορπίλες τύπου Whitehead 24V/Μ λόγω ασύμβατων διαστάσεων (μήκος 8,28 μέτρα, διάμετρος 55εκ). Η διάμετρος των 53,3εκ. επελέγη σκόπιμα ώστε τα υποβρύχια να χρησιμοποιούν ίδιες τορπίλες με τα αντιτορπιλικά τύπου ΑΕΤΟΣ (Θηρία) τα οποία έφεραν δύο τριπλούς τορπιλοσωλήνες για τορπίλες 53,3 εκ. 
Το 1925 έλαβε χώρα έρευνα αγοράς για την προμήθεια τορπιλών με προϋπόθεση τη χρήση τους τόσο από υποβρύχια όσο και από αντιτορπιλικά οπότε επελέγησαν βρετανικές τορπίλες Whitehead του εργοστασίου Weymouth από τις οποίες αγοράστηκαν 50τμχ. Tη συγκεκριμένη περίοδο ο μοναδικός τύπος βρετανικών τορπιλών για υποβρύχια που βρισκόταν σε παραγωγή ήταν ο MK-IV αλλά τα επιχειρησιακά του χαρακτηριστικά διέφεραν ελαφρώς από τις τορπίλες της ελληνικής παραγγελίας τα οποία ήταν: 
Ταχύτητα 41κόμβοι: Βεληνεκές: 4000μέτρα
Ταχύτητα 31κόμβοι: Βεληνεκές: 10000μέτρα
Ταχύτητα 28κόμβοι: Βεληνεκές: 8000μέτρα (η ανακολουθία της αύξησης οφείλεται πιθανόν στον μεγαλύτερο χρόνο λειτουργίας)
Κεφαλή Μάχης: 250κιλά τροτύλης
Η συγκεκριμένη προμήθεια αποδείχθηκε ιδιαίτερα περιπετειώδης. Οι τορπίλες παραλήφθηκαν αποσυναρμολογημένες αλλά τα συνοδευτικά τεχνικά εγχειρίδια αποδείχθηκαν εντελώς ανεπαρκή ώστε να υποστηρίξουν τα ανεκπαίδευτα ελληνικά συνεργεία κατά τη συναρμολόγησή τους. Κατόπιν διαβουλεύσεων, ο βρετανικός οίκος συμφώνησε να αποστείλει έναν αρμόδιο τεχνίτη ο οποίος περιορίστηκε στη διαπίστωση της αδυναμίας ενεργοποίησης των τορπιλών στα ελληνικά συνεργεία. Όταν κατόπιν ζητήθηκε από τη βρετανική εταιρία η επιστροφή των τορπιλών στη Μεγάλη Βρετανία και η κανονική ενεργοποίησή τους, η τελευταία το αρνήθηκε επικαλούμενη φόρτο εργασίας! Τελικά οι τορπίλες ενεργοποιήθηκαν με μεγάλη βραδύτητα από ελληνικά συνεργεία αλλά το Ναυτικό ποτέ δεν τις θεώρησε αξιόπιστες. Η σκανδαλώδης ανεπάρκεια των όρων της συμβάσεως προκάλεσε εκείνη την εποχή έντονες αντιπαραθέσεις στο κοινοβούλιο. Δεν είναι τυχαίο που ο Αρχηγός Στόλου του 1940, Υποναύαρχος Επαμεινώνδας Καββαδίας, χαρακτήρισε τις τορπίλες του 1925 ως «αμαρτωλές»! 


Φόρτωση τορπίλης στο Κατσώνης στη Μέση Ανατολή. 
Η απόκλιση του εξωτερικού τορπιλοσωλήνα από το 
διάμηκες είναι εμφανής. ΦΩΤΟ: Συλλογή Γ. Απιδιανάκη.


ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑ 1929

Το 1925 ακολούθησε η αγορά των τεσσάρων υποβρυχίων τύπου Loire-Simonot de 714tn (ΠΡΩΤΕΥΣ) τα οποία προορίζονταν να προσβάλουν το μεγάλο και ισχυρό τουρκικό καταδρομικό μάχης Yavuz. 
Για τον λόγο αυτό το Ναυτικό απαίτησε τη δυνατότητα σχηματισμού δέσμης έξι πρωραίων τορπιλών. Η πρυμναία δέσμη παρέμεινε στις δύο τορπίλες. Οι τορπιλοσωλήνες ήταν όμοιοι των τύπου ΚΑΤΣΩΝΗΣ αλλά ήταν εγκατεστημένοι εσωτερικά του σκάφους στο σύνολό τους σε ευθυγράμμιση με το διάμηκες. 
Τα τύπου ΠΡΩΤΕΥΣ έφεραν επίσης δύο αμοιβές τορπίλες για τους πρωραίους τορπιλοσωλήνες οπότε μετέφεραν συνολικά 10 τορπίλες. Η παραλαβή των τεσσάρων νέων υποβρυχίων συνέπεσε με την παραλαβή των τεσσάρων αντιτορπιλικών ιταλικής κατασκευής τύπου DARDO (ΥΔΡΑ) τα οποία έφεραν δύο τριπλούς τορπιλοσωλήνες για τορπίλες 53,3εκ. Συνεπώς απαιτήθηκε νέα μεγάλη προμήθεια ενός άγνωστου αριθμού τορπιλών την οποία ο Βενιζέλος αποφάσισε προσωπικά να αναθέσει ξανά στο βρετανικό εργοστάσιο Weymouth λόγω διπλωματίας των εξοπλισμών (γαλλικά υποβρύχια, ιταλικά αντιτορπιλικά, βρετανικές τορπίλες). Η νέα σύμβαση ήταν φυσικά σαφώς πληρέστερη. Τo 1929 βρισκόταν πλέον σε παραγωγή ο κλασσικός βρετανικός τύπος τορπιλών MK-VIII αλλά τα ονομαστικά στοιχεία του συγκεκριμένου τύπου διέφεραν σε σχέση με εκείνα της ελληνικής παραγγελίας τα οποία ήταν:
Ταχύτητα 45κόμβοι: Βεληνεκές: 3000μέτρα
Ταχύτητα 42κόμβοι: Βεληνεκές: 4000μέτρα
Ταχύτητα 31κόμβοι: Βεληνεκές: 8000μέτρα
Ταχύτητα 28κόμβοι: Βεληνεκές: 10000μέτρα (εδώ τηρείται η ακολουθία της αύξησης)
Κεφαλή Μάχης: 300κιλά τροτύλης
Μέχρι την υλοποίηση της νέας παραγγελίας, το Ναυτικό κατέφυγε σε μια ενδιαφέρουσα μεθόδευση. Με την τοποθέτηση ενός διαφράγματος εντός των τορπιλοσωλήνων κατέστη εφικτή η στήριξη και η βολή των παλαιών τορπιλών διαμετρήματος 45,7εκ. τύπου Schwarzkopf A)05 οι οποίες βρίσκονταν σε αφθονία στα πολυάριθμα μικρότερα αντιτορπιλικά και τορπιλοβόλα, στο θωρηκτό Αβέρωφ και στο καταδρομικό Έλλη. Το 1929 πραγματοποιήθηκε με επιτυχία ένας αριθμός ανάλογων βολών από το υποβρύχιο Παπανικολής. Γι’ αυτό, σε μία παραγγελία τορπιλών 45,7εκ που ακολούθησε τέθηκε ως προϋπόθεση η δυνατότητα βολής τόσο από πλοία επιφανείας όσο και από υποβρύχια αλλά δεν υφίστανται περισσότερα στοιχεία για τη συγκεκριμένη παραγγελία. 

Φόρτωση τορπίλης σε υποβρύχιο τύπου ΠΡΩΤΕΥΣ 
προπολεμικά (πιθανότατα το Υ/Β ΝΗΡΕΥΣ). Πρόκειται 
για τορπίλη ιδίου τύπου με την εκτιθέμενη στο 
Πολεμικό Μουσείο. ΦΩΤΟ: Συλλογή Γ. Μαστρογεωργίου.



ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΕΣ ΠΡΟ ΤΟΥ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

To 1936 αγοράστηκαν δύο βρετανικής σχεδίασης αντιτορπιλικά τύπου G (ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ) τα οποία έφεραν δύο τετραπλούς τορπιλοσωλήνες για τορπίλες 53,3εκ. οπότε ο συνολικός αριθμός τορπιλοσωλήνων για τορπίλες 53,3εκ (αντιτορπιλικά + υποβρύχια) του Ελληνικού Ναυτικού ανήλθε σε 108. Μέχρι το 1940 τοποθετήθηκαν τουλάχιστον δύο νέες παραγγελίες στο Weymouth εκ των οποίων η μία τοποθετήθηκε το 1938 για 50τμχ. Τμήμα των χρηματοδοτήσεων εξασφαλίστηκε από την πώληση τουλάχιστον 10 τορπιλών του 1925 στην παράταξη των Δημοκρατικών της Ισπανίας κατά τον Ισπανικό Εμφύλιο. Ο τύπος τορπιλών που βρισκόταν σε παραγωγή ήταν η βελτιωμένη έκδοση MK-VIII αλλά τα στοιχεία της παραγγελίας ήταν ξανά ελαφρώς διαφορετικά:
Ταχύτητα 46κόμβοι: Βεληνεκές: 3000μέτρα
Ταχύτητα 41κόμβοι: Βεληνεκές: 5000μέτρα
Ταχύτητα 28κόμβοι: Βεληνεκές: 11000μέτρα
Κεφαλή Μάχης: 340κιλά τροτύλης

Η τορπίλη του Πολεμικού Μουσείου. 
ΦΩΤΟ: https://www.redstar.gr/


Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Σύμφωνα με τον τότε Αρχηγό Στόλου Υποναύαρχο Καββαδία, το 1940 είχε εξασφαλισθεί η δυνατότητα μίας πλήρους επαναγέμισης κάθε υποβρυχίου και αντιτορπιλικού χωρίς να είναι σαφές αν για τα υποβρύχια αυτό αφορούσε αποκλειστικά τορπίλες 53,3εκ ή συνδυασμό με τορπίλες 45,7εκ. 
Στα τύπου ΠΡΩΤΕΥΣ, λόγω του μεγάλου αριθμού των πρωραίων τορπιλοσωλήνων, επελέγη η προκαταβολική ρύθμιση δύο εκ των έξι πρωραίων σε χαμηλή ταχύτητα ώστε να είναι δυνατή η βολή σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς απαίτηση «ημιεξολκής». Οι υπόλοιπες τορπίλες ήταν ρυθμισμένες σε υψηλή ταχύτητα. Στα τύπου ΚΑΤΣΩΝΗΣ όλες οι τορπίλες ήταν ρυθμισμένες σε υψηλή ταχύτητα. Μέχρι την αποδημία του Απριλίου 1941 τα υποβρύχια είχαν βάλλει συνολικά 20 τορπίλες. Το υποβρύχιο Πρωτεύς και τα αντιτορπιλικά Ύδρα και Ψαρά απολέσθηκαν μαζί με τους φόρτους που έφεραν. Κατά την αποδημία ένας απροσδιόριστος αριθμός τορπιλών καταστράφηκε σκόπιμα από τα συνεργεία της Αμφιάλης ώστε να μην κυριευθούν από τους Γερμανούς αλλά ένας επίσης άγνωστος αριθμός μεταφέρθηκε με το επιταγμένο εμπορικό Marit Maersk ή το πλωτό συνεργείο Ήφαιστος στη Μέση Ανατολή.
Στην Αλεξάνδρεια, η συντήρηση των τορπιλών λάμβανε χώρα στο συνοδό υποβρυχίων Κορινθία με πρόσθετη υποστήριξη από τα συνεργεία του βρετανικού συνοδού υποβρυχίων HMS Medway έως ότου το τελευταίο τορπιλίστηκε τον Ιούνιο του 1942. Μέχρι τις αρχές του 1943, τα ελληνικά υποβρύχια έβαλλαν επιπλέον 10 τορπίλες και τα Τρίτων και Γλαύκος είχαν απολεσθεί μαζί με τους φόρτους. Βέβαια, η τύχη των τορπιλών του Γλαύκος δεν είναι απόλυτα σαφής πέραν της βέβαιης απώλειας του συνόλου των κεφαλών μάχης όταν βομβαρδίστηκε στη Μάλτα η φορτηγίδα όπου φυλάσσονταν. 
Το πρώτο εξάμηνο του 1943 σηματοδοτήθηκε από την έντονη δράση του υποβρυχίου Κατσώνης το οποίο έβαλλε μέχρι τον Ιούνιο 1943 11 συνολικά τορπίλες αλλά με μεγάλο αριθμό αφλογιστιών γεγονός που προκάλεσε τη μήνιν του κυβερνήτη του Αντιπλοιάρχου Βασίλειου Λάσκου. Η υπόθεση κινητοποίησε τα ελληνικά συνεργεία χωρίς να είναι γνωστή η περαιτέρω εξέλιξη της υποθέσεως. Το Κατσώνης τελικά βυθίστηκε με το σύνολο των 8 τορπιλών του. Τον Σεπτέμβριο του 1943, το αντιτορπιλικό Βασίλισσα Όλγα έβαλλε ανεπιτυχώς μία τορπίλη εναντίον του γερμανικού εμπορικού Pluto κατά τη μοναδική τορπιλική προσβολή από ελληνικό αντιτορπιλικό στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. 

Η μονάδα πηδαλίων της τορπίλης του Πολεμικού Μουσείου. 
ΦΩΤΟ: https://www.redstar.gr/


Η ενεργοποίηση των υποβρυχίων Ματρόζος (12 τορπίλες) και Πιπίνος (8 τορπίλες) εντός του 1943 και η παραλαβή νέων αλλά και μεταχειρισμένων αντιτορπιλικών αύξησε τις ανάγκες σε τορπίλες. Η μερική απόσυρση την ίδια περίοδο των αντιτορπιλικών Κουντουριώτης και Σπέτσαι εξασφάλισε έναν μικρό αριθμό τορπιλών. Επίσης, στις αρχές του 1943 το Ελληνικό Ναυτικό κλήθηκε από τους Βρετανούς να εκτιμήσει τα περιθώρια αξιοποίησης των 12 ιταλικών τορπιλών που φέρονταν από το καταληφθέν υποβρύχιο Perla (μετέπειτα Ματρόζος) αλλά τα αποτελέσματα της έρευνας είναι άγνωστα. Εντός του 1943, η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση προέβη τελικά σε παραγγελία ενός αριθμού βρετανικών τορπιλών τύπου ΜΚ-Χ**** και MK-VIII** με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά 
ΜΚ-Χ**** (μόνο στα Πιπίνος - Ματρόζος): 
Ταχύτητα 47κόμβοι: Βεληνεκές: 3000μέτρα
Ταχύτητα 43κόμβοι: Βεληνεκές: 5000μέτρα
Ταχύτητα 36κόμβοι: Βεληνεκές: 8000μέτρα
Ταχύτητα 29κόμβοι: Βεληνεκές: 12000μέτρα 
Κεφαλή Μάχης: 300κιλά τροτύλης
Mark VIII** (όλα τα Υ/Β):
Ταχύτητα 45,5 κόμβοι: Βεληνεκές: 4570μέτρα
Ταχύτητα 41κόμβοι: Βεληνεκές: 6400μέτρα
Κεφαλή Μάχης: 300κιλά TORPEX
Μετά το 1944, μόνο το υποβρύχιο Πιπίνος εκτέλεσε ξανά τορπιλικές επιθέσεις βάλλοντας συνολικά 17 τορπίλες, ενώ σε αριθμό περιπολιών έφερε φόρτο 6 τορπιλών έναντι 8 προβλεπομένων προφανώς λόγω έλλειψης.

Η μονάδα πηδαλίων τορπίλης τύπου Mk-VIII. 
ΦΩΤΟ: Συλλογή Γ. Απιδιανάκη.



ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Στον προαύλιο χώρο του Ελληνικού Πολεμικού Μουσείου εκτίθεται μία τορπίλη 53,3εκ η οποία χαρακτηρίζεται ως «βρετανική τύπου Μ1937» προερχόμενη από το Παπανικολής. Η ένδειξη αφορά προφανώς στο έτος παραγγελίας και ενδεχομένως ο τύπος να αποδόθηκε αποκλειστικά στις ελληνικές τορπίλες λόγω των ελαφρώς διαφορετικών επιχειρησιακών χαρακτηριστικών. Η μονάδα πηδαλίων, όμως, όπως και άλλα στοιχεία δεν παραπέμπουν σε τορπίλη ανάλογη του τύπου Mk-VIII που βρισκόταν σε παραγωγή το 1937 οπότε το μυστήριο παραμένει! 
Όπως προαναφέρθηκε, τα στοιχεία που έχουν εντοπιστεί μέχρι τούδε δεν είναι επαρκή για την πλήρη κάλυψη της υπόθεσης της διαχείρισης των ελληνικών τορπιλών. Ελπίζουμε η ιστορική έρευνα να αποδώσει μελλοντικά περισσότερα στοιχεία ώστε να εμπλουτισθούν οι γνώσεις μας για το πάντα ενδιαφέρον θέμα των ελληνικών υποβρυχίων στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2023/09/blog-post.html

ΠΗΓΕΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

ΒΛΑΣΣΗΣ Κ.: ΟΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, 1936-1940

ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ Ε.: Ο ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ 1940 ΟΠΩΣ ΤΟΝ ΕΖΗΣΑ

ΜΗΤΡΩΟΝ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ ΤΥΠΟΥ ΠΙΠΙΝΟΣ

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΑΓΟΡΑΣ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΕΥΣ

ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΑΓΟΡΑΣ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ ΤΥΠΟΥ ΚΑΤΣΩΝΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΤΟΡΠΙΛΛΗΣ WEYMOUTH 53,3EK ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ 1929

ΕΚΘΕΣΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΟΥ Β.ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟΝ 1940-1944

ΦΩΤΑΚΗΣ Ζ.: GREEK NAVAL POLICY AND STRATEGY, 1923-1932

CAMPBELL J.: NAVAL WEAPONS OF WORLD WAR TWO

BRANFILL-COOK R.: TORPEDO: THE COMPLETE HISTORY OF THE WORLD'S MOST REVOLUTIONARY NAVAL WEAPON

JANE’S FIGHTING SHIPS 1940



Τρίτη 8 Αυγούστου 2023

Όσα δεν γνωρίζουμε για την γόνδολα!

 

Όσα δεν γνωρίζουμε για την γόνδολα!

Περί Αλός

ΦΩΤΟ: Trish Hartmann
https://www.flickr.com/photos/21078769@N00/

Η γόνδολα είναι το πιο διάσημο παραδοσιακό βενετσιάνικο σκάφος. Είναι ένα χειροποίητο σκάφος μήκους 11 μέτρων, πλάτους 1,42 μ. και βάρους περίπου 400 κιλών. Το Περί Αλός καταγράφει χρήσιμες πληροφορίες και απαντά σε ερωτήσεις σχετικά με το υπέροχο αυτό σκάφος.

 

Από ποιο είδος ξύλου έχει ναυπηγηθεί;

Για την ναυπήγησή της χρησιμοποιήθηκαν 280 κομμάτια από 8 διαφορετικά είδη ξύλου (έλατο, δρυς, κεράσι, καρυδιά, φτελιά, μαόνι, πεύκη και φλαμουριά).

 

Πόσο χρόνο χρειάζεται να ναυπηγηθεί μια γόνδολα και ποιο το κόστος?

Οι γόνδολες ναυπηγούνται σε παραδοσιακά ενετικά ναυπηγεία που ονομάζονται «squeri» και κάθε γόνδολα χρειάζεται περίπου έξι μήνες για να ναυπηγηθεί. Το τελικό κόστος μιας γόνδολας ανέρχεται περίπου στα 40.000 ευρώ.

 

Έχει βαθιά καρίνα η γόνδολα?

Τα παραδοσιακά βενετσιάνικα σκάφη κωπηλασίας έχουν επίπεδη καρίνα.

 

Διαθέτει τιμόνι?

Ο κωπηλάτης στο πίσω μέρος του σκάφους (γονδολιέρης) χειρίζεται ένα κουπί (forcola) σε όρθια θέση. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι στάνταρ σε όλα τα παραδοσιακά κωπήλατα βενετσιάνικα σκάφη. Ο επίπεδος πυθμένας και η απουσία του πηδαλίου επέτρεψαν στα βενετσιάνικα σκάφη να πλέουν σε πολύ ρηχά νερά. Ομοίως, η όρθια θέση έδωσε στους κωπηλάτες την ευκαιρία να δουν εκ των προτέρων ποια διαδρομή να ακολουθήσουν. Στην πραγματικότητα, οι κωπηλάτες μπορούν να καταλάβουν το βάθος του νερού μπροστά από το πώς κινούνται τα κύματα στην επιφάνεια.

 

ΦΩΤΟ: gnuckx
https://www.flickr.com/photos/gnuckx/

Είναι διακοσμητικές οι απολήξεις στη πλώρη και πρύμνη της γόνδολας;

Η διακόσμηση στη πλώρη «fero da prova»  και της πρύμνης «riço» χαρακτηρίζουν την γόνδολα. Ωστόσο, το «fero da prova» (κατασκευασμένο από σίδερο)  δεν είναι απλώς διακοσμητικό στοιχείο και μέρος της παράδοσης, αλλά έχει ουσιαστική λειτουργία καθώς προσθέτει βάρος στην πλώρη της γόνδολας, αντισταθμίζει το βάρος του γονδολιέρη στην πρύμνη!

 

Η πρώτη γόνδολα

Η λέξη "γόνδολα" χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον δόγη Vitale Falier το 1093 μ.Χ., αλλά η προέλευσή της προέρχεται από ένα σκάφος, "scaula", που χρησιμοποιείται από τις αρχές του 900.

Σε σύγκριση με τη σημερινή γόνδολα, η αρχική έκδοση ήταν πολύ ευρύτερη, πολύ πιο κοντή και συμμετρική. Η πλώρη και η πρύμνη ήταν πιο επίπεδες από τις σημερινές, και τα μπροστινά και πίσω στολίδια της αρχαίας γόνδολας δεν ήταν παρά απλές μεταλλικές λεπίδες. 

Η γόνδολα "Laura" (1920-1930)
μετά τις εργασίες συντηρήσεως
στο Ca' Rezzonico Museum. 
ΦΩΤΟ: 
www.savevenice.org





 

Διασώζεται κάποια παλιά γόνδολα;

Η «Laura» είναι από τις παλαιότερες γόνδολες που υπάρχουν ακόμα και εκτίθεται με περηφάνια στην είσοδο του Μουσείου Ca' Rezzonico στη Βενετία. Πιθανότατα κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1920-1930. Είναι διακοσμημένη με περίτεχνα ανάγλυφα, φυλλώματα και δελφίνια και είναι διακοσμημένη με χρυσές και μπρούτζινες λεπτομέρειες και φωτιστικά. Το «felze» της, είναι πολύ διαφορετικό στο ύφος και φαίνεται να προηγείται της γόνδολας κατά περίπου δύο δεκαετίες.

Η γόνδολα «Laura» αγοράστηκε από τα αστικά μουσεία της Βενετίας το 1965 από τους κληρονόμους του βαρκάρη Angelo Garizzo (τα αρχικά του οποίου είναι χαραγμένα στο «ferro di prua») και αποτέλεσε αντικείμενο συντήρησης και επεξεργασίας πριν εκτεθεί στο Μουσείο Ca' Rezzonico.

 

Το "felze" από την γόνδολα «Laura» στο Ca' Rezzonico Museum,
κατά τη διάρκεια της συντηρήσεως.
ΦΩΤΟ: Save Venice
https://www.savevenice.org/project/laura-gondola


Πότε εξελίχθηκε το σχήμα της γόνδολας στη Βενετία?

Στα τέλη της δεκαετίας του 15 ου αιώνα, οι κατασκευαστές γόνδολας άρχισαν να αλλάζουν το σχήμα της. Έφτιαξαν μακρύτερη και πιο λεπτή γάστρα, της οποίας τα άκρα έβγαιναν από το νερό. Αυτές οι αλλαγές ήταν απαραίτητες λόγω της ανάπτυξης της πόλης και της ανάγκης να πλοηγηθεί μέσα από ένα πλήθος στενών καναλιών. Οι νέες γόνδολες ήταν πιο γρήγορες και ευέλικτες καθώς ένα μικρότερο τμήμα του σκάφους ήταν μέσα στο νερό, μειώνοντας έτσι την τριβή.

 

Η γόνδολα στη Βενετία ως σύμβολο δύναμης 

Με αυτό το νέο σχέδιο, η γόνδολα έγινε σύντομα η αγαπημένη των Βενετών. Στην πραγματικότητα, το 1600 μ.Χ. υπήρχαν πάνω από 10.000 γόνδολες στη Βενετία! Δεν άργησε η γόνδολα να εξελιχθεί σε σύμβολο δύναμης και για τις βενετικές οικογένειες, οι οποίες άρχισαν να διακοσμούν τις γόνδολες τους με υπέροχους τρόπους.

 

Πότε έφθασε στο σχήμα που γνωρίζουμε σήμερα? 

Κατά το 1800, το μήκος της γόνδολας έφτασε τα 11 μέτρα, όσο και σήμερα, και η πρύμνη και η πλώρη της ανυψώθηκαν ακόμη πιο πολύ. Μόνο στις αρχές του 20ου αιώνα, ωστόσο, η γόνδολα έφτασε στο τελικό της σχήμα, με ακόμη υψηλότερη πρύμνη και πλώρη, και έντονη ασυμμετρία, που διευκολύνει τον γονδολιέρη να ελέγξει το σκάφος.

 

Ο λόγος που όλες οι γόνδολες στη Βενετία ήταν μαύρες 

Οι βενετικές οικογένειες ξόδεψαν τόσα χρήματα και ενέργεια για να έχουν τις πιο όμορφες και πολυτελείς γόνδολες, που χρειάστηκε να παρέμβει η κυβέρνηση της Γαληνοτάτης. Στις 8 Οκτωβρίου 1562 η Γερουσία της Βενετίας αποφάσισε να σταματήσει αυτόν τον «πυρετό» και ψήφισε έναν νόμο που ανάγκαζε όλες τις γόνδολες να βάφονται σε μαύρο χρώμα. Σήμερα όλες οι επαγγελματικές γόνδολες έχουν μαύρο χρώμα ενώ υπάρχουν πάνω από 100 ιδιωτικές που διατηρούν άλλα χρώματα.

 

ΦΩΤΟ: gnuckx
https://www.flickr.com/photos/gnuckx/


Τι λείπει από τις σύγχρονες γόνδολες;

Το «felze» ήταν ένα αφαιρούμενο κέλυφος από ξύλο και μέταλλο, που κάλυπτε τους επιβάτες. Χρησιμοποιήθηκε και εκτιμήθηκε πολύ για δύο απλούς λόγους: προστάτευε τους επιβάτες από τον κρύο αέρα το χειμώνα και τον καυτό ήλιο το καλοκαίρι αλλά και από τα αδιάκριτα βλέμματα.

Η Βενετία ήταν η πόλη των πάρτι, της πολυτέλειας, των μασκών και του σεξ, και το «felze» ήταν απαραίτητο μέρος της γόνδολας για εκατοντάδες χρόνια! Θεωρείται ότι άρχισε να εγκαταλείπετε λόγω του αυξανόμενου αριθμού τουριστών που έρχονται στη Βενετία από τις αρχές του 1900. Οι επισκέπτες δεν εκτίμησαν πολύ την οικειότητα αυτής της καλυμμένης καμπίνας, καθώς ο λόγος για τους περισσότερους από αυτούς να επιβιβαστούν σε μια γόνδολα ήταν να δουν την πόλη, αντί να έχουν μια οικεία συνάντηση.

 

Πώς γίνεται ένας Βενετός γονδολιέρης;

Πρώτα περνά προκαταρτικές εξετάσεις, κατόπιν παρακολουθεί μαθήματα βενετσιάνικης κωπηλασίας, βενετικής ιστορίας και γλώσσας. Η τελική εξέταση περιλαμβάνει κωπηλασία γόνδολας κατά τη διάρκεια μιας πολυάσχολης εργάσιμης ημέρας.

 

Υπάρχουν γυναίκες γονδιολιέρες;

Τον Αύγουστο του 2010, η Giorgia Boscolo έγινε η πρώτη επίσημη γονδολιέρης της Βενετίας. Σήμερα, υπάρχουν λίγες γυναίκες γονδολιέρες αλλά εκτιμάται ότι ο αριθμός θα μεγαλώσει σύντομα! 

ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2023/08/blog-post.html


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από το 

Venezia Autentica https://veneziaautentica.com/ και το 

Save Venice https://www.savevenice.org/project/laura-gondola

 

Σάββατο 20 Μαΐου 2023

Το ταξίδι ενός ναυτικού όρου

 Το ταξίδι ενός ναυτικού όρου

Περί  Αλός

Παρακολουθήστε στο κανάλι μας στο You Tube ολιγόλεπτα βίντεο 

και ταξιδέψτε μαζί μας.

Το ταξίδι ενός ναυτικού όρου: θόνη




Το ταξίδι ενός ναυτικού όρου: λαφος




Πέμπτη 27 Απριλίου 2023

"Τα γερασμένα ψάρια δεν έχουν καλό κρέας", λέει ο Αριστοτέλης.

Περί Αλός

Τα γερασμένα ψάρια δεν έχουν καλό κρέας, λέει ο Αριστοτέλης, και αναφέρει τον γηραιότερο τόνο που ψαρεύτηκε στην εποχή του.




ΦΩΤΟ: Histoire naturelle de Lacépède, Paris, Furne, 
Jouvet et cie: 1876-1881, σελ. 132 pl. 27. Biodiversity Heritage Library
https://www.flickr.com/photos/biodivlibrary/

«Τα γέρικα ψάρια δεν έχουν καλό κρέας, ο τόνος μάλιστα, όταν είναι γερασμένος, δεν είναι καλός ούτε για πάστωμα, γιατί ένα μεγάλο μέρος της σάρκας του λιώνει και το ίδιο συμβαίνει και με άλλα ψάρια. Μπορεί κανείς να καταλάβει τα γέρικα από το μέγεθος και τη σκληρότητα των λεπιών. Κάποτε πιάστηκε ένας γέρικος τόνος, που ζύγιζε δεκαπέντε τάλαντα και το άνοιγμα της ουράς του ήταν δύο πήχεις και μία σπιθαμή[1]». 

 ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:

«Φαῦλοι δὲ καὶ οἱ γέροντες τῶν ἰχθύων, καὶ οἵ γε θύννοι καὶ εἰς τὰς ταριχείας φαῦλοι οἱ γέροντες· πολὺ γὰρ συντήκεται τῆς σαρκός. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων συμβαίνει ἰχθύων. Δῆλοι δ' οἱ γέροντες αὐτῶν τῷ μεγέθει τῶν λεπίδων καὶ τῇ σκληρότητι. Ἤδη δ' ἐλήφθη γέρων θύννος οὗ σταθμὸς μὲν ἦν τάλαντα πεντεκαίδεκα, τοῦ δ' οὐραίου τὸ διάστημα δύο πήχεων ἦν καὶ σπιθαμῆς»

(Αριστοτέλους, Των περί τα ζώα ιστοριών, 8, 607b).

ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2023/04/blog-post.html

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Δηλαδή είχε περίπου βάρος 388 κιλά και άνοιγμα ουράς 1,25 μέτρα. Ο τόνος μπορεί να φτάσει σε μήκος τα 3 μέτρα και σε βάρος τα 700 κιλά, σε ηλικία μόλις 15 ετών. Συνήθως, όμως, οι τόνοι, που αλιεύονται στα νερά μας, δεν ξεπερνούν τα 300 κιλά σε βάρος. 

Οι μετρήσεις σύμφωνα με το https://www.convert-me.com/

 

Παρασκευή 30 Δεκεμβρίου 2022

Εὐετηρία 2023 Καλή Χρονιά!

 

Εὐετηρία 2023

 

ΦΩΤΟ: © 2022, Mark Katz Photography

https://www.markkatzphotography.com/products/first-harbor-boat-2022-limited-edition


Εύχομαι φίλοι μου ο πλους του 2023 να είναι όμορφος, 

γεμάτος από υγεία, αγάπη, γνώση και τύχη αγαθή. 
Και όπως λέμε εμείς στο Περί Αλός: Εὐετηρία!

 

Περί Αλός

Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς- Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας

 

Εὐετηρία (εὖ + ἔτος), καλόν έτος, καλή εποχή, καλή χρονιά, καλή συγκομιδή.

(Ιωάννου Σταματάκου, Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης,
Βιβλιοπρομηθευτική 1999).


Σάββατο 1 Οκτωβρίου 2022

Η Ζωή εν πλω στο Υποβρύχιο ΓΛΑΥΚΟΣ: Μια βρετανική μαρτυρία

 

Η ζωή εν πλω στο υποβρύχιο ΓΛΑΥΚΟΣ: Μια βρετανική μαρτυρία

Περί Αλός

Μετάφραση: Αντιπλοίαρχος Γιώργος Απιδιανάκης ΠΝ,

Διοικητής Βάσης Υποβρυχίων

Δημοσιεύεται για πρώτη φορά με την

έγκριση του Γ. Απιδιανάκη για το Περί Αλός

 

Υποβρύχιο ΓΛΑΥΚΟΣ. Αρχείο: Δημήτρης Γκαλών

Μετά την αποδημία του Στόλου στην Αλεξάνδρεια τον Απρίλιο του 1941, τα ελληνικά υποβρύχια τέθηκαν υπό τον επιχειρησιακό έλεγχο του Διοικητή του 1ου Βρετανικού Στολίσκου Υποβρυχίων. Από τον Ιούνιο, αφού ολοκληρώθηκαν κάποιες βασικές επισκευές, τα υποβρύχια ξεκίνησαν τις πρώτες περιπολίες στην περιοχή του Καστελόριζου. Από τη θέση αυτή αναμενόταν να αναχαιτίσουν εμπορικά πλοία της Γαλλίας του Βισύ τα οποία διέφευγαν από τη Συρία μετά από την επέμβαση των βρετανικών στρατευμάτων. Το ΓΛΑΥΚΟΣ εκτέλεσε την πρώτη του περιπολία μεταξύ 12 και 27 Ιουλίου 1941 με νέο Κυβερνήτη τον Πλωτάρχη Βασίλειο Ασλάνογλου στην περιοχή του Καστελόριζου και στην περιοχή της Ρόδου. Στα ελληνικά υποβρύχια επέβαιναν επίσης Βρετανοί αξιωματικοί ως σύνδεσμοι με τη Βρετανική Διοίκηση. Ακολουθεί η ανεπίσημη αναφορά  του Ανθυποπλοιάρχου R.G. Simmers προς τον Διοικητή του 1ου Στολίσκου Βρετανικών Υποβρυχίων που επέβη στην πρώτη περιπολία του ΓΛΑΥΚΟΣ. Συγκεκριμένα, παρουσιάζεται το τμήμα της που αφορά…Στη Ζωή στα Ελληνικά Υποβρύχια!

Πηγή: ADM 199/1150

31η  Ιουλίου 1941

Κύριε,

Έχω την τιμή να υποβάλω τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί της περιπολίας του ελληνικού υποβρυχίου ‘’ΓΛΑΥΚΟΣ’’, από 12 έως 27 Ιουλίου 1941. Το παρόν σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί επίσημη αναφορά αλλά ανήκει στη φύση των δικών μου προσωπικών παρατηρήσεων

……..

ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑ

Επειδή δεν εφαρμοζόταν το σύστημα «Νύχτα για Μέρα» για τη ρύθμιση της εσωτερικής υπηρεσίας, είχα άστατη παρουσία στα γεύματα αλλά, όταν ένιωθα πεινασμένος, δεν υπήρχε δυσκολία στην εξεύρεση φαγητού εκτός του ωραρίου των γευμάτων. Μακαρόνια, ρύζι και κομπόστα βερίκοκο φαινόταν να είναι τα βασικά είδη διατροφής αλλά συμπληρώνονταν από μια ποικιλία από σούπες και κονσέρβες με κρέας ή ψάρι. Το ψωμί διαρκούσε για τις τρεις πρώτες μέρες. Στις επόμενες τέσσερεις με πέντε μέρες διατίθετο ένα είδος παξιμαδιού, ενώ για το υπόλοιπο του ταξιδιού οι γαλέτες. Αμφότερα τα δύο τελευταία ήταν ιδιαίτερα εύγεστα συνοδευόμενα από ένα είδος βουτύρου που υπήρχε σε αφθονία. Το πόσιμο νερό ήταν μεν αποχρωματισμένο, σαν από σκουριά, αλλά ήταν καλό και αρκετά δροσερό. Δεν τέθηκε περιορισμός στη χρήση του νερού από την αρχή του ταξιδιού οπότε σημειώθηκε μια μικρή έλλειψη προς το τέλος της περιπολίας με αποτέλεσμα να απαγορευτεί η χρήση του για προσωπικό πλύσιμο κατά τις τελευταίες μέρες.

Όσο για το αλκοόλ, δεν επιτρεπόταν η κατανάλωσή του μέχρι την έξοδο από τον τομέα περιπολίας. Κατόπιν επιτρεπόταν ένα μπουκάλι μπύρας το βράδυ. Μετά χαράς αναφέρω ότι αυτό δεν αποτέλεσε κακή επιρροή για εμένα!

Ένα κουτί με φαγώσιμα, που παρασχέθηκε από το προσωπικό τροφοδοσίας του HMS MEDWAY, παρελήφθη από τους δύο βοηθούς μου ευχαρίστως καθώς εκείνοι δεν είχαν την ίδια ευχέρεια όπως εγώ στο να ζητάνε φαγητό πέραν του χρόνου των γευμάτων.

ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑ

Ήταν εξαιρετική! Απ’ ότι κατάλαβα υπήρχαν τρεις αρουραίοι, (Adolf, Benito και Matsuoka) αλλά δεν συνάντησα ούτε μία κατσαρίδα ή κοριούς. Οι μπουλμέδες και οι διάδρομοι καθαρίζονταν και σφουγγαρίζονταν κάθε βράδυ.

Το πλοίο είχε την τάση να γίνεται πολύ ζεστό προς το τέλος της ημέρας οπότε, επειδή δεν υπήρχε επικάλυψη φελλού στις οροφές των διαμερισμάτων, αναπτυσσόταν πολύ υγρασία. Κατά το ταξίδι της επιστροφής, όμως, οι παραπάνω συνθήκες βελτιώθηκαν σημαντικά.

Το σύστημα απόπλυσης στις τουαλέτες ήταν εκτός λειτουργίας και γι’ αυτό κατά τη χρήση τους αποπλένονταν με ένα κουβά νερό αλλά και περιοδικά από κάποιον στρατεύσιμο. Πέραν αυτού, σε καμία περίπτωση δεν ήταν προσβλητική η εικόνα των τουαλετών καθόσον η χρήση καθαριστικών ήταν ελεύθερη.

ΒΑΡΔΙΑ

Απ’ όσο μπορούσα να καταλάβω η εσωτερική υπηρεσία ήταν ως ακολούθως: Το πλοίο καθαριζόταν από την πρώτη βάρδια. Το πλήρωμα κοιμόταν μέχρι την έναρξη της κατάδυσης. Μετά την κατάδυση, γίνονταν εργασίες συντήρησης και μετά τα γεύματα το πλήρωμα κατακλινόταν για μιάμιση με δύο ώρες πριν την ανάδυση. Προσωπικά κοιμόμουν μεταξύ 06:00-11:30 οπότε συμμετείχα στο γεύμα και ξανά μεταξύ 14:00-18:00. Τη νύχτα όταν δεν έγραφα και τη μέρα όταν δεν κοιμόμουν, διάβαζα.


ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΚΑΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ

Η διαδικασία της κατάδυσης το πρωί ήταν πολύ αργή σε σχέση με τις δικές μας διαδικασίες. Μετά την κατάδυση, το βάθος και η ζύγιση τηρούντο εξαιρετικά. Μόνο έξωθεν της Αλεξάνδρειας αντιμετωπίσαμε μια αιφνίδια αλλαγή στην πυκνότητα της θάλασσας και απωλέσαμε ραγδαία το βάθος μέχρι τα 60 μέτρα, αλλά το περισκοπικό βάθος ανακτήθηκε γρήγορα.

Βλάβες, ιδιαίτερα στο ηλεκτρικό τμήμα του συστήματος πηδαλιουχίας, ήταν συχνές και σημειώνονταν πολυάριθμες μικρές πυρκαγιές εξαιτίας της κακής μόνωσης των γερμανικής κατασκευής καλωδίων. Το σύστημα σύμπλεξης της δεξιάς κύριας μηχανής με τον ελικοφόρο άξονα, που είχε πρόσφατα επισκευαστεί, ήταν επιρρεπές σε αιφνίδια ολίσθηση. Ο επαναλήπτης της γυροπυξίδας Sperry ήταν εκτός λειτουργίας για το μεγαλύτερο μέρος του ταξιδιού, ενώ κατά τον πλου προς την Αλεξάνδρεια ο κινητήρας του επαναλήπτη πορείας έπαθε βλάβη και έπρεπε να αντικατασταθεί.

Το σύστημα παρακολούθησης της μαγνητικής πυξίδας ήταν απλό και παρείχε εξαιρετική εικόνα του ανεμολογίου. Υπήρχε επίσης μια ενδιαφέρουσα συσκευή που παρείχε την κατάσταση φόρτισης της συστοιχίας. Αυτή, μέσω υδρόλυσης, παρείχε με μια ματιά την κατάσταση φόρτισης της συστοιχίας χωρίς να απαιτείται κάθοδος στον χώρο των στοιχείων. Πριν την ανάδυση οι αεροθλιπτικές τίθεντο για λίγη ώρα σε λειτουργία ώστε η πίεση εντός του σκάφους να ελαττωθεί κατά ¼ της ίντσας.

ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΟ

Μετά χαράς αναφέρω ότι αμφότερα αυτά τα στοιχεία βρίσκονταν σε εξαιρετικό επίπεδο. Οι αξιωματικοί είχαν ενδεχομένως την τάση να φωνάζουν κάποιες φορές αλλά το κατώτερο προσωπικό φαίνεται να το αποδεχόταν ως φιλοσοφία και υπάκουε ευχαρίστως. Κατά τη διάρκεια των δύο δράσεων με το πυροβόλο, κατά την έκρηξη της βόμβας βάθους, όπως και όταν επικαθίσαμε, δεν υπήρξε έξαψη και όλοι παρέμειναν αρκετά ήρεμοι. Οι βλάβες και οι πυρκαγιές αντιμετωπίστηκαν γρήγορα και αποτελεσματικά στο σύνολό τους και το πλήρωμα, ως σύνολο, μου φάνηκε εξόχως εθισμένο και επαρκώς ικανό.

H ιταλική ''κανονικοφόρος συνοδείας'' (cannoniere di scortaERNESTO GIOVANNINI που έβαλε τη Βόμβα Βάθους εναντίον του ΓΛΑΥΚΟΣ την 21η Ιουλίου 1941. ΦΩΤΟ: Συλλογή Paolo Bonassin https://www.flickr.com/photos/103963823@N07/

 

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ

Ο Κυβερνήτης του ΓΛΑΥΚΟΣ
Βασίλειος Αρσλάνογλου


Ο Κυβερνήτης, Πλωτάρχης Ασλάνογλου, αποτελεί ιδιαίτερα ευχάριστη προσωπικότητα και έδινε την εντύπωση του ιδιαίτερα ικανού και φερέγγυου. Μιλούσε αγγλικά αρκετά ικανοποιητικά. Είχε ένα διασκεδαστικό συνήθειο να κλαίγεται για τις ευκαιρίες που δεν κατόρθωνε να αξιοποιήσει ακόμη και αν αυτό δεν οφειλόταν σε δικό του λάθος. Όπως για παράδειγμα στην περίπτωση που συναντήσαμε το τουρκικό ατμόπλοιο TURC. Ήταν επίσης πολύ εξοικειωμένος με το σχέδιό του να επιδράμει στο Καστελόριζο κατά την τελευταία ημέρα της περιπολίας. Αυτό δυστυχώς έπρεπε να εγκαταλειφθεί λόγω της ξαφνικής αλλαγής του τομέα περιπολίας.

Ο Υποπλοίαρχος Μέρλιν, ο Ύπαρχος, ως Άγγλος κατά το ήμισυ, είναι πολύ Εγγλέζος από πολλές απόψεις αν και φαινόταν να θίγεται όταν του το επισήμαιναν. Τα τελευταία έξι χρόνια υπηρετεί στα υποβρύχια και είναι ιδιαίτερα επαγγελματίας. Ήταν πολύ φιλόξενος και ευχάριστος προς εμένα.

Ο Τρίτος Αξιωματικός δεν γνώριζε καλά αγγλικά. Είναι καλός ναυτίλος παρόλο που η μέθοδός του να λαμβάνει παρατηρήσεις φαινόταν ιδιαίτερα ανορθόδοξη. Πολύ ήρεμος!

Ο Τέταρτος Αξιωματικός ήταν επίσης πολύ φιλικός προς εμένα και καλωσόριζε κάθε ευκαιρία να «γυαλίζει» τα αγγλικά του που ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικά. Δεν είχα πολλές ευκαιρίες να τον ελέγξω κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του.

Παρόλο που αντιλαμβάνομαι πλήρως ότι δεν είμαι πιστοποιημένος για τέτοιες παρατηρήσεις όπως οι παραπάνω, αισθάνομαι ότι αυτές μπορεί να αποβούν χρήσιμες στο να ρίξουν φως στους χαρακτήρες των ένδοξων συμμάχων μας.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Η φιλοξενία που μου παρασχέθηκε, όπως και στους δύο βοηθούς μου, ήταν υπεράνω σύγκρισης. Όλοι οι αξιωματικοί έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά στις απόψεις μου για τις ναυτικές διαδικασίες, στην αναγνώριση στόχων, στην είσοδο σε προασπιζόμενους λιμένες, στα ναυτικά σήματα και στο QBC (?).

Υποβάλω επίσης ξανά την πρόταση ενός προκάτοχό μου να παρέχονται προκαταβολικά κάποιες πάγιες πληροφορίες στους αξιωματικούς-συνδέσμους καθώς επίσης να μεσολαβεί μια περιορισμένη εκπαίδευση στα ελληνικά ιδιαίτερα όσον αφορά σε θέματα ναυτικής ορολογίας.

Ανθυποπλοίαρχος R.G. Simmers


Για τα ελληνικά υποβρύχια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το Περί Αλός προτείνει τα βιβλία: 



Κρίστυ Ε. Ιωαννίδου, Η ζωή στα ελληνικά υποβρύχια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Βραβείο Θετικών Επιστημών Ακαδημίας Αθηνών. Εκδ. Historical Quest, 2021. Τηλ. παραγγελιών: 210 2611832.

Δημήτρης Γκαλών, Διαβαίνοντας τις ατραπούς του θρύλου. Ένα βιβλίο για τη δράση και τη βύθιση του υποβρυχίου "Κατσώνης" μέσα από τα ιστορικά αρχεία και τα ημερολόγια πολέμου όλων των επιχειρησιακά εμπλεκομένων μερών. Βραβείο Θετικών Επιστημών Ακαδημίας Αθηνών. Εκδ. Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Ιστορίας (ΕΛ.Ι.Ν.ΙΣ.). Τηλ. παραγγελιών: 2118002111.

Βασίλης Ιατρίδης, Απ' τον βυθό στον Ουρανό. Βιογραφία του ήρωα Πλοιάρχου Μίλτωνα Ιατρίδη, Κυβερνήτη του υποβρυχίου ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ. Εκδ. Πελασγός. Τηλ. Παραγγελιών: 210 6440021.


Τρίτη 16 Αυγούστου 2022

Ο Τζόρτζ Κόχραν στην οικία του Κανάρη στην Αίγινα

 

Ο Τζόρτζ Κόχραν στην οικία του Κανάρη στην Αίγινα

Περί Αλός

 

Το παρόν αποτελεί απόσπασμα από το βιβλίο:
Τζορτζ Κόχραν, Περιπλανήσεις στην Ελλάδα,
τ. Α΄, Ισμήνη-Λουίζα Ταμβακάκη (μτφρ.),
Alphatrust, Κηφισιά 2020: σσ. 81-85.

Οικία του Κανάρη στην Αίγινα. ΦΩΤΟ: Κ.Ε. Ιωαννίδου, Περί Αλός.

Όταν ο αξιότιμος κύριος George Cochrane, συγγενής του Ναυάρχου Thomas Cochrane, επισκέφθηκε την Ελλάδα έγραψε το δίτομο έργο «Wanderings in Greece» [1] πλημμυρισμένο από έντονα φιλελληνικά αισθήματα. Στο έργο αυτό αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην επίσκεψή του στην οικία του Κανάρη στην Αίγινα τον Ιούνιο του 1826:

 «Προτού αφήσω την Αίγινα, αποφάσισα να επισκεφθώ τον γενναίο Κανάρη. Ο καπετάνιος που με είχε φέρει ρώτησε που θα τον βρούμε και του είπαν πως ο Κανάρης θα βρισκόταν σ΄ ένα καφενείο που το έλεγαν «Αθηνά». Προχώρησα αμέσως προς τα εκεί και μπαίνοντας ο καπετάνιος κοίταξε γύρω και σύντομα ανακάλυψε τον παλιό του αρχηγό. Αγκαλιάστηκαν αμέσως και μετά από μερικές ερωτήσεις ο καπετάνιος με σύστησε σαν έναν άνθρωπο που ήθελε πολύ να γνωρίσει κάποιον ξακουστό. Ο Κανάρης ήρθε, με πήρε εγκάρδια από το χέρι και μου είπε πως χαιρόταν που με γνώρισε. Συγχρόνως είπε στον καπετάνιο πως θα ήθελε να μου γνωρίσει την οικογένειά του. 

Ο Κωνσταντίνος Κανάρης (c. 1793 – 1877). 
Φωτογραφικό Αρχείο Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, Αθήνα.


Συνεπώς βγήκαμε από το καφενείο μαζί. Ο Κανάρης είναι πολύ μικρόσωμος και όλα τα χαρακτηριστικά του είναι μικροκαμωμένα. Η μύτη του είναι λίγο ανασηκωμένη και του δίνει έναν αέρα ψύχραιμου και αποφασισμένου ανθρώπου. 

Παρατηρώντας ωστόσο τη σεμνή συμπεριφορά και στάση του, δεν θα πίστευε κανείς πως αυτός ο άνθρωπος είχε προκαλέσει τόσο τρόμο στους Τούρκους όσο κανένας άλλος Έλληνας. Στο κεφάλι του είχε τυλιγμένο ένα παράξενο σκουφί που φοράνε στο νησί του – για την ακρίβεια ένα μακρύ κόκκινο φέσι. Οι Έλληνες των άλλων νησιών φορούν φέσι κολλητό στο κεφάλι, όμως οι Ψαριανοί φορούν το δικό τους, που είναι πολύ μακρύ και κρέμεται πίσω. 

Περπατήσαμε πέντε λεπτά και φτάσαμε στην κατοικία αυτού του διάσημου άνδρα. Ήταν μια μικρή ξύλινη κατασκευή, κάπου έξι επί έξι μέτρα, και είχε τρία ή τέσσερα δωμάτια. Το δωμάτιο όπου μπήκαμε ήταν σε μέγεθος το μισό σπίτι, γιατί ο Κανάρης είχε πολλούς επισκέπτες. Η γυναίκα του μια όμορφη Ψαριανή, έγνεθε βαμβάκι, όπως ήταν το συνήθιο των Ελληνίδων. Μόλις μπήκε ο άνδρας της, σηκώθηκε και με σύστησαν σ΄εκείνη. Με υποδέχθηκε με ανώτερο τρόπο και με τον αέρα μιας γυναίκας συνηθισμένης στη καλή κοινωνία. Αφού με καλωσόρισε αποσύρθηκε σε μια μικρή κόγχη και μου έφτιαξε ένα ποτήρι δροσερή λεμονάδα με τα χέρια της. Στο μεταξύ ένας υπηρέτης έφερε πίπες. 

Δέσποινα Κανάρη (Μανιάτη) αγωνίστρια
της Επανάστασης του 1821 από τα Ψαρά
και σύζυγος του Κωνσταντίνου Κανάρη.
ΦΩΤΟ: Wikipedia.

Συζήτησα με τη σύζυγο του Κανάρη μέσω του καπετάνιου. Βρήκα τη συζήτηση μαζί της τόσο ευχάριστη όσο και την εμφάνισή της. Οι Ψαριανές μοιάζουν με τις αρχαίες Ελληνίδες (όπως δηλαδή τις φανταζόμαστε εμείς) όσο καμμία άλλη Ελληνίδα. Τα σκούρα γαλάζια μάτια και οι μακριές βλεφαρίδες είναι το χαρακτηριστικό των Ψαριανών γυναικών. Η σύζυγος του Κανάρη είχε αυτά τα χαρακτηριστικά σε εξαιρετικό βαθμό, με ένα δέρμα αλαβάστρινο. Στο κεφάλι φορούσε ό,τι οι συμπατριώτισσές της, αλλά όχι σαν τις Υδραίες. Είχε τυλιγμένα δύο μακριά κομμάτια διάφανο λευκό ύφασμα, που έπεφταν πίσω σαν μιας Αγγλίδας νύφης. Το αγοράκι τους, που ήταν περίπου έξι χρονών, ήρθε κοντά μου, κάθισε στα γόνατά μου, μου πήρε από το χέρι το τρίκοχο καπέλο κι είπε πως θα ήθελε να γίνει στρατιώτης και περπατούσε κορδωμένος στο δωμάτιο με το καπέλο στο κεφάλι. 

Ανδριάντας του Κωνσταντίνου 
Κανάρη στη Κυψέλη, Αθήνα. Έργο του
Λάζαρου Φυτάλη (1831-1909).

Ο εξαιρετικός αυτός μικρός έμαθα πως τώρα βρίσκεται στη στρατιωτική σχολή στο Μόναχο, υπό την ιδιαίτερη προστασία των Βασιλέων της Ελλάδος και της Βαυαρίας. Αφού έμεινα κάπου μισή ώρα με αυτούς τους ενδιαφέροντες ανθρώπους, σηκώθηκα να φύγω, όταν ο Κανάρης μου έσφιξε φιλικά το χέρι. Ο ίδιος και η σύζυγός του εξέφρασαν την επιθυμία να τους επισκεφθώ ξανά όποτε έρθω στην Αίγινα» [2].

ΠΗΓΗ: Περί Αλός https://perialos.blogspot.com/2022/08/blog-post.html

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] George Cochrane, Wanderings in Greece, Τόμοι 1-2, H. Colburn, 1837.

[2] Απόσπασμα από το βιβλίο: Τζορτζ Κόχραν, Περιπλανήσεις στην Ελλάδα, Τόμοι Α΄, Μετάφραση Ισμήνη-Λουίζα Ταμβακάκη, Alphatrust, Κηφισιά 2020: σσ. 81-85.

 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...