Η φωτογραφία του μηνός (ΣΕΠ 2014)

Η φωτογραφία του μηνός

Βροχή στο λεμονοδάσος

Περί Αλός

ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ: Θεόδωρος Λαδάς, creative photographer, designer.

ΛΗΨΗ ΑΠΟ: Canon eos 550 d, Lens canon 70-200mm f2,8

Για τον φωτισμό χρησιμοποιήθηκαν 2 canon speedlite 550 ex.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: Νοέμβριος 2013

ΠΕΡΙΟΧΗ: Φωτογραφική διαδρομή στο Λεμονοδάσος του Πόρου.

 

Για την λήψη ο φωτογράφος, Θεόδωρος Λαδάς, μας αποκάλυψε:

«Η λήψη έγινε σε αρκετά αντίξοες συνθήκες λόγω της καταιγίδας και της ολισθηρότητας του εδάφους της περιοχής. Κρατώντας ομπρέλες για την προστασία του εξοπλισμού μας προσπαθήσαμε να συλλάβουμε μια σταγόνα στο κεντρικό τμήμα της φωτογραφίας ακίνητη, διατηρώντας την κίνηση στο φόντο.

Αυτό βέβαια που δεν μπορεί να περιγραφεί στη φωτογραφία είναι τα αρώματα της περιοχής, το βρεγμένο χώμα, τα δέντρα. Είναι ένας προορισμός που αξίζει να επισκεφθεί  κανείς φωτογραφικά ή μη».

http://perialos.blogspot.gr/2014/09/2014.html

 

 

Θαυμάστε περισσότερες φωτογραφίες του Θεόδωρου Λαδά εδώ:

http://theodorosladas.blogspot.gr/

 

ΒΑΣΙΛΙΣΚΟΣ

Η Επιχειρησιακή Σχεδίαση ενός Ανόητου (468μ.Χ.)

 

Περί Αλός

Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου

Συγγραφεύς – Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας

Μέλος Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.)

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Περίπλους

της Ναυτικής Ιστορίας», τεύχος 86, σελ. 40,

Ναυτικό Μουσείο Ελλάδος ΙΑΝ – ΜΑΡΤ 2014

 

Τριτημόριο του Βασιλίσκου

ΦΩΤΟ: el.wikipedia.org/

Ένα όνομα γραμμένο με μελανά γράμματα στις σελίδες της Βυζαντινής Ναυτικής Ιστορίας. Ένας φιλόδοξος αξιωματούχος που αποδείχτηκε επικίνδυνα ανόητος και καταστροφικός για την Αυτοκρατορία μένοντας στην Ιστορία ως παράδειγμα προς αποφυγήν.

Ο Βασιλίσκος (Flavius Basiliscus) ήταν αδελφός της Αυτοκράτειρας Βηρίνας, (ή Βηρίνης) συζύγου του Λέοντος του Α΄. Ένεκα της συγγενείας, και όχι της ικανότητός του, φαίνεται να εμπλέκεται στην πολιτική ζωή της Κωνσταντινουπόλεως και αίφνης να παρουσιάζεται ως επικεφαλής ενός τεραστίου στόλου 1.113 πλοίων με αποστολή την ήττα των Βανδάλων.

 

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ
Βρισκόμαστε στην εποχή όπου στο Βυζάντιο Αυτοκράτωρ είναι ο Λέων Α΄ ο Θραξ (457 – 474). Την ουσιαστική διακυβέρνηση την έχει ο Αλανός Στρατηγός του, Άσπαρ. Ο Λέων συνειδητοποιώντας τον κίνδυνο από την εξάρτηση του από τον Άσπαρ πάντρεψε την κόρη του με τον Ζήνωνα, διοικητή των επίλεκτων Εξκουβιτώρων.

Οι Βάνδαλοι (γερμανικό φύλο) εγκατεστημένοι από το 429 στην βόρεια ακτή της Αφρικής, ίδρυσαν δέκα χρόνια αργότερα ένα ισχυρό ναυτικό βασίλειο, το οποίο περιλάμβανε την σημερινή Τυνησία (αρχαία Καρχηδόνα). Με επιδρομές επέκτειναν σταδιακά την κυριαρχία τους στη Σαρδηνία, στις Βαλεαρίδες, στην Κορσική, ελέγχοντας ακόμη και την Σικελία, ενώ κατάφεραν να πραγματοποιήσουν επιδρομές κατά των πόλεων στη Νότια Ιταλία. Τον Μάιο του 455 λεηλάτησαν με καταστροφική αγριότητα την Ρώμη, γεγονός απ’ όπου προήλθε ο όρος «βανδαλισμός». Αφού ερημώθηκαν αρκετές περιοχές, σύμφωνα με τον Προκόπιο, λεηλάτησαν στη συνέχεια την Ιλλυρία, την Πελοπόννησο, την κυρίως Ελλάδα και πάρα πολλά νησιά. Το 467 ο Βυζαντινός Στόλος μόλις που πρόλαβε να αποσοβήσει απόβαση των Βανδάλων στο Ταίναρο. Αυτό ήταν αφορμή να εξαγριωθεί ο Βασιλεύς τω Βανδάλων Γιζέριχος, να προσβάλλει την Ζάκυνθο και να κατασφάξει τους κατοίκους. Αναφέρεται ότι, μεταξύ άλλων ωμοτήτων, 500 Ζακύνθιοι κατακρεουργήθηκαν μέσα στα βανδαλικά πλοία, στη μέση της Αδριατικής[1].

Με αφορμή τα ανωτέρω ο Βυζαντινός Αυτοκράτωρ προέβει σε πόλεμο οργανώνοντας την πρώτη[2] ναυτική επιχείρηση κατά των Βανδάλων.

 

Η ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

ΔΑΠΑΝΗ: 64.000 λίτρες χρυσού, 700.000 λίτρες αργύρου

ΑΝΔΡΕΣ: 100.000

ΠΛΟΙΑ: 1.113 [3]

 

Παρά τη σπουδαιότητα της επιχειρήσεως σε πολιτικό, γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο, ετέθη επικεφαλής κάποιος ανάξιος για το υψηλό ετούτο αξίωμα. Η εκλογή του Βασιλίσκου, την οποία, μεταξύ άλλων, συμβούλεψε και ο Άσπαρ, άφησε πολλές υπόνοιες περί προδοσίας. Πλείστοι από τους συγγραφείς υποστηρίζουν ότι ο Άσπαρ ήθελε εμμέσως να βοηθήσει τους ομοεθνείς τους [4], ενώ δεν θα πρέπει, να αφήνουμε στο περιθώριο και την επιρροή της συζύγου του Λέοντος και αδελφή του Βασιλίσκου, Βηρίνα. Η τελευταία, η οποία έχει χαρακτηρισθεί από την Ιστορία ως δολοπλόκος, ενδεχομένως να επιθυμούσε την άνοδο και την κατάληψη καίριων θέσεων από ένα άτομο που με ευκολία η ίδια θα χειριζόταν.

Ο Στόλος χωρίστηκε σε δύο μοίρες. Η πρώτη, υπό τον κόμητα Μαρκελλίνο κατευθύνθηκε προς την κατάληψη της Σαρδηνίας και της Σικελίας. Η δεύτερη, και κυρίως μοίρα, υπό τον Βασιλίσκο έπλευσε προς την Καρχηδόνα και αγκυροβόλησε στο Ακρωτήριο Μερκούριο (Cap Bon). Εκ παραλλήλου, σώμα στρατού υπό την διοίκηση των Στρατηγών Ηρακλείου και Μάρσου κατευθύνθηκε προς τις βανδαλικές φρουρές στην Τριπολίτιδα τις οποίες και (εξόντωσε;).

Η κυρίως μοίρα του Στόλου αγκυροβόλησε σε πυκνή τάξη, δίχως να εγκαταστήσει πλοία προφυλακής, ενώ πολλοί στρατιώτες εγκατέστησαν στρατόπεδα στην ακτή. Μόλις ο Βυζαντινός Στόλος κατέπλευσε ο Γιζέριχος ζήτησε 5 ημερών άδεια την οποία ο Βασιλίσκος με πλήρη απερισκεψία την έδωσε. Το διάστημα αυτό έδωσε την δυνατότητα στον ηγεμόνα τον Βανδάλων να μετατρέψει πλοία του Στόλου σε πυρπολικά και να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία όπου ο αναμενόμενος πελάγιος άνεμος θα έπνεε.

Η αμυντική σχεδίαση του Γιζέριχου εφαρμόστηκε με πλήρη επιτυχία. 75 πυρπολικά έπλευσαν κατά του Βυζαντινού Στόλου. Τα αγκυροβολημένα και σε πυκνή τάξη πλοία μετέδωσαν ταχύτατα το πυρ με αποτέλεσμα πολλά να καούν ολοσχερώς [5].

Κανένα μέτρο δεν αναφέρεται να έλαβε ο Βασιλίσκος ούτε καν μια προσπάθεια αποτροπής ή κατάσβεσης του πυρός, τουναντίον φρόντισε να καταστεί αόρατος και να διαφύγει. Την επομένη ο Γιζέριχος βύθισε και αιχμαλώτισε ακόμα περισσότερα πλοία ενώ τα υπόλοιπα διασκορπίστηκαν στα ανοιχτά. Τραγική φιγούρα αναφέρεται ο υπαρχηγός του Βυζαντινού Στόλου, Ιωάννης, ο οποίος μην αντέχοντας τέτοιον όλεθρο, έπεσε αυτοβούλως στην θάλασσα, αφού προηγουμένως πολέμησε μέχρις εσχάτων.

Ο Μαρκελίνος δολοφονήθηκε. Το εκστρατευτικό σώμα στη Σικελία έμεινε δίχως ηγεσία. Ο Λέων αναγκάστηκε να συνάψει συνθήκη ειρήνης.  Οι Στρατηγοί Ηράκλειος και Μάρσος υποχώρησαν τα στρατεύματά τους και κατευθύνθηκαν στην Αίγυπτο. Η Σαρδηνία και η Σικελία έπεσε πάλι στην κυριαρχία των Βανδάλων.

Το ακρωτήριο Cap Bon (Μερκούριον) στη σύγχρονη Τυνησία

είναι το μέρος όπου ο Βασιλίσκος οδήγησε τον στόλο του, στην

εκστρατεία κατά των Βανδάλων στη Καρχηδόνα. ΦΩΤΟ: Fourat

"Cap Bon" by Fourat - http://www.panoramio.com/photo/4449570.

ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

 Αντικειμενικός Σκοπός (ΑΝΣΚ) ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ:

ΤΑΚΤΙΚΟ: Καίριο πλήγμα στο ναυτικό των Βανδάλων

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ: Ανακατάληψη της Καρχηδόνας

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ: Κυριαρχία της Μεσογείου

Με το αίτημα του Γιζέριχου για ανακωχή 5 ημερών, ο Βασιλίσκος έπρεπε να ήταν ικανός να επηρεάσει τα γεγονότα με τρόπο ώστε να καθιστούν δυνατή την εφαρμογή του σχεδίου του, να εξασφαλίσει κάθε δυνατό πλεονέκτημα που θα τον βοηθούσε για την εκπλήρωση του ΑΝΣΚ.

Τουναντίον αποφάσισε την αλλαγή της Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως προτού απαντήσει στα 3 βασικά ερωτήματα που συνθέτουν την απαίτηση αλλαγής της:

Α) Εξελίσσεται η Επιχείρηση σύμφωνα με το σχέδιο;

Β) Είναι αναγκαία η αλλαγή σχεδίου;

Γ) Έχουν αλλάξει οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν την Απόφαση;

Η πλημμελής απόφαση αλλαγής σχεδίασης τον ανάγκασε να αλλάξει ΑΝΣΚ και τον παρέσυρε σε μια πολύ χαλαρή αντιμετώπιση. Δίχως να εξετάσει τον λόγο που ζήτησε ο αντίπαλος ανακωχή και κατά πόσο το διάστημα των 5 ημερών θα ωφελούσε τον αντίπαλο, δέχτηκε την πρόταση και περιορίστηκε στην αγκυροβολία ολόκληρου στόλου «εν πυκνή τάξη» και σε μια υποτυπώδη εγκατάσταση στρατοπέδου στην ακτή.

Η έλλειψη προφυλακής στόλου, η αδράνεια του κυρίως στόλου να στείλει μοίρα αποτροπής των πυρπολικών καθώς και ο σχηματισμός όλης της ναυτικής δυνάμεως σε πυκνή τάξη δημιουργούν απορίες…

Αντιθέτως ο Γιζέριχος, έχοντας, ενδεχομένως, πληροφορηθεί για την ανικανότητα του Βασιλίσκου προέβη σε τεχνάσματα εξαπάτησης και αιφνιδιασμού τα οποία μαρτυρούσαν από μόνα τους ότι θα πραγματοποιούνταν «ακονιτί».

 

Αντικειμενικός Σκοπός (ΑΝΣΚ) ΒΑΝΔΑΛΩΝ ΑΝΑ ΕΠΙΠΕΔΟ:

ΤΑΚΤΙΚΟ: Καίριο πλήγμα στο ναυτικό των Βυζαντινών

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ: Υπεράσπιση της Καρχηδόνας

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ: Κυριαρχία της Μεσογείου

 

Ο Γιζέριχος επέλεξε δύο τακτικές για την εκπλήρωση της Αποστολής του.

ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ: Αίτημα ανακωχής 5 ημερών. Ο αντίπαλος (Βασιλίσκος) θεωρεί ότι το διάστημα αυτό απαιτείται για την ολοκλήρωση διαδικασιών παραδόσεως του αμυνόμενου. Στην ουσία ο αμυνόμενος (Γιζέριχος): Αφαιρεί το πλεονέκτημα του επιτιθέμενου και τον παρασέρνει σε καθοριστική αναμέτρηση σε ευνοϊκό για αυτόν τόπο και χρόνο. Εξασφαλίζεται  ο απαιτούμενος χρόνος ώστε:

Α) σε επιχειρησιακό επίπεδο, να εξετασθεί η Ανάλυση Αντιτιθέμενων Ενεργειών (ΗΔΕ) [6].  

β) σε τακτικό επίπεδο να αλλάξει η πνοή του ανέμου και να προετοιμαστεί ο στολίσκος των πυρπολικών.

ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΣ: Επίθεση πυρπολικών εναντίον του Αυτοκρατορικού Στόλου.

 

Η Επιχειρησιακή Σχεδίαση των Βανδάλων έδειξε περισσότερο την σημασία της όταν την επομένη ημέρα επιτεύχθηκε καίριο πλήγμα στον εχθρό, σε επιχειρησιακό επίπεδο, εκπληρώνοντας την Επιθυμητή Τελική Κατάσταση (ΕΤΚ): Καταστροφή του Αυτοκρατορικού Στόλου στον βαθμό που να τον καταστήσει ανίκανο να αποτελέσει απειλή. Αυτό συνεπάγεται ότι πλέον περνά η κυριαρχία της Δυτικής Μεσογείου στους Βανδάλους.

 

Σύντομο σκιαγράφημα της προσωπικότητος του Βασιλίσκου

Παρά τη μεγάλη δύναμη, σε αριθμό πλοίων, φαίνεται πως ο επικεφαλής του Βυζαντινού Στόλου δεν κινήθηκε βάσει Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως.

Ορισμένοι συγγραφείς τον απαλλάσσουν από την ανοησία κι αφήνουν να εννοηθεί ότι οι κινήσεις του ήταν προϊόν χρηματισμού από τον ηγεμόνα των Βανδήλων Γιζέριχο.

Κατά την άποψη της συγγραφέως ακόμα και ο χρηματισμός απαιτεί «δεξιοτεχνία» και κάποια δείγματα στοιχειώδους ικανότητας, ενέργειες που δεν φαίνονται να χαρακτηρίζουν τον Βασιλίσκο. Αντιθέτως προδίδει απερισκεψία, αλαζονεία, ματαιοδοξία και δειλία. Η λέξη θρασύδειλος, ενδεχομένως να περικλείει όλα τα παραπάνω ενώ με μια πρόχειρη ανάγνωση του βίου του τού απονέμεται και ο χαρακτηρισμός του ριψάσπιδος μιας και η ενέργεια της φυγής σε κάθε δύσκολη κατάσταση φαίνεται να αποτελεί πάγια συμπεριφορά.

 

Η ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΠΟΡΕΙΑ, Η ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΕΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΙΚΑΝΟΥ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥ

Μετά την αποτυχημένη εκστρατεία ο Βασιλίσκος κατέφυγε ως ικέτης στην Κωνσταντινούπολη, στον Ναό της Αγίας Σοφίας. Η παραμονή του εκεί ήταν σύντομη αφού η αδελφή του φρόντισε να αποδοθούν ευθύνες για την τραγική επιχείρηση στον Σύμβουλο του Βασιλίσκου, Άσπαρ. Ο επικεφαλής του Βυζαντινού Στόλου απηλλάγη κατηγοριών ενώ ο Λέων Α΄ διέταξε την σφαγή του Άσπαρος μετά της οικογενείας του. Ο Βασιλίσκος για μερικά χρόνια αποσύρθηκε στην Ηράκλεια.

Το 471 επανέρχεται στο προσκήνιο έχοντας αναλάβει την άμυνα της Κωνσταντινουπόλεως κατά του Θεοδωρίχου. Η διεξαγωγή ήταν επιτυχής γεγονός που του έδωσε ελπίδες όχι μόνο να ξεπλύνει την ντροπή που υπέστη στην Καρχηδόνα αλλά για να διεκδικήσει πλέον το στέμμα! Όταν το 474 ανεκυρήχθη Αυτοκράτωρ ο Ζήνων ο Ίσαυρος (476-491), ο οποίος είχε εκκαθαρίσει το στράτευμα από τους Γότθους μισθοφόρους τοποθετώντας στις θέσεις τους Έλληνες στρατιώτες, δημιουργήθηκαν εσωτερικές ανωμαλίες, κυρίως από την Βηρίνα η οποία απέβλεπε να βασιλεύσει η ίδια μαζί με τον εραστή της Πατρίκιο. Ο λαός εξεγέρθηκε και ο Ζήνων αναγκάστηκε το 476 να φύγει προσωρινώς στην Ισαυρία. Τότε έλαμψε η ευκαιρία της προκλητικής βλέψεως του Βασιλίσκου, ο οποίος κατέλαβε τον θρόνο και τον διατήρησε για 20 μήνες. Ανακήρυξε τη σύζυγό του Ζηνωνίδα Αυγούστα και το γιό του Μάρκο Καίσαρα. Κατά τη διάρκεια της σύντομης παραμονής του στο θρόνο ευνόησε τον μονοφυσιτισμό.  Τον Ιούλιο του 477, επέστρεψε ο Ζήνων στην Κων/πολη κι ανέκτησε τον θρόνο του. Η αντίδραση του Βασιλίσκου ήταν ακριβώς όμοια με εκείνην του 468 μ.Χ., δηλαδή να καταφύγει για άλλη μια φορά ως ικέτης στον Ναό της Αγίας Σοφίας μαζί με την οικογένειά του. Και πάλι η διαμονή του εκεί δεν κράτησε πολύ. Ο Ζήνων του ζήτησε να παραδοθεί με την υπόσχεση να μην τον αποκεφαλίσει ούτε να τον σφάξει. Καθησυχασμένος ο Βασιλίσκος παραδίδεται στον Αυτοκράτορα ο οποίος έδειξε ότι τήρησε την υπόσχεσή (τουλάχιστον με την λεκτική της ακρίβεια). Δεν τον αποκεφάλισε ούτε τον έσφαξε! Τον εξόρισε στην Λίμνη (ή Σάσεμιν) της Καππαδοκίας. Εκεί, έκλεισε αυτόν και την οικογένειά του σ’ έναν πύργο του οποίου έχτισαν την είσοδο. Ο ανίκανος Αυτοκράτωρ και η οικογένειά του πέθαναν από την ασιτία και το ψύχος.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Παρά τις περιορισμένες πληροφορίες γύρω από τον Βασιλίσκο και την απουσία αρθρογραφίας γύρω από το θέμα το οποίο, εν συντομία, αναπτύχθηκε κρίνουμε σκόπιμο την μελέτη αποτυχημένης Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως όχι με στόχο την διαπόμπευση του ηττημένου αλλά την μεθοδική εξέταση των παραγόντων που επηρέασαν στην εκπλήρωση της Αποστολής του και που τελικώς συνέβαλαν στην ήττα.

http://perialos.blogspot.gr/2014/09/blog-post.html

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

[1] Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ΄, σελ. 124

[2] Η δεύτερη, κι επιτυχής, διεξήχθη από τον Βελισσάριο (532 – 534).

[3] Όπ. π. σημ 1.

[4] Αλεξανδρής, 1957, 103.

[5] Προκόπιος, ΙΙΙ, 6, 18.

[6] Ανάλυση κατά την οποία εξετάζονται οι Εχθρικές Δυνατότητες (ΕΔ) και οι Ημέτερες Δυνατές Ενέργειες (ΗΔΕ). Διασαφηνίζουμε ότι η ΕΔ είναι ο  τρόπος ενεργείας που εμείς εκτιμούμε ότι θα αναλάβει ο εχθρός, ενώ η Εχθρική Ενέργεια είναι ο τρόπος ενεργείας που θα αναλάβει ο εχθρός στην πραγματικότητα.

 

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Αλεξανδρής, 1957: Κ. Α. Αλεξανδρή, Η θαλασσία δύναμις εις την ιστορίαν της βυζαντινής αυτοκρατορίας, (Αθήνα: Ιστορική Υπηρεσία Β.Ν., 1957)

Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ΄, Εκδοτική Αθηνών.

Καργάκος, 2007: Σαράντου Ι. Καργάκου, Το Βυζαντινό Ναυτικό, (Αθήνα: Ι. Σιδέρης, 2007).

Προκοπίου του Καισαρέως, Ιστορίαι (ΙΙΙ de bello Vandalico)

Ράδος, 1920: Κωνσταντίνος Ράδος, Το Ναυτικόν του Βυζαντίου. Υλικόν, Οργάνωσις, Τακτική, Ιστορία, (Αθήνα: 1920)

Χριστοφιλοπούλου, 2006 : Αικατερίνη Χριστοφιλοπούλου, Βυζαντινή αυτοκρατορία. Νεότερος ελληνισμός, τ.Α’ (Αθήνα: Ηρόδοτος, 2006).

Hugh-Jones, 1980: Arnold Hugh Martin Jones, The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume 2, AD 395-527 (Cambridge University Press 1980).

MacKay, 2007 : Christopher S. MacKay, Αρχαία Ρώμη Στρατιωτική και πολιτική ιστορία, Δούκαινα Γ. Ζάννη (μτφρ.), Ιωάννης Κ. Ξυδόπουλος (επιμ.), (Αθήνα: Παπαδήμας Δημ., 2007)

 

 

Οι «άγνωστες» εφευρέσεις του Κόχραν

Οι Εφευρέσεις του Σκώτου Ναυάρχου

Thomas Alexander COCHRANE (1775-1860)

Περί Αλός          

του Ηλία Μεταξά

Οικονομικού Αξιωματικού Ε.Ν.

 

Η ευσύνοπτη αναφορά που ακολουθεί αποτελεί απόσπασμα από το βιβλίο του Ηλία Μεταξά « Βίος και Πολιτεία του Κόχραν» (υπό έκδοσιν). Δημοσίευση, για πρώτη φορά, στο Περί Αλός, με την άδεια του συγγραφέως τον οποίο κι ευχαριστώ θερμώς.

Περί Αλός

Ακολουθείται ορθογραφία του συγγραφέως.

Σχεδιάγραμμα περιστροφικού

κινητήρος του Ναυάρχου Κόχραν.

ΦΩΤΟ: http://www.douglas-self.com/MUSEUM

/POWER/rotaryengines/cochrane.htm

    Ο Κόχραν υπεστήριζε τις νέες τεχνικές μεθόδους και μέσα, ο ίδιος είχε  επινοήσει αρκετά από αυτά. Είχε πάρει το εφευρετικό μυαλό του πατρός του που είχε μία ‘βιοτεχνία’ και έκανε έρευνες και παραγωγή υποπροϊόντων του άνθρακος. Προμήθευε πίσσα και βερνίκι στο Ναυτικό έως ότου έπαυσαν να τα αγοράζουν. Αυτό έκανε τον νεαρό Thomas να αντιδρά έκτοτε τόσο φανατικά στις αυταρχικότητες, υπερβάσεις, ατασθαλίες και καταχρήσεις του Ναυαρχείου. Το μυαλό του ήταν μία γενεά πιό μπροστά από τους συγχρόνους του που τους θεωρούσε νωχελείς συντηρητικούς. Η πλειονότης των ιδεών του διά βελτιώσεις  φυσικά αφορούσε ναυτικά πράγματα.

      Στις νηοπομπές τα προπορευόμενα καράβια άναβαν τα φανάρια τους και οι επόμενοι τα ακολουθούσαν. Το 1805 έλαβε μέρος σε έναν διαγωνισμό του Ναυτικού διά την κατασκευή ενός εξιδικευμένου και προηγμένου φαναριού νηοπομπής ώστε να μη διασκορπίζονται τα πλοία το βράδυ. Έστειλε την επιστολή του με τα χαρακτηριστικά στοιχεία στο Ναυαρχείο, λίγες ημέρες μετά την απάτη του Χρηματιστηρίου (πιέσατε ΕΔΩ). Φυσικά την αγνόησαν, αλλά μετά λίγες ημέρες την απέστειλε ξανά με άλλο όνομα, κέρδισε τον διαγωνισμό και το βραβείο των 50 λιρών.

      Το 1812 πρότεινε να επιτίθενται σε λιμένες, οχυρωμένους ή μη, με έναν συνδυασμό πλοίων Βομβαρδιστικών, Εκρηκτικών και Εκτοξεύσεως Χημικών Αερίων. Διά το Βομβαρδιστικό θα έπαιρναν ένα παλαιό σκαρί και θα το ενίσχυαν, θα το γέμιζαν με μπαρούτι και κανονόμπαλες. Το βράδυ θα το αγκυροβολούσαν και θα του έδιναν κλίση γέρνοντας το εμπρός από τον λιμενοβραχίονα του εχθρικού λιμένος. Με την έκρηξη του θα κονιορτοποιούσε τον λιμένα και αμέσως θα επιχειρούσαν την απόβαση στρατευμάτων. Προωθούσε αυτά τα σχέδια του, πρό του Κριμαϊκού Πολέμου, αλλά και κατά την διάρκεια του. Όμως το Ναυαρχείο δεν ήθελε να τα υλοποιήσει. Ταυτοχρόνως είχε κάνει και σχέδια διά το προπέτασμα καπνού που διετηρήθη μυστικό μέχρι το 1914. Αυτά προφανώς τα είχε εμπνευσθεί από τις έρευνες και την δουλειά του πατρός του.  

      Το 1818 μαζί με τον Μηχανικό Sir Marc Isambard BRUNEL(1769-1849) πήραν την πατέντα διά την ενίσχυση  της σήραγγος Blackwall κάτω από τον ποταμό Τάμεση.



Σχέδιο που απεικονίζει την ενίσχυση της σήραγγας του Τάμεση

ΦΩΤΟ: http://en.wikipedia.org/wiki/Tunnelling_shield

     To 1820 έφθασε καθυστερημένα στην Χιλή το πρωτοποριακό ‘Risisng Sun ή Star’. Όμως ο πόλεμος είχε τελειώσει. Είχε κατασκευασθεί με τις οδηγίες του, διέθετε πλήρη ιστιοφορία, δύο μηχανές 45 ίππων, δύο τσιμινιέρες, ανασυρρόμενο εσωτερικό τροχό, παρόμοιο με το ‘Charlotte Dundas’ του Σκώτου μηχανικού, εφευρέτου William SYMMINGTON (1764-1831). 

PS “Rising Star”. Υπήρξε το πρώτο βρετανικό ατμοκίνητο

πολεμικό πλοίο, που διέσχισε τον Ατλαντικό από τα

ανατολικά προς τα δυτικά, το 1821.

ΦΩΤΟ: http://en.wikipedia.org/

     Στην δεκαετία του 1830 επειραματίζετο με την περιστροφική μηχανή και την έλικα. Το 1851 έλαβε την πατέντα Ατμοπλοίων με καύσιμο την άσφαλτο. Διά την βελτίωση τους είχε δαπανήσει εξ ιδίων 15.000 λίρες. Παρά τις επιτυχίες του ‘Καρτερία’ ο Υπουργός Ναυτικών DUNDAS και οι λοιποί του R.N. δεν τα ήθελαν με διάφορες έωλες δικαιολογίες. Ότι οι πλευρικοί τροχοί τους εμείωναν τον αριθμό των πυροβόλων. Ήσαν τρωτά, βρόμικα, θορυβώδη, ακριβά, αναξιόπιστα. Έκαναν τα πάντα διά να εμποδίσουν την διάδοση τους. Με το θεώρημα ότι ο ατμός θα επιφέρει θανάσιμο κτύπημα στην ναυτική υπεροχή της Βρετανικής Αυτοκρατορίας.  

     Ένα άλλο σχέδιο διά το οποίον αναζητούσε πελάτες τα τελευταία χρόνια του, ήταν το ‘Mosquito Fleet’ που προοιώνιζε τα μελλοντικά Ταχέα Τορπιλοβόλα και τις Κανονιοφόρους. Έβασίζετο στην αρχή ότι σέ ένα επιθετικό  όπλο μετρά η ισχύς πυρός. Από αυτήν προήλθε και η θεωρία του ‘All- Big-Gun’ βάσει της οποίας εναυπηγήθη το 1905 το πρωτοποριακό διά την εποχή του ‘Dreadnought’.

    Ο Κόχραν έλεγε : “ Δώστε μου ένα μικρό γρήγορο Ατμόπλοιο με ένα βαρύ πυροβόλο μεγάλου βεληνεκούς  στην πλώρη του και θα επιτεθώ στο μεγαλύτερο καράβι στον κόσμο ”. 

    Στον Κριμαϊκό Πόλεμο (1854-56) (οι άλλοι Ευρωπαίοι τον λένε και ‘Ρωσικό’, εμείς τον λέμε και Ανατολικό), η Δίοικηση του Στόλου στην Βαλτική Θάλασσα είχε ανατεθεί ‘εξ αμελείας’ στον Ναύαρχο Sir Charles NAPIER (1786-1860) που ήταν 68 ετών. Δεν είχε ιδέα περί συγχρόνων πλοίων και τακτικών. Ήταν ανίκανος να επιτύχει οτιδήποτε, αλλά και ο Στρατός ήταν ανίκανος. Το Ναυαρχείο εσκέφθη τον Κόχραν που μολονότι ήταν πολύ πιό ηλικιωμένος κατά 11 χρόνια, ήταν πολύ πιό ικανός. Ο ίδιος  δεν θεωρούσε τον εαυτόν του τόσο πολύ γέρο διά μία θέση υφισταμένου ώστε να μπορεί να επιβλέπει την χρήση των δικών του ‘Secret Plans’ εναντίον των Οχυρών που προστάτευαν τους Ναυστάθμους της Κροστάνδης και της Σεβαστουπόλεως. Πίεζε το Ναυαρχείο να του δώσει αυτήν την ευκαιρία να τα δοκιμάσει, όμως η Κυβέρνηση εφοβείτο ότι λόγω του χαρακτήρος του θα μπορούσε να παρασύρει το Ναυτικό σε άσκοπες αιματηρές επιθέσεις με βεβαιότητα ήττας. Άλλη πηγή τα γράφει διαφορετικά, ότι αυτός ηρνήθη διότι διέβλεπε πιθανότητα να χαθεί ο Στόλος του σε τέτοια κλειστή θάλασσα.

     Το 1857 έγινε επίτιμον μέλος στο Ίδρυμα Μηχανικών και Ναυπηγών της Σκωτίας. Έγραφε μελέτες και εχάραζε σχέδια διά πολλά πράγματα που δεν ήταν απαραιτήτως ναυτικά ή στρατιωτικά. Τα περισσότερα αφορούσαν πολιτικές εφαρμογές π.χ. φωτισμός δρόμων, εγκατάσταση σωληνώσεων μεταφοράς υγρών κ.ο.κ. Ήταν εφευρέτης και μηχανικός με επιχειρηματικό πνεύμα, πράγμα συνηθισμένο στην εποχή του, διότι και άλλοι ενεργούσαν κατά τον ίδιο τρόπο. Οι ιδέες του δεν του έδωσαν καμμία μεγάλη περιουσία, όπως ήλπιζε σε όλη την ζωή του. Όμως μερικές από αυτές υλοποιήθησαν από κάποιους άλλους, ακόμη και δεκαετίες μετά τον θάνατο του. Ως πλέον επιτυχής θεωρείται η χρήση πεπιεσμένου αέρος (σημερινά κομπρεσέρ) διά την διάνοιξη της σήραγγος κάτω από τον ποταμό HUDSON στην Νέα Υόρκη.

       Τις ιδέες του τις έγραφε μέχρι το τέλος του βίου του. Τα δε απομνημονεύματα του τα έγραψε ο από το 1814 γραμματεύς του William JACKSON, αλλά κυρίως ο George B. EARP. Γενικώς τα έγραφαν όπως τους βόλευαν διά να υποστηρίξουν τις χρηματικές απαιτήσεις του διότι θα κέρδιζαν και αυτοί το 10%  από ότι ποσά θα εισέπραττε. Ο Κόχραν πάντα ήταν ο ήρως που αντιμετώπιζε σατανικούς εχθρούς. Παρά το ότι δεν ήταν αμέμπτου τιμιότητος εναντιώνετο στις δυνάμεις της διαφθοράς και του σκοταδισμού σε μίαν εποχή που αυτές ήσαν παντοδύναμες. Το συγγραφικό του έργο συνεπλήρωσε και ο ανηψιός του George, ο υιός του και ο εγγονός του.

Σελίδα από το βιβλίο του
Thomas Cochrane :“
The autobiography of
a seaman” (London : Maclaren).

      To 1860, έτος θανάτου του, επαρουσιάσθη  η ‘Autobiography of a Seaman’. Το 1869 ο υιός του εξέδωσε άλλο βιβλίο. Το 1890 ο εγγονός του εξέδωσε μία επίτομη βιογραφία. Αναμφιβόλως η πολεμική δράση του κατά τους Ναπολεοντείους Πολέμους είχε εμπνεύσει τον C.S. FORESTER να γράψει την νουβέλα ‘Horattio Hοrnblower’. Το ίδιο συνέβη και με τον Patric O’BRIAN το 1970 που έγραψε μία άλλη νουβέλα, τον ‘Master and Commander’. Και τα δύο έγιναν επιτυχημένες τηλεοπτικές σειρές και κινηματογραφικές ταινίες.   

http://perialos.blogspot.gr/2014/08/blog-post_7.html

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

1.“Εlemens de l’Architecture Navale, ou Traite Pratique de la Construction des Vesseaux” του Duhamel du Monceau ,Henri, Louis, Paris , 1758.

2. ‘The Dictionary of Sea Painters of Europe and America’, του E.H.H.Archibald,Antique Collector’s Club,Suffolk, 1980.  (Original paintings from the magazine “Naval Cronicle” of 1799-1816.
3.  ‘Naval and Military Memoirs of Great Britain from 1727-1783’, του Robert Beatson, London,   1804.

4.  ‘An Old Sailor’ , του Μ.H.Barker, Greenwich Hospital anecdotes, London,   1826   

5.  ‘History of the Navy of the U.S.A.’, του James Fenimore Cooper, Richard Bentley Ltd. (publisher to Ηer Majesty the Queen) , London,  1839.

6.  ‘Naval Recollections of the Late American War’,του R.J.Barrett, United Service Journal,    1841.

7.  ‘The Naval History of Great Britain’,του William James, Richard Bentley Ltd, London,   1859.

8.  ‘Sailor’s Word-Book – Dictionary of Nautical Terms’, τoυ Vice Admiral W.H.Smyth, Blackie & Son, London, 1867.                                                                                                                             

9. ‘The Influence on Sea Power Upon the French Revolution and Empire 1793-1812’,του Captain Alfred Thayer Mahan, Sampson Low , Marston & Co. Ltd , London,   1893.

10.‘The British Fleet’, του Commander Charles N. Robinson, George Bell & Sons Ltd, London,  1895.

11. ‘Gloires et Souvenirs Maritime’, του Maurice Loir, Hachette & Co.  Paris,   1895. 

12. ‘Οn  the Spanish Main’, του John Edward Masefield , Naval Institute Press, London , 1906.  

13.  ‘Ναυτική Επιθεώρησις’, έκδοσις  Γ.Ε.Ν. τεύχη Νος. 134  και 135,  έτος  1935.

14. ‘Καράβια,Καπεταναίοι και Συντροφοναύται 1800-1830’,του ΠλοιάρχουΤρύφωνος Κωνσταντινίδου Β.Ν. , έκδοσις  Γ.Ε.Ν. 1935.

15. ‘The Wooden Fighting Ship in the Royal Navy, 897-1860, του Ε.Η.Η.Αrchibald, Blandford Press Ltd, Poole  Dorset, 1968.  

16.  ‘The Oxford Companion to Ships and the Sea’, P.K.Kemp,Oxford University Press, London, 1976.

17.  ‘Naval Gun’, του Ian Hogg  & John Batchelor, Blandford Press, Poole  Dorset, 1978.

18.  ‘Strategy & Tactics of Sea Warfare’, του Νed Wilmott, Chart Well Books Inc, New  Jersey, 1979.

19.  ‘The Fighting Ship’,του Βernard Brett, Oxford University Press, Oxford, 1985.

20.  ‘Firepower-From Slings to Star Wars’ , του Philip Warner,Grafton Books, London, 1988.

21. ‘The Line of Battle’ - ‘The Sailing Warship 1650-1840’,του Robert Gardiner,Conway Maritime Press, London, 1992.                                                                                                                                          

22. ‘The Illustrated Companion to Nelson’s Navy’,του Νicholas Blake & Richard Lawrence,Chatham Ltd, London, 1999.                                                                                                                                              

23. ‘Ο  Αρχιναύαρχος Λόρδος Κόχραν και η δράση του στην Ελληνική Επανάσταση, του Αντιναυάρχου  Ι.Φακίδη ,  Μπρατζιώτη ,  Αθήναι , 1999.

24. ‘Naval Warfare in the Age of Sail (War at Sea 1756-1815), του Bernard Ireland, Harper Collins Ltd, London,  2000.

25.  ‘Six Frigates’, του Ιan  W. Toll, W.W.Norton & Co. Inc. New York , 2006.

26. ‘Ναυτικοί Βαθμοί και Στολές -Ιστορία και Παράδοση’, του Ηλία Μεταξά (υπό έκδοση) Πειραιεύς, 2013.
27.  Διάφορες Ιστοσελίδες  Διαδυκτίου.                                                                                           

28.  Εγκυκλοπαίδεια  Ελευθερουδάκη  1926.

29.           »                 Στρατιωτική και Ναυτική 1926.

30            »                Ήλιος.  

31.            »                Πυρσός  1931.

32.            »                Υδρία.

33.            »                Δομή.

34.            »                Πάπυρος Larouss Britannica 1978

http://perialos.blogspot.gr/2014/08/blog-post_7.html

 

 

Το Περί Αλός προτείνει:

Διαβάστε τη συγκλονιστική μαρτυρία του τότε Δοκίμου Οικονομικού Η. Μεταξά Ε.Ν. ο οποίος επέζησε από το ναυάγιο του Υ/Κ «ΛΑΚΩΝΙΑ» και ,μεταξύ άλλων, έσωσε 2 μικρά παιδιά :

Το ναυάγιο του Υ/Κ “ΛΑΚΩΝΙΑ” Πιέστε ΕΔΩ:

Καθώς και άρθρα του συγγραφέως:

Ο Ναύαρχος Κόχραν και η απάτη στο Χρηματιστήριο.  Πιέσατε ΕΔΩ 

Η προέλευση των αμφιμασχαλίων. Πιέσατε ΕΔΩ
Η ΦΡΕΓΑΤΑ Πιέσατε ΕΔΩ
Η προσωπικότης του Αντιναυάρχου Edward Codrington Πιέσατε ΕΔΩ