Ναύαρχος Νικόλαος Παππάς: Όπως τον έζησα… (β)

Β΄ ΜΕΡΟΣ

 

Του Κωστή Γκορτζή

Αντιναύαρχου ΠΝ ε.α.

http://klafsigelos.wordpress.com/

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ναυτική Επιθεώρηση», τ. 584,

σελ. 18, ΜΑΡΤ – ΜΑΪ  2013 με τον τίτλο: «40 Χρόνια από την

«Ανταρσία του Α/Τ ΒΕΛΟΣ» και 40 ημέρες από το θάνατο

του Ναύαρχου Ν. Παππά». Αναδημοσίευση στο Περί Αλός

με την έγκριση της «Ν.Ε. και του συγγραφέως»

 

…συνέχεια από το Α΄ΜΕΡΟΣ



Χαρακτηριστική γελοιογραφία

της εποχής. ΦΩΤΟ: ΝΕ

Η «ανταρσία»

Ο Νίκος Παππάς, μόλις έμαθε –από τις ειδήσεις της Ιταλικής τηλεόρασης– την καταστολή του Κινήματος και την έναρξη των συλλήψεων των κινηματιών, αντιλαμβανόμενος την κρισιμότητα της κατάστασης, τη μακρόχρονη προσπάθεια να πηγαίνει χαμένη, την προοπτική μιας ευκαιρίας για νέο Κίνημα αδύνατη και τον κίνδυνο ακόμα και εκτέλεσης συναδέλφων του με συνοπτικές διαδικασίες Στρατοδικείων, αλλά και –κυρίως– την προσπάθεια της χούντας να ελαχιστοποιήσει την πραγματική έκταση του Κινήματος, πήρε την απόφαση να δράσει μεμονωμένα. Διηγείται ο ίδιος: «Διακόπτοντας το φαγητό, πήγα στο δωμάτιό μου και κάθισα στο μικρό γραφείο μου. Αναλογίστηκα όλα όσα κάναμε, όλες τις προσπάθειες για την οργάνωση του Κινήματος επί πέντε ολόκληρα χρόνια, όλα χάθηκαν ξαφνικά. Κάτι πρέπει να κάνω. Δεν γίνεται να μείνουμε στην αποτυχία. Έκανα μια “ταχεία εκτίμηση καταστάσεως”. Εκτίμησα ότι η χούντα θα μπορούσε να συλλάβει μικρό αριθμό από τους επικεφαλής τους οποίους με συνοπτικές διαδικασίες έκτακτου στρατοδικείου θα παραπέμψει με τη κατηγορία της εσχάτης προδοσίας και να τους εκτελέσει. Η κοινή γνώμη δεν θα μάθαινε ποτέ την έκταση του Κινήματος και τον αριθμό των μυημένων. Μου πέρασε από το μυαλό και το να γυρίσω με το πλοίο πίσω και να βαρέσω με τα κανόνια. Το “Βέλος” ήταν σε άριστο βαθμό αξιόμαχο, το πλήρωμά μου άριστο και πιστό, είχα πετρέλαιο για τρεις χιλιάδες μίλια, τρόφιμα για μήνες και πλήρη φόρτο πυρομαχικών. Το απέκλεισα ως επικίνδυνο να δημιουργήσει αθώα θύματα και αίσθηση εμφύλιου πάλι. Η μόνη λύση είναι να στασιάσω και να αποκαλύψω το μεγάλο αριθμό των Κινηματιών, όντας βέβαιος ότι η χούντα δεν θα τολμούσε να παραπέμψει 100 και πλέον αξιωματικούς στο στρατοδικείο. Όσο μεγαλύτερη η έκταση, τόσο δυσκολότερη γι’ αυτήν, αλλά και για τους πάτρωνές της, η συγκάλυψη. Κι αυτό απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να το κάνω ήταν να προβάλω την απόλυτη αφοσίωση, τη δική μου και των άλλων, στη συνταγματική νομιμότητα που κατέλυσε η χούντα, όπως και στην αναγνώριση της θέσης της Ελλάδας στο κατεστημένο διεθνές σκηνικό. Έτσι, δεν θα μπορούσε κανείς να κατατάξει την κίνησή μας ως προερχόμενη από κάποια μεμονωμένη πλευρά και να την περιθωριοποιήσει.

Ο Αντιπλοίαρχος Ν. Παππάς Κυβερνήτης του Α/Τ «Βέλος»

με αξιωματικούς του πληρώματός του στην Ιταλία. ΦΩΤΟ: ΝΕ

Γνωρίζοντας ότι το Σύμφωνο του ΝΑΤΟ προβλέπει στη διακήρυξή του την προστασία των δημοκρατικών πολιτευμάτων στις χώρες - μέλη και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, παίρνω από το ράφι της βιβλιοθήκης μου το βασικό Εγχειρίδιο, διαβάζω το προοίμιο, και αρχίζω να γράφω... Συμπληρώνω ένα κατεπείγον Σήμα προς τον SACEUR (Supreme Allied Commander Europe – Ανώτατος Στρατιωτικός Διοικητής ΝΑΤΟ στην Ευρώπη) Στρατηγό Goodpaster, με κοινοποίηση σε όλους τους ΝΑΤΟϊκούς Διοικητές της Νοτιοανατολικής Πτέρυγας, στο Διοικητή του Σχηματισμού μας και στα συμπλέοντα πλοία.

“Πιστοί στη συμμαχία του ΝΑΤΟ και στον πολιτισμό των λαών μας, ο οποίος έχει θεμελιωθεί επί των αρχών της Δημοκρατίας, της προσωπικής ελευθερίας και του σεβασμού των Νόμων, όλοι οι αξιωματικοί και το πλήρωμα του πλοίου μου, ως ένας άνθρωπος, πιστοί στον δοθέντα όρκο μας, με βαθύτατη λύπη εγκαταλείπουμε τις ασκήσεις.

Με τη συμπάθεια ολοκλήρου του ελεύθερου κόσμου θα πολεμήσουμε για να επαναφέρουμε την Δημοκρατία στην Ελλάδα. Σας είναι πολύ καλά γνωστό, και ιδίως στους Αμερικανούς φίλους μας, ότι μια συμμορία ιδιοτελών αξιωματικών επέβαλε στην Ελλάδα μια απάνθρωπη και μισητή δικτατορία προ έξι και πλέον ετών. Η σημερινή εξέγερσις του Πολεμικού Ναυτικού ανταποκρίνεται στα αισθήματα ολοκλήρου του λαού της χώρας μας.
Ο ελεύθερος κόσμος και ιδιαιτέρως οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει να αντιληφθούν την διάβρωσιν και την καταστροφή των Ενόπλων Δυνάμεων, στις οποίες στηρίζεται η άμυνα της Νοτιοανατολικής Πτέρυγος. Σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή αξιωματικοί εν ενεργεία έχουν συλληφθεί και υφίστανται ταπεινώσεις και κακομεταχείριση από άλλους αξιωματικούς και στρατιώτες της Στρατιωτικής Αστυνομίας…”.

Ανεβαίνω στη Γέφυρα. Παίρνω το ραδιοτηλέφωνο του πρωτεύοντος τακτικού και διαβάζω αργά όλο το κείμενο για να το καταγράψουν με τη μία, τόσο ο Διοικητής όσο και τα υπόλοιπα πλοία.

Διατάζω το Σημαιοφόρο Ματαράγκα που είχε βάρδια στη Γέφυρα να σηκώσει το Σημείο “Οι κινήσεις μου ανεξάρτητες” και να στρίψει με κατεύθυνση το Fiumicino. Καθώς το πλοίο έστρεφε και έβγαινε από το ΝΑΤΟϊκό Σχηματισμό, ακούγεται στο ραδιοτηλέφωνο ο ίδιος ο Διοικητής της Ομάδας, Τούρκος Πλοίαρχος Biren, “Good luck Nick!”. Κατεβαίνω από τη Γέφυρα και ειδοποιώ τον Ύπαρχο να διατάξει Γενική Κλήση του Πληρώματος στο Επίστεγο.
Δίνω το Σήμα στον Καλιγιάννη για να εκπεμφθεί και από τον Ασύρματο του πλοίου… Διατάζω Γενικό Συναγερμό φέρνοντας το πλοίο σε πολεμική ετοιμότητα. Στην κατάσταση αυτή, ακόμα και η σκέψη “απειθαρχίας” έχει αυστηρότατες επιπτώσεις με βάση τις Διατάξεις και τον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα. Δεν το έκανα γι’ αυτό, όμως. Οι ελάχιστοι, μεταξύ των αποσπασμένων από άλλες Υπηρεσίες για τη συγκεκριμένη άσκηση “χουντικοί” δεν είχαν δυνατότητα αντίδρασης απέναντι στο συμπαγές, ως προς την πίστη του σε μένα, πλήρωμά μου.

Το έκανα περισσότερο για να είμαι έτοιμος απέναντι σε οποιαδήποτε “στρατιωτική” ενέργεια κατά του «Βέλος» από την πλευρά του ΝΑΤΟ και για τη μεγιστοποίηση του ομαδικού πνεύματος και του ηθικού των ανδρών μου».

Ξενοδοχείο AGIP, Ρώμη, Μάιος 1973.

Οι 31 του Α/Τ «Βέλος». ΦΩΤΟ: ΝΕ

Μεσημέρι. Τρεις και κάτι. Όλο το πλήρωμα του «Βέλος» σε παράταξη στην πρύμη. Λείπουν ελάχιστοι που έχουν βάρδια στη Γέφυρα και στη Μηχανή. Ο Παππάς ανεβαίνει στην κλειστή μπουκαπόρτα του πρυμνιού υποφράγματος, βγάζει τα γυαλιά ηλίου που φορούσε. «Ανάπαυση!» διατάσσει και όλοι χαλαρώνουν. Στέκεται για λίγο αμίλητος με το βλέμμα του να γυρίζει στα μάτια όλων.

«Αυτή τη στιγμή, στα μπουντρούμια της ΕΣΑ βασανίζονται Αξιωματικοί του Ναυτικού από όργανα μιας κλίκας επίορκων στρατιωτικών που με τα όπλα που τους εμπιστεύτηκε ο Ελληνικός λαός εγκατέστησαν την τυραννία και νέμονται την εξουσία για έξι χρόνια τώρα. Όλο το Ναυτικό, από την αρχή, είναι εναντίον τους. Ως ένας από αυτούς που το γνωρίζουν καλά, δεν θα γυρίσω πίσω. Φεύγουμε ήδη από τη δύναμη του ΝΑΤΟ και θα ζητήσω πολιτικό άσυλο στην Ιταλία για να ξεσκεπάσω τη χούντα. Πριν σας αποχαιρετήσω σας καλώ όλους να αναφωνήσουμε Ζήτω το Έθνος!, Ζήτω η Δημοκρατία! Ζήτω το Πολεμικό Ναυτικό!».

Ξεσπάει ενθουσιασμός, χειροκροτήματα, ζητωκραυγές. Το πλήρωμα διαλύεται προς όλες τις κατευθύνσεις κι ένα ατέλειωτο πανηγύρι ξεσπά.

Όλα τα σύμβολα της χούντας, που υποχρεωτικά βρίσκονταν στα καρέ και στις τραπεζαρίες, πετιούνται στη θάλασσα.
Την ίδια ώρα το ράδιο Roma εκπέμπει στον παγκόσμιο ορίζοντα το σήμα: «Το αντιτορπιλλικό “Βέλος” ζητά τη συμπαράσταση όλων των ελεύθερων λαών και κρατών της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, που εξακολουθούν να πιστεύουν στο προοίμιο της ιδρυτικής συμφωνίας μας. Εν ονόματι των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και του Ελληνικού λαού, καλούμε επί του πλοίου όλους τους αντιπροσώπους του τοπικού αλλά και του διεθνούς Τύπου…».
Και αυτό το σήμα, όπως και το προηγούμενο προς τον Goodpaster και όλο το ΝΑΤΟ, είναι ενδεικτικό και της πολιτικής ευστροφίας του Παππά να μην επιτρέψει ερμηνείες και υποθέσεις των υποστηρικτών της χούντας που θα απομείωναν το μέγεθος της ενέργειας, εντάσσοντάς την αυθαίρετα σε ιδεολογικές μειονότητες…

Στο εξάωρο που πέρασε από την εκπομπή του σήματος αποχώρησης μέχρι και την αγκυροβολία του «Βέλος» στο Φιουμιτσίνο, τα γεγονότα ήταν καταιγιστικά από τη στιγμή που το χαρτί ξετυλιγόταν στα τηλέτυπα του ΝΑΤΟ και φυσικά, των Αρχηγείων όλων των κρατών μελών του. Η χούντα αιφνιδιάζεται. Είχε τσεκαρισμένο τον Παππά για δικό της… Υποψιάζονται ακόμα και ανταρσία από το πλήρωμα σε βάρος του. Συνεγείρεται όλο το σύστημα και αποστέλλεται αίτημα προς όλα τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ για άμεση σύλληψη οποιουδήποτε «λιποτάκτη στασιαστή» αποβιβαζόταν σε συμμαχικό έδαφος. Ιδιαίτερο πανικό προκαλεί μια πληροφορία ότι το «Βέλος» κατευθύνεται στη …Λιβύη! Το νέο διαρρέει στο διεθνή Τύπο από το Στρατηγείο του ΝΑΤΟ και φυσικά, προκαλεί τεράστιο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον με πρώτο και καίριο ερώτημα «πού είναι το “Βέλος”;».

Οι ιταλικές Αρχές συνεγείρονται κι αυτές και, συν τω χρόνω, ειδοποιούνται όλα τα Λιμεναρχεία και οι άλλες Αρχές να έχουν το νου τους. Το ίδιο συμβαίνει σε όλα τα Μεσογειακά παράλια.

Αναφορά από τον ιταλικό

& διεθνή Τύπο για την ανταρσία

στο Α/Τ «Βέλος». ΦΩΤΟ: ΝΕ

Μετά την αγκυροβολία, οι αξιωματικοί συγκεντρώνονται στο καρέ. Πολλοί θέλουν να ακολουθήσουν τον Κυβερνήτη τους. Το χαρτί πάνω στο τραπέζι, με τα ονόματά τους είχε γίνει …πολλά χαρτιά. Στη λίστα γράφονταν μαζικά οι Αξιωματικοί, Υπαξιωματικοί και Ναύτες και συνέχιζαν να έρχονται για να γραφτούν.

Όταν ο Παππάς είδε τον κατάλογο και διαπίστωσε ότι είχε φτάσει τους 180 ανθρώπους από τους 270 του πληρώματος, γέλασε και είπε: «Ε, καλά. Δεν γίνεται αυτό. Πρώτα απ’ όλα, δεν θα παρατήσουμε το καράβι στους Ιταλούς. Θα παραδώσω τα καθήκοντά μου στον Ύπαρχο και μ’ αυτόν και τους μεγάλους αξιωματικούς που έχουν οικογένειες θα γυρίσει πίσω. Δεν χρειάζεται να ταλαιπωρηθούν κι αυτές. Το ίδιο ισχύει και για τους Υπαξιωματικούς. Για τους στρατευμένους δεν το συζητάω. Είναι προτιμότερο να γυρίσουν πίσω και να μεταφέρουν απολυόμενοι σ’ όλη την Ελλάδα, στο μέρος απ’ όπου κατάγεται ο καθένας, το πανηγύρι που έζησαν στο “Βέλος”. Με τιμάει το γεγονός ότι όλοι θέλουν να με ακολουθήσουν. Ας έρθουν κάποιοι. Λίγοι, νέοι, αδέσμευτοι από οικογενειακές υποχρεώσεις. Και με ειδικότητες τέτοιες που να μπορούν να βρουν δουλειά έξω. Και για τους άλλους, για ό,τι κι αν σας κατηγορήσουν, θα λέτε εκτελούσαμε Διαταγές Κυβερνήτου».

Έτσι, ο κατάλογος διαμορφώθηκε με 6 Σημαιοφόρους και 23 Υπαξιωματικούς και έναν στρατευμένο εθελοντή δίοπο.

Μετά από έντονες διαβουλεύσεις με τις ιταλικές λιμενικές αρχές και παρά τις προσπάθειες του Έλληνα πρεσβευτή στην Ιταλία που περιέπλεε του «Βέλος» και προσπαθούσε να αποτρέψει τον Κυβερνήτη από το να ζητήσει πολιτικό άσυλο και το πλήρωμα από το να τον ακολουθήσει, το επόμενο απόγευμα ο Νίκος Παππάς και 24 μέλη του πληρώματος αποβιβάστηκαν στο Φιουμιστίνο και τέθηκαν υπό τη φρούρηση/φύλαξη του Ιταλικού Κράτους, το οποίο από την αρχή δεχόταν ισχυρές πιέσεις από το Ελληνικό για να εκδώσει τους «αντάρτες».

Η είδηση όμως της ανταρσίας, ξεπέρασε τα σύνορα της Ελλάδας και της Ιταλίας. Έγινε πρωτοσέλιδη σε όλες τις μεγάλες εφημερίδες του κόσμου, από την Ιαπωνία μέχρι την Αλάσκα και από τη Νότια Αμερική μέχρι την Σκανδιναβία. Επί μήνες, όπως και σε όλα τα κύρια δελτία τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών σε όλον τον κόσμο. Με «ομοβροντίες» κατά της χούντας και με πρωτόγνωρη στήριξη του αιτήματος για πολιτικό άσυλο όλου του πολιτικού κόσμου στην Ιταλία κόντρα στις σκέψεις της κυβέρνησης Αντρεότι για έκδοση ή εγκλεισμό σε στρατόπεδο προσφύγων.

Το πρόσωπο του Παππά δέσποζε επί μήνες στην έντυπη και ηλεκτρονική ειδησεογραφία. Ο Κυβερνήτης του «Βέλος», από τους πρωτεργάτες του Κινήματος, έχοντας και το σύνολο των γραπτών όρκων στην κατοχή του, σφυροκόπησε με ντοκουμέντα τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Κοπεγχάγη τον Ιούνιο του ’73. Με συνεχείς συνεντεύξεις και καταιγισμό μηνυμάτων στα ΜΜΕ του εξωτερικού και με συντονισμένη δραστηριότητα όλων όσοι τον ακολούθησαν, αποδόμησε τον μύθο ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις στηρίζουν την δικτατορία.



Ο Κυβερνήτης του Α/Τ «Βέλος» Αντιπλοίαρχος

Ν. Παππάς στην εξορία, καπετάνιος του

S/T «Έλενα Βενιζέλος» (1973-1974). ΦΩΤΟ: ΝΕ

Παράλληλα, οι συλληφθέντες στην Ελλάδα αξιωματικοί, αποκάλυπταν εσκεμμένα στις απολογίες τους πρόσωπα και δεδομένα του Κινήματος σε όλη την έκτασή τους, φέρνοντας σε αδιέξοδο το καθεστώς. Δεν μπορούσε να σύρει σε δίκη και να φυλακίσει το σύνολο των κυβερνητών του Στόλου, Διευθυντών των κυριότερων Υπηρεσιών και δεκάδων άλλων αξιωματικών και υπαξιωματικών, την αφρόκρεμα των στελεχών, διαλύοντας στην ουσία το Πολεμικό Ναυτικό. Παράλληλα, οι πιέσεις από τη διεθνή κοινή γνώμη και τους κρυφούς ή φανερούς πάτρωνές του αυξάνονταν με ραγδαίο ρυθμό.

Οι πολιτικές εξελίξεις που προκάλεσε ο Παππάς με την αποκάλυψη της έκτασης του Κινήματος του Ναυτικού ήταν καταλυτικές. Η χούντα αποφάσισε τη δημοκρατικοποίηση της εικόνας της με την κατάργηση της Βασιλείας και τον σχηματισμό πολιτικής κυβέρνησης υπό τον Μαρκεζίνη, εξαγγέλλοντας ελεύθερες εκλογές σε αόριστο, βεβαίως, χρόνο. Ο δικτάτορας αποφυλάκισε και απέδωσε Γενική Αμνηστία σε όλους τους πολιτικούς κρατούμενους, εξόριστους, φυλακισμένους και υπόδικους, με μοναδική εξαίρεση τον Αντιπλοίαρχο Παππά και όσους τον ακολουθήσαμε, ένδειξη του μεγέθους της «ζημιάς» που υπέστη από αυτόν.

Η χαλάρωση του ολοκληρωτισμού του καθεστώτος αναζωπύρωσε τη νεανική φωτιά της Νομικής και οδήγησε τους ίδιους νέους αναθαρρυμένους και από το Κίνημα, λίγους μήνες μετά, στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και στην αρχή του τέλους της δικτατορίας.

Τέλος που ήρθε με την εθνική καταστροφή της Κύπρου κατά τα σχεδιασθέντα αλλαχού που εξυπηρέτησε η ...μεταλλαγμένη χούντα του Ιωαννίδη και ολοκληρώθηκε στις πρώτες μέρες της μεταπολίτευσης, λόγω της ανύπαρκτης Εθνικής Ισχύος της χώρας.

Η χουντική προπαγάνδα χύνει ακόμα και σήμερα τη χολή της για να απαξιώσει το Κίνημα του Ναυτικού και την ανταρσία του «Βέλος». Ο Παττακός επιχαίρει δημόσια για την αναπηρία του αείμνηστου Σπύρου Μουστακλή από τα βασανιστήρια, κατηγορεί τον αείμνηστο Νίκο Παππά ως προδότη που παρέδωσε το πλοίο στον …ιστορικό εχθρό (λες και δεν ήταν αυτός ο Παττακός που διέταξε το «Βέλος» να ασκείται με τους Ιταλούς…).

Όπως ξέρει καλά και ότι ο Παππάς το μόνο που παρέδωσε ήταν τα καθήκοντα του Κυβερνήτη, σύμφωνα με τους Νόμους και τις Διατάξεις, στον καθ’ όλα άξιο Ύπαρχό του Μανώλη Ξενάκη και αποβιβάστηκε στην Ιταλία (χωρίς βεβαίως να πάρει μαζί του το πλοίο ή να το παραδώσει στον …εχθρό).

Στο διάστημα της αυτοεξορίας, ο Νίκος Παππάς, παράλληλα με την επικοινωνιακή μάχη του κατά της χούντας, δεν μπορεί να αποχωριστεί την αγαπημένη του θάλασσα. Μπαρκάρει ως καπετάνιος στα γκαζάδικα του εφοπλιστή Νικήτα Βενιζέλου και μεταφέρει πετρέλαιο από τα Εμιράτα στην Αγγλία. Τον Οκτώβριο του 1973, ο Παππάς κάνει ακόμα μια επίδειξη των ναυτικών του προσόντων.

Ο Κώστας Μπαντουβάς (συνεργάτης του Ν. Βενιζέλου) βάζει μπρος το σχέδιο που συμφώνησαν με τον Νικήτα Βενιζέλο, να βρουν ένα κατάλληλο πλοίο το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για την μεταφορά όπλων στην Κρήτη για τον εξοπλισμό αντιστασιακών ομάδων. Βρίσκεται προς πώληση μια παλιά αγγλική τορπιλάκατος στη Μάλτα. Χρειάζεται, όμως, συντήρηση και τις κατάλληλες μετασκευές που δεν θα μπορούσαν να γίνουν σε «δυτικό» κράτος για να μην αποκαλυφθεί ο ιδιοκτήτης και ο σκοπός για τον οποίον προοριζόταν. Οι μυστικές

διαβουλεύσεις καταλήγουν σε επαφή με τη Λιβύη που δέχεται να το κάνει. Κι ένα βράδυ του Οκτωβρίου, ο Παππάς κυβερνήτης με πλήρωμα τον Νίκο Ζησιμόπουλο, τον Δημήτρη Ρουσσόπουλο, τον Γιώργο Γούτσο (μηχανικοί και οι τρεις), τον Κώστα Κιμιγκέλη (ηλεκτρονικό) και συνεπιβαίνοντα τον Κώστα Μπαντουβά, αποπλέει από Μάλτα για Λιβύη. Με μια μαγνητική πυξίδα που έδειχνε ό,τι ήθελε, στο απόλυτο σκοτάδι, με τον Αμερικανικό Στόλο να περιπολεί έξω από την Λιβύη. Κανένα πρόβλημα. Ο Σείριος την ώρα τάδε πρέπει να είναι εκεί, το άλλο άστρο παρακεί και το ξημέρωμα ακριβώς μπροστά στο λιμάνι της Τρίπολης. Το ταξίδι αστραπή τέλειωσε και ο καθένας επέστρεψε στη δουλειά του. Ώσπου να ενεργοποιηθεί, βεβαίως, η τορπιλάκατος, για να αρχίσει το έργο της, ήρθε η μεταπολίτευση.

Ακόμα και στα ταξίδια του όμως, ο νους του ήταν στην πατρίδα. «Βομβαρδίζει» με επιστολές ακόμα και τα στελέχη της χούντας επισημαίνοντάς τους εθνικούς κινδύνους που η συμπεριφορά τους προκαλεί, προειδοποιεί τους μεγαλόσχημους πολιτικούς του εξωτερικού και τους ζητά –ματαίως– να πάρουν θέση, διαβλέποντας την τουρκική απειλή για την Κύπρο, θέτει τον εαυτό του, το πλήρωμα που τον ακολούθησε αλλά και τους απότακτους κινηματίες στη διάθεση του Μακάριου όταν αυτός απαιτεί την απομάκρυνση των χουντικών αξιωματικών από την Κύπρο («δεν πρόλαβα κύριε Πλοίαρχε να κάνω δεκτό το αίτημά σας», είπε μετά το πραξικόπημα εναντίον του) και με την έναρξη της εισβολής των Τούρκων, πριν ακόμα κηρυχθεί επιστράτευση, ζητά την επιστροφή του –και αυτών που τον ακολούθησαν– στην Ελλάδα ως απλού ναύτη για να πολεμήσει. Τέλος, με την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο, ο Παππάς μπαίνει στο ξενοδοχείο Claridges όπου με αγωνία βροντορωτάει/προτείνει στον Υπασπιστή του Βασιλιά, Αρναούτη, παρουσία και του συνόλου της βασιλικής οικογένειας, «γιατί δεν παίρνει το αεροπλάνο, τώρα, ο Κωνσταντίνος να κατέβει στην Καβάλα, τι φοβάται, μη τον συλλάβουν; Ήρωας θα γίνει». Η απάντηση ήταν «μα τι λέτε κύριε Πλοίαρχε, θα τον στραπατσάρουμε τον μεγαλειότατο;». «Αμ, εσείς δεν έχετε καταλάβει, ούτε τι στραπάτσο έχετε φάει όλα αυτά τα χρόνια, ούτε ότι αν δεν κατεβείτε τώρα, δεν θα κατεβείτε ποτέ», ήταν η απάντηση του Παππά. Τα γεγονότα που ακολούθησαν είναι γνωστά.

Με την επάνοδό του στο Ναυτικό, ο Παππάς έχει να διαχειριστεί από τη μια τη δόξα που τον συνοδεύει και από την άλλη, το φθόνο που η δόξα αυτή δημιουργεί –κατά τα ελληνικά ειωθότα– σε αυτούς που το φως του έβαλε στη σκιά του προσκήνιου… Σύντροφοί του που αντάλλαξαν τους αγώνες τους με μια θέση στην πολιτική σκηνή επερωτούσαν την κυβέρνηση που τον επέλεξε ως Αρχηγό ΓΕΝ. Θέση που αυτός ενδόμυχα δεν ήθελε. Ήθελε να γίνει Αρχηγός Στόλου, εκεί κάτω στα καράβια, στη θάλασσα που την περπατούσε μια ζωή πιο ευχάριστα απ’ ό,τι τους διαδρόμους των Επιτελείων και των Γραφείων της εξουσίας.

Και εκεί, στο Στόλο, ήθελε να τελειώσει τη σταδιοδρομία του.

Ο Παππάς τοποθετείται Αρχηγός ΓΕΝ και την περίοδο που η τότε κυβέρνηση περικόπτει τον προϋπολογισμό των Ε.Δ. και στη συνειδητή, ή μη, πολιτική «αποδυνάμωσης» και απαξίωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, που χαρακτηρίζει όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο, περιορίζει τα κονδύλια και αναστέλλει εξοπλισμούς. Επί Παππά Αρχηγού, όπως «χλευαστικά» κρίνουν ορισμένοι, τα μόνα πλοία που προστέθηκαν στη δύναμη του Ναυτικού είναι η τριήρης «Ολυμπιάς» και το θωρηκτό «Αβέρωφ» ως Μουσείο. Ο άκρατος κομματισμός που ταλαιπωρεί διαχρονικά το Δημόσιο, έχει ως συνέπεια, και επί Παππά Αρχηγού, να παραιτούνται κάποια ικανότατα στελέχη. Ο Παππάς κατηγορείται ότι περίπου «νίπτει τας χείρας του» απέναντι σ’ αυτά τα φαινόμενα. Προσπαθεί μεν αλλά η πολιτική δεν είναι θάλασσα… Και πολλά από τα απαράδεκτα αυτά φαινόμενα συντελούνται εκτός των κανονικών διαδικασιών και θεσμικών οργάνων του Ναυτικού.

Ενδεικτική της νοοτροπίας των πολιτικών και η απάντηση Υπουργού στον Παππά που διαμαρτυρόταν για την εγκατάλειψη των προγραμμάτων του Ναυτικού και για τις κομματικές κρίσεις, «εσύ να μη μιλάς γιατί χάρη σε μας έγινες Αρχηγός»…

Ξέχασε, προφανώς, χάρη σε ποιον και ποιους και πώς, ήταν αυτός τώρα Υπουργός…

Θα περίμενε κανείς ότι ο Παππάς θα «βρόνταγε» την παραίτησή του. Δεν το έκανε. Ίσως γιατί εκτίμησε ότι το πολιτικό κατεστημένο είχε όλα τα μέσα να αποδυναμώσει μια τέτοια πράξη του και να την κάνει να φανεί ως «ανταρσία» και κατά της Δημοκρατίας, μειώνοντας και την εικόνα του Ναυτικού στο σύνολό του.

Ασχολείται, όμως, ουσιαστικά με τα προβλήματα του προσωπικού. Βελτιώνονται οι αποδοχές, δίνονται αργίες (ρεπό) μετά από τις βάρδιες Σαββατοκύριακου, δίνει έμφαση στην επιχειρησιακή και ναυτική εκπαίδευση στις Σχολές και στο Στόλο, βελτιώνει τη βαθμολογική εξέλιξη των υπαξιωματικών και απονέμει το τιμητικό ξίφος και σ’ αυτούς όταν γίνονται αξιωματικοί, αναβαθμίζει τις συνθήκες λειτουργίας και διαβίωσης στα κλιμάκια και παρατηρητήρια των απομονωμένων νησιών, αναβαθμίζει τον Προμηθευτικό Οργανισμό (πρατήρια τροφίμων και ειδών ενδυμασίας) και το Ναυτικό Νοσοκομείο, αντιστέκεται στον ορυμαγδό των αποκαταστάσεων και απονομής βαθμών και συντάξεων που ο κομματικός μηχανισμός του ΠΑΣΟΚ ενεργοποιεί με φωτογραφικούς Νόμους και δημιουργούν ανισότητες και ανισορροπίες. Το

Ναυτικό είναι το μόνο Όπλο που δεν αποκαθιστά και οικονομικά, σε βάρος του κοινωνικού συνόλου, όσους «αποκαθίστανται» βαθμολογικά με χαριστικούς Νόμους ως αντιστασιακοί. Ιδρύει Γραφείο Μέριμνας Προσωπικού (ΓΜΕΠ) για την καλύτερη διαχείριση των προβλημάτων των εν ενεργεία και αποστρατεία στελεχών και δίνει την ευκαιρία στους παραμονεύοντες επικριτές του ότι εισάγει το …συνδικαλισμό στο Ναυτικό…

Ακόμα, εξασφαλίζει τη διατήρηση του «Αβέρωφ», πετυχαίνει τη συνδρομή σημαντικών εφοπλιστών (Λιβανός Λάτσης) για τη διαμόρφωση του πλοίου σε Μουσείο, επιτυγχάνει τη χρηματοδότηση της ναυπήγησης της τριήρους «Ολυμπιάς» με βάση τα σχέδια του Άγγλου Ναυπηγού Morisson, ακολουθώντας πιστά τον αρχαίο τρόπο ναυπήγησης και εξασφαλίζει τη λειτουργία του Πάρκου Ναυτικής Παράδοσης στον Φλοίσβο του Φαλήρου. Εκεί όπου φιλοξενείται αργότερα και το «Βέλος».

Σημαντικό βήμα έγινε, όμως, επί Παππά και για τον εκσυγχρονισμό του Ναυτικού. Ο Αρχηγός, εκμεταλλευόμενος τις ικανότητες, την εντιμότητα και την ηθική ακεραιότητα ενός αξιωματικού που έχαιρε της γενικής εκτίμησης όλων των στελεχών, του Μηχανικού Ναυπηγού Δημήτρη Ανδριτσόπουλου, του αναθέτει τη σχεδίαση των νέων αρματαγωγών σε αντικατάσταση των γερασμένων αμερικανικών του Πολέμου. Κι έτσι ξεκίνησε η ναυπήγηση των νέων αρματαγωγών, αποκλειστικής ελληνικής σχεδίασης –σύμφωνα με τις επιχειρησιακές ανάγκες– στα Ναυπηγεία Ελευσίνας ενισχύοντας και

την εθνική οικονομία.

Ο Παππάς δεν ήθελε να γίνει Α/ΓΕΝ. Αυτός από μικρός πίστευε ότι η ανώτατη θέση για έναν Μάχιμο ήταν η θέση του Κυβερνήτη Αντιτορπιλικού και το πίστευε μέχρι το θάνατό του. Δεν μπορούσε, όμως, και να αρνηθεί μια τέτοια τιμητική θέση γιατί η άρνηση, όπως και η παραίτηση, θα είχε διαφορετική διαχείριση από τους πολιτικούς και όχι μόνο σε βάρος του αλλά και σε βάρος του Ναυτικού. Με την αποστρατεία του, ο Παππάς δεν ησυχάζει. Μπορεί να δραπετεύει στην αγαπημένη του Κύμη και να ανοίγεται με το «Βέλος» (το μικρό σκαφάκι) για ψάρεμα και χάδια με τη θάλασσα, αλλά ο νους του είναι πάντα στα κοινά. Δέχεται την τιμή να θητεύσει για λίγους μήνες ως Υπουργός Ναυτιλίας στην Οικουμενική Κυβέρνηση Ζολώτα και στην Υπηρεσιακή Γρίβα. Πάντα αδέσμευτος και ακομμάτιστος, επικοινωνεί προσωπικά ή με επιστολές προς όλους τους αρμόδιους, καταθέτει προτάσεις, γνώμες, παραινέσεις σε Υπουργούς και Πρωθυπουργούς για την εθνική Άμυνα, για τη διαχείριση της εξουσίας τους, για την ανάπτυξη του τόπου. Καταγγέλλει την εγκατάλειψη της Περιφέρειας με έμφαση σε αυτή της γενέτειράς του Κύμης. Παρακινεί τους πολιτικούς να δώσουν πρώτοι το παράδειγμα στην εξουθενωτική λιτότητα που επιβάλλουν στους πολίτες, δεν πτοείται από τη …νεκρική σιγή στις εκκλήσεις τους. Ούτε από την αρρώστια που τον βρίσκει τα τελευταία χρόνια. Την αντιπαλεύει όρθιος, με το μάτι του να γυαλίζει όπως στις φουρτούνες της θάλασσας που απολάμβανε επί 83 αδιάλειπτα χρόνια…

Αναπαύεται τώρα πέντε μέτρα από την αγαπημένη του θάλασσα στην Κύμη. Τιμημένος από την Πολιτεία και τους αγνούς πολίτες από την Κω ως τα Γρεβενά και από την Πάτρα ως το Λιτόχωρο. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.
http://perialos.blogspot.gr/2014/04/blog-post_9.html

Οι Μάχιμοι Αξιωματικοί που συμμετείχαν στο κίνημα

του Ναυτικού. Η φωτογραφία ελήφθη μπροστά στη

Σχολή Πολέμου Ναυτικού στην Δ/ΒΟΤ όπου έλαβε

χώρα το πειθαρχικό συμβούλιο που τους απέταξε.

Διακρίνονται από αριστερά. Κάτω σειρά:

Μανώλης Μπουζάκης, Γιάννης Βουραζέρης, Βασίλης

Γιαννακάκος, Νίκος Ηλιόπουλος, Γιάννης Ζωγράφος,

Νίκος Βασιλείου, Μιχάλης Μανουσόπουλος.

Πρώτη σειρά ορθίων: Γιάννης Στάγκας, Θανάσης Βένης,

Κωστής Δημητριάδης, Γιώργος Καραμήτσος, Θανάσης

Γκιογκέζας, Γιώργος Γκίνης, Γιάννης Παλούμπης,

Κώστας Κουσουρής, Γιάννης Σταθόπουλος,

Αριστείδης Κολλιγιάννης, Μανώλης Ζαρόκωστας.

Δεύτερη σειρά ορθίων: Βαγγέλης Λαγάρας, Αντώνης Θεοχάρης,

Χριστόδουλος Τουρβάς, Γιώργος Σίδερης, Γρηγόρης Δεμέστιχας.

Τρίτη και τέταρτη σειρά ορθίων: Βαγγέλης Σακελλαρίου,

Βασίλης Στεργίου, Χρήστος Λυμπέρης, Απόστολος Βασιλειάδης,

Κώστας Καταγάς, Σωτήρης Σωτηρόπουλος, Βαγγέλης

Καναβαριώτης, Σταύρος Αργυρίου, Γιάννης Θεοφιλόπουλος,

Γιάννης Λαφογιάννης, Γιάννης Μανιάτης, Αλέκος

Παπαδόγκωνας, Νίκος Θεμελίδης, Άγγελος Χρυσικόπουλος,

Νίκος Μανταδάκης, Τάσος Τριανταφυλλίδης,

Μιχάλης Σταυρανάκης. ΦΩΤΟ: ΝΕ

 

 

 

http://perialos.blogspot.gr/2014/04/blog-post_9.html

 

Ναύαρχος Νικόλαος Παππάς. Όπως τον έζησα…

Του Κωστή Γκορτζή

Αντιναύαρχου ΠΝ ε.α.
http://klafsigelos.wordpress.com/

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ναυτική Επιθεώρηση», τ. 584,

σελ. 18, ΜΑΡΤ – ΜΑΪ  2013 με τον τίτλο: «40 Χρόνια από την

«Ανταρσία του Α/Τ ΒΕΛΟΣ» και 40 ημέρες από το θάνατο

του Ναύαρχου Ν. Παππά». Αναδημοσίευση στο Περί Αλός

με την έγκριση της «Ν.Ε. και του συγγραφέως»

 

 

 

Νίκος Παππάς. Ο αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού που ένα μήνα πριν κλείσει τα 43 του χρόνια, τον Μάιο του 1973, πήρε μια απόφαση που συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη και έγινε σύμβολο του αγώνα για τη δημοκρατία στα πέρατα του κόσμου και ξέπλυνε την ντροπή για τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας που θεωρούνταν απ’ όλους, και δυστυχώς από μερικούς ακόμα και σήμερα, αποκλειστικά υπεύθυνες για τη δικτατορία που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1967.

Οι ρίζες

Τον Ιούνιο του 1824 καταλήφθηκαν και κάηκαν τα Ψαρά από τους Οθωμανούς. Οι περισσότεροι κάτοικοί τους σφάχτηκαν ή εξανδραποδίστηκαν. Λίγοι γλύτωσαν. Δυο αδέρφια, ο Νίκος και ο Γιάννης, ντυμένοι στα ράσα για να καλυφθούν στο σκοτάδι της νύχτας, φτάνουν εξαντλημένοι με μια βάρκα στην Κύμη. Αμέσως οι ντόπιοι τους αποδίδουν το παρανόμι. Οι «Παππάδες».
Πολύ σύντομα, οι «Παππάδες» εντάχθηκαν στην κοινωνία της Κύμης και δραστηριοποιήθηκαν, πού αλλού, στη θάλασσα, πρόκοψαν και έφτιαξαν οικογένειες. «Νικολό» φώναζαν τον «παππά» οι Κουμιώτες. «Νικολό» φώναζαν και τον Ναύαρχο Νίκο Παππά.

Οι Κουμιώτες, ιστορικά, αναδεικνύουν πνεύμα ελεύθερο και χωρίς σύνορα. Δεν περιορίζονται στον φυσικό πλούτο της περιοχής τους. Έχουν τη θάλασσα μπροστά τους. Και η θάλασσα τους δείχνει το δρόμο, τους ανοίγει τον ορίζοντα και την εκμεταλλεύονται στο έπακρο. Έμποροι - πειρατές, απλώνουν τις δραστηριότητές τους σε μέρη γνωστά και άγνωστα. Είναι αυτοί που ίδρυσαν την πρώτη ελληνική αποικία στην Καμπανία της Ιταλίας, είναι αυτοί που ίδρυσαν την Κύμη στην Αιολίδα της Μικράς Ασίας, είναι αυτοί που εποίκισαν πολλά νησιά του Αιγαίου, σαν τα Ψαρά, ως ενδιάμεσες Βάσεις των θαλασσινών δραστηριοτήτων τους.

Την εποχή της Τουρκοκρατίας κυριαρχούν στο θαλασσινό εμπόριο, δεινοί θαλασσοπόροι και θαλασσομάχοι. Λίγοι γνωρίζουν ότι περίφημα γαλλικά κρασιά είχαν σαν βάση το μούστο της Κύμης.

Το λάδι, τα ξερά σύκα και το κάρβουνο από το πλούσιο δασικό περιβάλλον της έφταναν κι αυτά στα πιο μακρινά λιμάνια της Μεσογείου. Από τη θάλασσα, με τον ανοιχτό ορίζοντα αλλά και τους διαρκείς κινδύνους από τον τραχύ καιρό αλλά, και την επίσημη και ανεπίσημη πειρατεία.

Τον πλούτο τους οι Κουμιώτες δεν τον χρησιμοποίησαν μόνο για να βελτιώσουν ή να επιδείξουν το επίπεδο ζωής τους με αρχοντικά και νεοπλουτίστικες φιγούρες. Εκμεταλλευόμενοι τις σχέσεις τους με τον πολιτισμένο κόσμο, οι τραχείς θαλασσινοί έστελναν τα παιδιά τους στα ξένα Πανεπιστήμια, φροντίζοντας για την παιδεία της Κοινότητάς τους κι αυτά με τη σειρά τους δεν ξεχνούσαν τη μάνα θάλασσα, στέλνοντας τα δικά τους ξανά σ’ αυτή, σ’ έναν κύκλο που συντηρούσε τη ροή πλούτου στην κοινωνία τους παράλληλα με τη συνεχή αναβάθμιση του πολιτισμικού της επιπέδου. Δεν είναι τυχαίο ότι η Κύμη «έβγαλε» το γιατρό Γιώργο Παπανικολάου, σπουδαγμένο στην Αθήνα, τη Γερμανία και την Αμερική, το γιατρό Λεωνίδα Παππά, σπουδαγμένο στο Μονπελιέ της Γαλλίας (παππού του Νίκου Παππά) και τόσους άλλους επιστήμονες. Και δεν είναι τυχαίο ότι οι Κουμιώτες ναυτικοί εξακολουθούν να έχουν στο DNA τους τον πίτυλο της θάλασσας που σμίλεψε τη φύση των θαλασσομάχων προγόνων τους.

Αυτό το DNA οδήγησε και τον Νίκο Παππά στη θάλασσα. Πρόσμιξη θαλασσινών γενετικών χαρακτηριστικών των Ψαριανών «Παππάδων» από την πλευρά του παππού του με αυτά της εξ ίσου θαλασσινής οικογένειας Ελευθερίου από την πλευρά της γιαγιάς του, φυσικό επακόλουθο ήταν γι’ αυτόν η ταύτισή του με τη θάλασσα.

Δεκέμβριος 1977 - Κρίση Κυπριακού. 28 ημέρες περιπολίας έξω

από τα στενά του Ελλήσποντου - Επιχείρηση «Τ» Ξιφίας.

Κυβερνήτης: Πλωτάρχης Ν. Παππάς, Ύπαρχος: Υποπλοίαρχος

Π. Κοτσιάνης - Α' Μηχανικός: Υποπλοίαρχος Π. Κουδούνης -

Ναυτίλος: Ανθυποπλοίαρχος Θ. Γιούργας. ΦΩΤΟ: ΝΕ

Όπως και του εμποροκαπετάνιου πατέρα του, Βελισάριου, όπως και του δεύτερου στη σειρά αδελφού του, Γιώργη. Ο μεγαλύτερος απ’ όλους, Λεωνίδας, κατά την κουμιώτικη παράδοση, κατευθύνθηκε στα Οικονομικά και σταδιοδρόμησε ως τραπεζικός. Και όλοι πρόκοψαν και διέπρεψαν στον τομέα τους.

Η σχέση του Παππά με τη θάλασσα δεν περιγράφεται με λόγια. Ήταν κομμάτι της, ήταν το περιβάλλον όπου ο Παππάς ένοιωθε σπίτι του, κρεβάτι του, γειτονιά του.

Το ατίθασο του χαρακτήρα του, οι αλλαγές της διάθεσής του, το βλέμμα του, το χαμόγελό του, οι συσπάσεις του προσώπου του, ήταν βγαλμένα από τα σωθικά της θάλασσας, από τη δύναμη των τραχιών κυμάτων, από τον αφρό της κορυφής τους που στροβιλίζεται στον άνεμο.

Ο Νίκος Παππάς γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου του 1930. Από μικρό παιδί τον γοήτευσε η θάλασσα. Δύσκολο παιδί για την καπετάνισσα Μαρία που κυβερνά τρεις γιους όσο ο άντρας της καπετάνιος λείπει. Και δύσκολα τον μάζευε από τη θάλασσα μέχρι και την εφηβεία του. Όταν όπως ο ίδιος εξομολογείται, «τελειώνοντας το Γυμνάσιο, στα 17 μου, ο καπετάν Βελιός, ο πατέρας μου, έβγαλε και σε μένα ναυτικό Φυλλάδιο, όπως έκανε και με τ’ αδέρφια μου, και με πήρε μαζί του στο βαπόρι σαν μούτσο… Άλλοι ονειρεύονται από μικροί να βγάλουν λεφτά. Άλλοι, να γίνουν γιατροί, μαθηματικοί, καθηγητάδες. Εγώ, το μόνο που ονειρευόμουν μικρός ήταν να κουμαντάρω καράβια, και αν ήταν πολεμικά, ακόμα καλύτερα. Είπα λοιπόν στη μάνα μου, θα πάω στη Σχολή Δοκίμων κι αν δεν τα καταφέρω, θα μπαρκάρω…».

 

Στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων
Τα κατάφερε. Στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, από πρωτοετής, ο Νίκος Παππάς διακρίνεται σε δύο τομείς. Στα Ναυτικά του προσόντα και στη ροπή του στην ...απειθαρχία.

Διαβάζουμε στα Αρχεία του Ποινολογίου Ναυτικών Δοκίμων:

«Εγκατέλειψε ακατάστατον ιματισμόν κατά το λουτρόν», «εστηρίζετο επί των τοίχων της αιθούσης διασκεδάσεως ρυπαίνοντας αυτούς», «αντικανονικός κατά την πρωινή επιθεώρησιν», «ωμίλει εν ώρα γενικής κινήσεως», «ωμίλει κατά την μελέτην εκ της θέσεώς του άνευ της αδείας του επιτηρητού», «δεν έφερε περιπόδια κατά τας παιδιάς. Εδικαιολογήθη αστόχως», «εβράδυνε να κατακλιθεί», «διά πλημμελή εκτέλεση των καθηκόντων του ως ‘επί του θαλάμου’», «είχεν ακάθαρτον πηλίσκον εντός του κιβωτίου του κατά την πρωινήν κλήσιν εις τους θαλάμους», «αντικανονικός κατά την πρωινήν επιθεώρησιν του Α.Φ.», «είχεν ακατάστατον ιματισμόν κατά τας παιδιάς», «εκινείτο κατά την αναφοράν», «εκινείτο εν γραμμή κατά την εκφώνησιν του ποινολογίου», «διεπληκτίζετο αστεϊζόμενος παρουσία ανωτέρου. Παρατηρηθείς, επανέλαβε τούτο δις»…

Ίδιες αιτιολογίες καταγράφονται συνεχώς και αδιαλείπτως, κατά τη φοίτησή του και στις μεγαλύτερες τάξεις της Σχολής, μέχρι την αποφοίτησή του… «ακατάστατος», «αντικανονικώς ενδεδυμένος», «εγέλα», «ωμίλει», «εκινείτο», «δεν αντελήφθη και δεν εχαιρέτησεν ανώτερόν του», «ηστεΐζετο», «ήργησε», «δεν προσήλθε εις την πρωινήν προσευχήν», «συνεννοείτο διά νευμάτων», «αμελέτητος στο μάθημα της μαθηματικής αναλύσεως», «δεν υπήκουσεν εις δοθείσαν εντολήν ανωτέρου» και πολλά άλλα παρεμφερή, που σκιαγραφούν το ατίθασο του χαρακτήρα του και την αδυναμία ολοκληρωτικής «στρατιωτικής» προσαρμογής του.

Ο Κυβερνήτης του A/T «Λέων» Πλωτάρχης Ν. Παππάς ΠΝ & ο

Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, κατά τη μεταφορά από την Πάτρα

στην Κύπρο της κάρας του Αγ. Ανδρέα (30-11-1967). ΦΩΤΟ: ΝΕ

Πεντακόσιες φορές συνολικά στάθηκε ως Δόκιμος, στα τέσσερα χρόνια, μπροστά στον ποινολογούντα τα παραπτώματά του αξιωματικό. Και όχι μόνο.

Στην περίπτωση που κάποιος Δόκιμος γραφόταν στο Ποινολόγιο για πολλά παραπτώματα κατά την ίδια ημέρα, παραπεμπόταν για ποινολόγηση από τον Υποδιοικητή της Σχολής για «πληθώρα παραπτωμάτων» με ανάλογη φυσικά ποινή/«καμπάνα» από αυτόν. Συνήθως δεν γλύτωνες την «αυστηρά φυλάκιση».

Κάποια μέρα, ο Δόκιμος Παππάς είχε δεκατρία παραπτώματα και ο φίλος και ο συμμαθητής του Νίκος Βαρδινογιάννης –άλλο ανήσυχο πνεύμα– δώδεκα. Το σοβαρότερο από τα παραπτώματα του Παππά …προφητικό. Είχε πάρει μια τετράκωπη βάρκα από το Λεμβαρχείο και την …κοπάνησε από τη Σχολή περιπλανώμενος στις ακτές της Φρεαττύδας. Συνοδεία, λοιπόν, του Αξιωματικού Φυλακής, παρουσιάζονται στον Υποδιοικητή της Σχολής. Ο αείμνηστος Σπυρομήλιος, σκληρός αξιωματικός του πολέμου, προκαλούσε το δέος και τον σεβασμό όλων όσοι είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν.

Για τη Μελίνα Μερκούρη, κατά ομολογία της, ήταν Ο Άντρας. Για τους Δοκίμους ήταν κάτι παραπλήσιο του …Θεού, αν όχι ο ίδιος. Ο Σπυρομήλιος είχε μπροστά του το ποινολόγιο και διάβαζε σιωπηλός τα …κατορθώματα των δύο Δοκίμων που στέκονταν αγάλματα μπροστά του κρατώντας την ανάσα τους. Κάποτε, σαν να αναστέναξε προβληματισμένος, σήκωσε τα μάτια του από τα γυαλιά που ακουμπούσαν στην άκρη της μύτης του και με τη βροντώδη φωνή του είπε: «Ρε κερατάδες, εσείς οι δυο, αν ζούσατε εκατό χρόνια πριν, θα ήσασταν σίγουρα πειρατές! Τσακίδια έξω!». Καθώς οι δυο Δόκιμοι βροντούσαν το αριστερό τους πόδι και έστρεφαν σε «μεταβολή» για να βγουν, το χείλι του Σπυρομήλιου τσάκισε σ’ ένα κρυφό χαμόγελο και το χέρι του έγραψε ένα μεγαλοπρεπές Χ στη σελίδα του Ποινολογίου. Τους διέγραψε τα παραπτώματα!

Ο θρύλος αυτός του Ναυτικού σίγουρα κατάλαβε πολύ περισσότερα από τους τηρούντες το γράμμα του νόμου στη διαπαιδαγώγηση των Δοκίμων. Και σίγουρα χαιρόταν στο βάθος ότι μερικοί ακολουθούσαν τα απόνερά του…

Στο Στόλο

Τα ναυτικά προσόντα του Νίκου Παππά δεν έμειναν απαρατήρητα από τους ανωτέρους του. Σημαιοφόρος ακόμα, παραλαμβάνει Κυβερνήτης πλοίου ενώ στο βαθμό του συνήθως υπηρετούν ως Βοηθοί άλλων Αξιωματικών στα πλοία του Στόλου. Όταν αργότερα, ως Αντιπλοίαρχος, παραλαμβάνει καθήκοντα Κυβερνήτη του Αντιτορπιλικού «Βέλος», έχει ήδη «γράψει» 14 χρόνια θαλάσσιας υπηρεσίας από τα οποία 9 ως κυβερνήτης, στα 23 χρόνια συνολικής υπηρεσίας.
Και εκεί, στον Στόλο, ως Κυβερνήτης πλοίων, αναδεικνύονται και τα ηγετικά του προσόντα.
Οι Άγγλοι, με τη γνωστή ναυτική παράδοσή τους κι αυτοί, λένε για τον Κυβερνήτη ότι πρέπει να κερδίσει:

– την αναγνώριση του πληρώματος ως Άντρας.

– το θαυμασμό του πληρώματος ως Ναυτικός.

– το σεβασμό του πληρώματος ως Κύριος.

Ο Παππάς κέρδιζε και τα τρία. Το αντρίκιο του χαρακτήρα του εκφραζόταν με την προστασία του πληρώματός του από διοικητικές γραφειοκρατικές τυπικότητες και υπερβολές, τη σύγκρουσή του με τα ανώτερα κλιμάκια για θέματα ουσίας, την απλότητα της συμπεριφοράς του και τη βεβαιότητα που απέπνεε ότι νοιάζεται για τον καθένα ξεχωριστά. Ακόμα και στα πιο δύσκολα, το πρόσωπό του μπορεί να ξεχείλιζε από θυμό, οργή, πάθος, ποτέ, όμως δεν φανέρωνε φόβο ή και ανησυχία. Η σιγουριά του αυτή μεταφερόταν και στο πλήρωμα, στοιχείο απαραίτητο για το ξεπέρασμα οποιασδήποτε δυσκολίας.

Και, παρά την τραχιά συμπεριφορά και την ελευθεροστομία του, δεν πρόσβαλε ποτέ υφιστάμενό του. Άντρας και Κύριος.

Ο Αντιναύαρχος Ν. Παππάς

με το φίλο και συμμαθητή του

Ν. Βαρδινογιάννη. ΦΩΤΟ: ΝΕ

Εκεί που ξετυλιγόταν το είναι του Νίκου Παππά ήταν η Γέφυρα του κάθε πλοίου που κουμαντάριζε, έτσι όπως το ονειρεύτηκε μικρός. «Παίζει» με το πλοίο, του μιλάει και το ακούει, αντιλαμβάνεται από το τρέμουλο της λαμαρίνας ακόμα και την παραμικρή βλάβη, μετράει τα κύματα, το μανουβράρει σε απίθανα μέρη και δασκαλεύει, μυεί, στα μυστικά της θάλασσας τους νεώτερους. Ξέρει κάθε σπιθαμή του Αιγαίου, κάθε άστρο του ουρανού στην ώρα του και οι αισθήσεις του τον κάνουν να γνωρίζει κάθε στιγμή το στίγμα του με την ίδια ακρίβεια των πιο σύγχρονων ραδιοναυτιλιακών συσκευών. Βαριεστημένος στη μπουνάτσα, γυαλίζει το μάτι του στη φρεσκαδούρα και ενθουσιάζεται στον χοντρό καιρό.

Με το Αρματαγωγό «Λέσβος» προσγειαλώνεται σε ακτές που λίγοι τολμούν. Όσοι υπηρέτησαν και υπηρετούν σε αρματαγωγά γνωρίζουν ότι είναι το πλοίο με το οποίο καλείσαι να κάνεις αυτό που για χρόνια εκπαιδεύεσαι να …μην κάνεις. Να «συναντηθείς» με τη στεριά… Ο Παππάς ήταν ένας από αυτούς που το διασκέδαζαν. Όσο πιο δύσκολη η ακτή, τόσο πιο απολαυστική γι’ αυτόν και η διαδικασία. Εκεί που έδινε «ρέστα» ήταν τα Αντιτορπιλικά.

Η 17η Σεπτεμβρίου 1967 τον βρίσκει Πλωτάρχη, Κυβερνήτη στο Αντιτορπιλικό «Λέων».

Το μότορσιπ «Στρατονίκη», μεταφέροντας φορτίο βωξίτη από το Στρατώνι Χαλκιδικής, λίγες ώρες μετά τον απόπλου του από το λιμάνι της Ιερισσού, πέφτει σε σφοδρή κακοκαιρία (βαρβάτος γραιγολεβάντες) και, λόγω μετατόπισης του φορτίου του, βυθίζεται δίπλα στις βραχώδεις ακτές του Αγίου Όρους. Στην περιοχή του Στρυμονικού Κόλπου διεξάγεται άσκηση του Πολεμικού Ναυτικού.
Ο Διοικητής της Μοίρας των πλοίων, επιβαίνων στο τότε στο Αντιτορπιλικό «Βέλος», Πλοίαρχος Κ. Μαργαρίτης, σπεύδει με το πλοίο του και άλλο ένα αντιτορπιλικό στην περιοχή του ναυαγίου. Παρά τις πολύωρες προσπάθειες, τα δύο πλοία αδυνατούν να περισυλλέξουν τους ναυαγούς, είτε αυτούς που ήταν στη θάλασσα κοντά στα βράχια, είτε αυτούς που τα κύματα είχαν σπρώξει πάνω σ’ αυτά.
Και τότε προσεγγίζει το Αντιτορπιλικό «Λέων» με Κυβερνήτη τον Παππά. Μανουβράρει το καράβι κόντρα στα βράχια, πετάει σχοινιά και τους μαζεύει έναν έναν τραβώντας τους πρώτα στη θάλασσα και μετά πάνω στο πλοίο. Κατεβάζει την τετράκωπη βάρκα του πλοίου με λέμβαρχο ένα Σημαιοφόρο, τον Γιώργο Καλλιγιάνη –αλήθεια, πόσοι Κυβερνήτες θα έδειχναν τέτοια εμπιστοσύνη σε τόσο νεαρό αξιωματικό και στο πλήρωμά του;– μέσα στην αντάρα τεράστιων κυμάτων, μαζί με τον Υποκελευστή Μηχανικό Οικονομάκη και τον Ναύτη Σηματωρό Χαρίτο για να μαζέψουν αυτούς που ήταν στο νερό.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της πάλης με τα κύματα για να σώσει τους ναυαγούς, στο μεγάφωνο του ασυρμάτου στη Γέφυρα ακούγεται συνεχώς, με αγωνία η φωνή του Διοικητή των πλοίων που ανησυχούσε βλέποντας το «Λέων» «κολλημένο» σχεδόν στην απόκρημνη Αγιορείτικη ακτή. «Αναφέρατε απόσταση από την ακτή, αναφέρατε απόσταση από την ακτή». Τη δέκατη φορά προσθέτει την παρατήρηση «πλέετε επικινδύνως» οπότε ο Παππάς αρπάζει το μικρόφωνο, λέει κοφτά «Απόσταση ασφαλής. Στη Γέφυρα βρίσκεται ο Πλωτάρχης Παππάς, πτυχιούχος της Σχολής Ναυτιλίας του Αγγλικού Ναυτικού» και το ξηλώνει από τη βάση του...

Ο Διοικητής των πλοίων, μετέπειτα Αρχηγός ΓΕΝ, σίγησε. Και σίγησε και κατά τη θητεία του ως Αρχηγός βάζοντας στο αρχείο τις επανειλημμένες επιστολές του Πλοιάρχου του «Στρατονίκη» Λουκά Βλαβιανού που περιέγραφε τη δραματική διάσωση, του ίδιου και των περισσότερων αντρών του πληρώματός του, από την πρωτόγνωρη γι’ αυτόν ναυτικότητα και αυτοθυσία του πληρώματος του «Λέων» ζητώντας την παρασημοφόρησή τους. Κάτι που έγινε εφικτό μόνο μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας…

Η καθυστέρηση δεν οφειλόταν μόνο στο επαγγελματικό σύμπλεγμα απέναντι σ’ αυτόν που κατάφερε ό,τι δεν κατάφεραν οι άλλοι. «Σιγά τα λάχανα», διηγείται πολύ αργότερα, «μια ανάποδα έκανα, ορτσάριζε η πρύμη στον καιρό και το κρατούσα με την πλώρη στα βράχια. Κατέβασα και τη βάρκα με τον Καλιγγιάννη και τους άλλους που τους είχα τσεκαρισμένους στη θάλασσα και τους μαζέψαμε. Δεν μπορώ να ξεχάσω, όμως, έναν από τους ναυαγούς που άφησε το σχοινί και πνίγηκε, ο ναύτης του εμπορικού Χαλκιάς, δίπλα στο πλοίο, γαμώ το».

Το πλήρωμα του Α/Τ «Βέλος» στην Ιταλία. ΦΩΤΟ: ΝΕ

Ήταν και το ότι τρεις μήνες μετά, όταν ο Στόλος σύσσωμος απέπλευσε για να στηρίξει την κίνηση του Βασιλιά κατά της χούντας, το «Λέων» ήταν το πρώτο πλοίο που έφυγε και κυρίως, το τελευταίο που γύρισε στον Ναύσταθμο...

Στο Κίνημα του Πολεμικού Ναυτικού

Η αποτυχία της κίνησης του Βασιλιά, που δείλιασε και έκανε πίσω την τελευταία στιγμή φεύγοντας στο εξωτερικό, έκανε τον Παππά να καταλάβει ότι δεν υπήρχε περίπτωση να προκύψει κάτι εναντίον της χούντας μέσα από το κατεστημένο πολιτικοστρατιωτικό σύστημα της εξουσίας.

Ο εξωτερικός εθνικός κίνδυνος από την άλλη πρόβαλε απειλητικότερος από κάθε άλλη φορά, μετά την απειλή πολέμου από την Τουρκία που εκβίασε έτσι την Ελλάδα να αποσύρει τη Μεραρχία των 10.000 ανδρών από την Κύπρο. Τον Δεκέμβριο του 1967, «10.000 φαντάροι ήταν στο υπερωκεάνειο του Λάτση “Μαργαρίτα” εν πλω από την Κύπρο για την Ελλάδα με τη συνοδεία του Στόλου και Μέραρχο - Διοικητή τον Μαυρομμάτη, εξαιρετικό και δημοκρατικό αξιωματικό», διηγείται ο Παππάς «κι αν τους έλεγε κάποιος να πάνε στην Κρήτη ή στη Θεσσαλονίκη και να εκβιάσουν τη χούντα να αποσυρθεί, σε δέκα λεπτά θα είχαν τουμπάρει τα πράγματα, αλλά δεν είχαν τα … ή δεν ήθελαν ή δεν τους άφησαν οι πάτρωνές τους».

Χρειάζονταν, πλέον, κάποιοι έξω από αυτό το σύστημα που θα οργάνωναν μια σοβαρή κίνηση, πείθοντας και τους πολιτικούς να ακολουθήσουν.
Τις σκέψεις του αυτές τις μοιράστηκε από την αρχή με τους πιο «κολλητούς» του φίλους. Ένας από αυτούς ήταν ο Νίκος Βαρδινογιάννης. Οι κοινές ιδιότητες των χαρακτήρων, τους είχαν ενώσει με στέρεα δεσμά φιλίας από τη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων όπου …συναγωνίζονταν στην επίδειξη απειθαρχίας. Ο Νίκος Βαρδινογιάννης, απόστρατος από το 1962, ήδη κουμαντάριζε τις διαρκώς αναπτυσσόμενες ναυτιλιακές επιχειρήσεις του μαζί με τον αδελφό του Βαρδή που η χούντα αποστράτευσε, όπως και πολλούς άλλους δημοκρατικούς αξιωματικούς, το καλοκαίρι του 1967. Και οι δύο βρέθηκαν από την πρώτη στιγμή αλληλέγγυοι με τον Παππά.

Ο Θανάσης Σέκερης, συμμαθητής - Μηχανικός, στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, πράος, ήρεμος ακόμα και στην έκφραση του θυμού του, με πηγαία αίσθηση του χιούμορ, με συγγενή αλλά και καλλιεργημένη λεπτότητα στη συμπεριφορά του είναι, προφανώς, το άκρο αντίθετο του Παππά. Μόνο στην εξωτερική εμφάνιση και συμπεριφορά, όμως.

Μέσα του, ένα άκρως ανήσυχο πνεύμα, μια αποφασιστικότητα και πίστη σε αρχές και αξίες για τις οποίες θεωρεί φυσικό να θυσιάσει τα πάντα.
Τρίτος φίλος, από μικρό παιδί, σύντροφος στο κυνήγι, ο Πλωτάρχης Δικαστικός, Θάνος Τζιοβαρίδης.
Οι πρώτες συζητήσεις μεταξύ των φίλων, γρήγορα επεκτείνονται. Ο Παππάς διαπιστώνει ότι και άλλοι σκέφτονται σαν κι αυτόν. Ο συμμαθητής του Αλέκος Παπαδόγγονας είναι ένας από αυτούς που του εκμυστηρεύεται τους προβληματισμούς του. Οι ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού ουδέποτε στάθηκαν εμπόδιο για την επίτευξη του στόχου για το κοινό καλό.

Τον Αύγουστο του ’68, κατά τη διάρκεια της φοίτησης στη Ναυτική Σχολή Πολέμου της Τάξης του ’48, δημιουργείται ο πρώτος πυρήνας από τους Αντιπλοιάρχους Ν. Παππά, Θ. Σέκερη (Μηχανικό), Π. Μάλλιαρη, Αλ. Παπαδόγγονα και Π. Παναγιωταρέα (Μηχανικό). Συναντώνται στο σπίτι του Παππά, συνομολογούν την αντίθεσή τους στη χούντα και αποφασίζουν να σχεδιάσουν Κίνημα για την ανατροπή της και την αποκατάσταση των συνταγματικών ελευθεριών και της λαϊκής κυριαρχίας. Ο Παππάς, βενιζελικός από τα γεννοφάσκια του. Οι Σέκερης, Μάλλιαρης στη συντηρητική πλευρά και οι Παπαδόγγονας, Παναγιωταρέας άκρως συντηρητικοί, πιστοί στη Μοναρχία. Όλου του –νόμιμου τότε– δημοκρατικού φάσματος δηλαδή.

Αποφασίστηκε η μύηση όσο το δυνατόν περισσότερων συναδέλφων, κυρίως από τους υπηρετούντες στο Στόλο, στελέχη του οποίου ήδη, σε μικρότερη κλίμακα, σχεδίαζαν διάφορες ενέργειες.

Με την ουσιαστική συμβολή του Πλωτάρχη Γιάννη Σταθόπουλου που υπηρετούσε στο Γραφείο Μεταθέσεων, οι μυημένοι στο Κίνημα τοποθετούνται στις καίριες θέσεις κυβερνητών και Διευθυντών κρίσιμων Υπηρεσιών και το Φθινόπωρο του 1972 όλα είναι έτοιμα για να εκδηλωθεί το Κίνημα. Μένει να βρεθεί και η πολιτική κάλυψη που πολλοί Κινηματίες έθεταν ως προϋπόθεση για να μην εκληφθεί το Κίνημα ως πραξικόπημα ανάλογο αυτού της χούντας.
Ο Παππάς κάθεται σ’ αναμμένα κάρβουνα ανυπομονώντας να δράσει. Αρκετοί, εκδηλώνουν και τον προβληματισμό τους για τον ανεφοδιασμό των πλοίων αφού φύγουν. Ο Παππάς έχει λύση.
Ο Νίκος Βαρδινογιάννης τον διαβεβαιώνει ότι θα έχουν στη διάθεσή τους ένα τάνκερ, αλλά και τις εγκαταστάσεις στους Αγίους Θεοδώρους του Κόλπου Μεγάρων και αυτές στους Καλούς Λιμένες στην Κρήτη.
Σε μια, μη γνωστή σε πολλούς, τελευταία προσπάθειά του, απευθύνεται στο φίλο του Νίκο Βαρδινογιάννη και στέλνουν το μικρό αδελφό του Βαρδή στο εξωτερικό να συναντήσει τον Καραμανλή και το Βασιλιά. Δεν τον δέχτηκαν…

Άκαρπες ουσιαστικά ήταν και οι προσπάθειες του Γιώργου Σέκερη, πρεσβευτή, που υπηρετούσε στο ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και είχε από τους πρώτους μυηθεί στα σχεδιαζόμενα από τον αδελφό του Θανάση Σέκερη και ήταν από την αρχή ο «πολιτικός σύμβουλος» των Κινηματιών. Ο πρεσβευτής, απογοητευμένος, αναλαμβάνει το ρίσκο και «παραφράζοντας» τις συνομιλίες με τους πολιτικούς, ενθαρρύνει τους κινηματίες με «θετικά» πολιτικά μηνύματα…

Και το Κίνημα συνεχώς αναβάλλεται…

Ξημερώματα πρωτοχρονιάς του 1973, το φλουρί από τη βασιλόπιτα στο σπίτι του Νίκου Βαρδινογιάννη πέφτει στο κομμάτι του φίλου του Νίκου Παππά. «Νίκο, η χρονιά είναι δική σου, όλα θα σου πάνε καλά» του λέει…

Τον Φεβρουάριο του ’73 έγινε η πρώτη εξέγερση των φοιτητών στη Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης και Αθηνών και η βίαιη καταστολή της από τη χούντα. Οι κινηματίες του Ναυτικού κατάλαβαν ότι «δεν πάει άλλο» και περιορίζοντας πισωγυρίσματα, προϋποθέσεις και συντονιστικά μικροπροβλήματα, αποφάσισαν την εκδήλωση του Κινήματος στις 22 Μαΐου 1973. Πλησίαζε άλλωστε και ο κύκλος των θερινών μεταθέσεων που θα σκόρπιζε τους μυημένους σε άλλες θέσεις και υπηρεσίες αποσυντονίζοντας την οργάνωση.
Η προδοσία του Κινήματος και η άμεση αντίδραση της χούντας με τη σύλληψη των πρώτων κινηματιών απέτρεψε την εκδήλωσή του. Δεν απέτρεψε όμως την εκπλήρωση του σκοπού του. Το συντριπτικό κτύπημα κατά της δικτατορίας.
Η χούντα προσπάθησε να απαξιώσει το Κίνημα. Ο εκπρόσωπός της ανακοίνωνε μια κίνηση «ελάχιστων απόστρατων και λίγων εν ενεργεία αξιωματικών του Ναυτικού», μετρημένων στα δάχτυλα του ενός χεριού, μια «κίνηση οπερέτα». Και θα κατόρθωνε να περάσει αυτήν την εντύπωση στην εσωτερική και διεθνή κοινή γνώμη αν το Α/Τα «Βέλος» με κυβερνήτη τον Αντιπλοίαρχο Νίκο Παππά δεν βρισκόταν εν πλω σε ΝΑΤΟϊκή άσκηση.
http://perialos.blogspot.gr/2014/04/blog-post.html

 

Για το Β΄και τελευταίο ΜΕΡΟΣ πιέσατε ΕΔΩ