ECJbX0hoe8zCbGavCmHBCWTX36c

Φίλες και φίλοι,

Σας καλωσορίζω στην προσωπική μου ιστοσελίδα «Περί Αλός» (Αλς = αρχ. ελληνικά = η θάλασσα).
Εδώ θα βρείτε σκέψεις και μελέτες για τις ένδοξες στιγμές της ιστορίας που γράφτηκε στις θάλασσες, μέσα από τις οποίες καθορίστηκε η μορφή του σύγχρονου κόσμου. Κάθε εβδομάδα, νέες, ενδιαφέρουσες δημοσιεύσεις θα σας κρατούν συντροφιά.

Επιβιβαστείτε ν’ απολαύσουμε παρέα το ταξίδι…


Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου
Συγγραφεύς - Ερευνήτρια Ναυτικής Ιστορίας




Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012

Η ΝΑΡΚΑΛΙΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 1944 - 1950 ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΛΑΓΗ


Περί Αλός


του Ιωάννη Κατσαβού
Υπαξιωματικού Π.Ν. – Νοσηλευτή

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Ναυτική Ελλάς»,
τεύχος 935, σελίδα 71. ΑΥΓ. 2011, εκδόσεις ΕΘΕ/ΓΕΝ.
Αναδημοσίευση στο Περί Αλός με την έγκριση της ΕΘΕ.

Φόρτωση ναρκών στην γερμανική ναρκοθέτιδα GA 78, στον Ναύσταθμο της Σαλαμίνας το 1944.
ΦΩΤΟ: Ναυτική Ελλάς
 
Τον Οκτώβριο του 1944, η χαρά της απελευθέρωσης και της επιστροφής στην πατρίδα του Ελληνικού Στόλου, μετά την αποχώρηση των γερμανικών κατοχικών στρατευμάτων, επισκιάστηκε από την τραγική κατάσταση στην οποία βρισκόταν η χώρα. Στον τομέα της ναυτιλίας, τα ελληνικά λιμάνια, όπου θα μπορούσαν να προσεγγίσουν πλοία με τα απαραίτητα για την επιβίωση του πληθυσμού τρόφιμα και εφόδια, βρέθηκαν με κατεστραμμένες υποδομές και να ασφυκτιούν από τις χιλιάδες θαλάσσιες νάρκες που είχαν ποντιστεί. Υπολογίστηκε ότι περίπου 17.420  νάρκες διαφόρων τύπων είχαν ποντιστεί στους θαλάσσιους διαύλους, στους κόλπους και γύρω από τις ακτές. Γενικότερα, στα χρόνια που ακολούθησαν, 6.200 θαλάσσιες νάρκες καταστράφηκαν από τη δράση των ελληνικών Ναρκαλιευτικών.

Οι Γερμανοί θέλοντας να κρατήσουν τα λιμάνια και τους θαλάσσιους διαύλους στην περιοχή του Αιγαίου Πελάγους ελεγχόμενους, συγκρότησαν έναν στόλο πολεμικών πλοίων στην ανατολική Μεσόγειο. Έτσι, η Ναυτική Διοίκηση στο Αιγαίο των Γερμανών χωρίστηκε σε τέσσερις τομείς ευθύνης: της Θεσσαλονίκης, της Λήμνου, της Αττικής και της Κρήτης. Τα καθήκοντα καθενός στολίσκου ήταν η περιπολία, η ανθυποβρυχιακή έρευνα και η ναρκοθέτηση. Ειδικά για την ναρκοθέτηση η στρατηγική απαιτούσε μεγάλους αριθμούς ναρκών και ικανότητα επιχειρήσεων μεγάλης εμβέλειας. Από το Σεπτέμβριο του 1943, οι Γερμανοί, για να αποτρέψουν μία συμμαχική απόβαση και να εξουδετερώσουν την απειλή από το Βρετανικό και τον Ελληνικό Στόλο στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, άρχισαν να ενισχύουν σημαντικά τα υπάρχοντα θαλάσσια ναρκοπέδια στις παράκτιες περιοχές της Ελλάδας. Η εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων, με την πάροδο του χρόνου, σε όλα τα μέτωπα ήταν σε βάρος των Γερμανών, κάτι που οδήγησε από το καλοκαίρι  του 1944 στην πόντιση χιλιάδων ναρκών στο Αιγαίο Πέλαγος και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές της Ελλάδας. Ως παράδειγμα αναφέρεται ότι  στην ευρύτερη περιοχή του Σαρωνικού και του νότιου Ευβοϊκού κόλπου υπήρχαν 1.290 αγκυροβολημένες νάρκες επαφής σε βάθος δύο έως είκοσι μέτρων και 278 μαγνητικές νάρκες βυθού.

Μία σύντομη αναφορά στους βασικότερους τύπους θαλασσίων ναρκών οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, είναι απαραίτητη για την κατανόηση των μεγάλων κινδύνων, τους οποίους αντιμετώπιζαν τα πληρώματα των Ναρκαλιευτικών που ανέλαβαν το επίπονο έργο της εκκαθάρισης των εκτεταμένων θαλάσσιων ναρκοπεδίων κατά την μεταπολεμική περίοδο. Οι τότε χρησιμοποιούμενοι τύποι ήταν:

α) οι νάρκες επαφής, που αποτελούσαν τον παλαιότερο τύπο θαλασσίων ναρκών και χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλους αριθμούς κατά τη διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων,

β) οι μαγνητικές νάρκες, ο τύπος των οποίων χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1917 και ποντίζονταν στους βυθούς ρηχών θαλάσσιων περιοχών,

γ) οι ακουστικές νάρκες, ο πυροδοτικός μηχανισμός των οποίων ενεργοποιείτο από μικρόφωνα συνδεδεμένα με έναν ειδικό μηχανισμό στο εσωτερικό τους και

δ) οι νάρκες πίεσης, η πυροδότηση των οποίων πραγματοποιείτο από υδροστατικούς μηχανισμούς.

Πριν την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Ελληνικός Στόλος είχε ενισχυθεί με την αγορά και μετασκευή σε ναρκαλιευτικά τεσσάρων ξύλινων φαλαινοθηρικών βρετανικού τύπου. Μετά τη μετακίνηση του Ελληνικού Στόλου στη Μέση Ανατολή, το 1941, άρχισε σταδιακά η ενίσχυσή του με βρετανικά κυρίως πλοία. Έτσι, στις 15 Ιουνίου 1943 παραχωρήθηκαν από τους Βρετανούς στη Βηρυτό πέντε νορβηγικά Ναρκαλιευτικά. Επιπλέον τον Ιούλιο και το Δεκέμβριο του ίδιου έτους παραχωρήθηκαν οχτώ ακόμα βρετανικής ναυπήγησης Ναρκαλιευτικά.

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, τον Οκτώβριο του 1944, λόγω της έκτασης της πυκνότητας των ναρκοπεδίων που έπρεπε να εκκαθαριστούν από τις ελληνικές θάλασσες, το βρετανικό Ναυτικό εκτός από την αρχικά περιορισμένη συμμετοχή του σε ανάλογες επιχειρήσεις, παραχώρησε στον Ελληνικό Στόλο «επί δανεισμώ», συμπληρωματικό αριθμό Ναρκαλιευτικών τύπου BYMS, MMS και Ακτοφυλακίδες τύπου ML, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για τον ίδιο σκοπό. Αναλυτικά, από το 1944 έως το 1950 είχαν ενταχθεί στον Ελληνικό Στόλο 47 μεγάλα και μικρά Ναρκαλιευτικά. Αξίζει να αναφερθεί η συμμετοχή και δύο Ναρκαλιευτικών ανοιχτής θαλάσσης του «Πολεμιστή» και του «Ναυμάχου», τα οποία δόθηκαν από τους Αμερικανούς και χρησιμοποιήθηκαν μετά το τέλος του 1949.

Νάρκη επαφής στο βαρούλκο σκάφους του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.
ΦΩΤΟ: Ναυτική Ελλάς

Η πρώτη επιχείρηση ναρκαλιείας στην Ελλάδα πραγματοποιήθκε με τον επαναπατρισμό του Ελληνικού Στόλου, τον Οκτώβριο του 1944 (επιχείρηση Μάννα). Στην επιχείρηση αυτή συμμετείχε το σύνολο σχεδόν των πλοίων του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, με επικεφαλής το Θ/Κ «Γ. Αβέρωφ» επί του οποίου επέβαινε και η ελληνική κυβέρνηση. Τα πρώτα πλοία –προπομποί της μεγάλης αυτής δύναμης έφθασαν και αγκυροβόλησαν τα απόγευμα της 13ης Οκτωβρίου στα ανοικτά του Πόρου. Με το πρώτο φως της επόμενης ημέρας άρχισε το εξαιρετικά επικίνδυνο έργο της διάνοιξης θαλάσσιων διαύλων προς το λιμάνι του Πειραιά, ανάμεσα στα πυκνά θαλάσσια ναρκοπέδια, τα οποία είχαν δημιουργήσει οι Γερμανοί στις εισόδους του Σαρωνικού. Το έργο των Ναρκαλιευτικών αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς έπρεπε να πλέουν κατευθείαν μέσα σε ναρκοπέδια. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι τα ελληνικά Ναρκαλιευτικά «ΚΩΣ» και «ΚΑΣΟΣ» βυθίστηκαν με 2 βρετανικά Ναρκαλιευτικά στις 15 Οκτωβρίου 1944 στο Σαρωνικό, κατά τη γρίππιση του διαύλου με κατεύθυνση το λιμάνι του Πειραιά. Γενικότερα, η εκκαθάριση των θαλάσσιων ναρκοπεδίων σχεδιάστηκε ανά περιοχή με ιεράρχηση  των προτεραιοτήτων της ναυσιπλοΐας και των διαθέσιμων μέσων. Τα εκτεταμένα ναρκοπέδια του Σαρωνικού αποτέλεσαν μια περιοχή πολύμηνων επιχειρήσεων από μοίρα Ναρκαλιευτικών αλλά και μεμονωμένων Ναρκαλιευτικών για την καταστροφή των μαγνητικών ναρκών. Το 1946 τα ελληνικά Ναρκαλιευτικά επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους προς εκκαθάριση ναρκοθετημένων θαλασσίων περιοχών στις Κυκλάδες, όπου ανάλογες επιχειρήσεις είχαν αρχίσει από το 1945. Στο μεταξύ στις αρχές του 1947 είχε αρχίσει η συστηματική ναρκαλιεία στην περιοχή του Θερμαϊκού κόλπου, η οποία τελείωσε με επιτυχία στα τέλη του 1947. Ακολούθησε η εκκαθάριση των θαλασσίων ναρκοπεδίων σε άλλες παράκτιες περιοχές της βόρειας Ελλάδας, του ανατολικού Αιγαίου, των Δωδεκανήσων και των παραλίων της Κρήτης.
http://perialos.blogspot.gr/2012/10/1944-1950.html
 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Αντιναύαρχος ε.α. Ιωάννης Τούμπας, Εχθρός εν όψει 1940 – 1945, Αθήνα 1987.
Αρχεία Υπηρεσίας Ιστορίας και Διοικήσεως Ναρκοπολέμου του Πολεμικού Ναυτικού.
Αντιναύαρχος ε.α. Αριστείδης Γιαννόπουλος, Η ναρκαλιεία στις ελληνικές θάλασσες 1944 – 1949.
Πολεμικό Ναυτικό. Ισχύς και Δόξα, ΓΕΝ, Αθήνα 2002.
Διευθύνσεις στο Διαδίκτυο. 

 

Το Περί Αλός προτείνει:
 
Επίσκεψη στο Ν/ΘΗ «ΚΑΛΥΨΩ» (Μ64).
Η «Νύμφη» που θηρεύει νάρκες. Πιέσατε ΕΔΩ

 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...